Toen ik net in het asielzoekerscentrum in Schalkhaar woonde, stelde ik een jonge Nederlander een vraag die hem even deed glimlachen.
“Welke wilde dieren leven er eigenlijk in Nederland?”
Hij zei niets.
Hij liep even weg.
Even later kwam hij terug met een dik boek over de Nederlandse natuur.
Hij gaf het mij cadeau.
Dat boek staat nog altijd in mijn boekenkast.
Jarenlang pakte ik het af en toe uit de kast om een vogel op te zoeken die ik had gezien, een dierenspoor in het zand terug te vinden of een plant die nog geen deel uitmaakte van mijn vertrouwde wereld.
En misschien was het wel een van die mooie toevalligheden van het leven dat mijn voeten – en later ook mijn hart – mij uiteindelijk naar Olst brachten. Daar lees je niet meer over de natuur. Daar leef je haar. Je ademt haar in. Je leert haar kennen, terwijl zij jou langzaam leert kennen. Tussen het bos en de rivier de IJssel betrap ik mij er soms op dat ik even stilsta, alsof hier misschien nog een steen ligt die mij herkent. Tussen Olst en Wijhe, langs het buurtschap Den Nul, kreeg de natuur ongemerkt opnieuw een plaats in mijn leven.
En ik weet nog altijd niet waarom juist op zulke momenten de woorden van de Syrische dichter Mohammed al-Maghout weer in mij opstonden.
Hij schreef ooit: “Niets verbindt mij nog met deze aarde, behalve mijn schoenen.” En toch… wie daar een bloem aanraakt, raakt mijn hart.
Nog niet zo lang geleden ontdekte ik een klein paradijs dat al die jaren vlak naast me had gelegen.
Niet omdat ik het nooit had gezien, maar omdat mijn hoofd te vol was geweest om werkelijk te kunnen kijken.
Natuurgebied ‘t Nijendal.
Ik kende het al.
Vanaf de eerste verwondering keerde ik er steeds weer terug. Meestal tegen zonsondergang. Soms, toen de plek langzaam een deel van mijn dagen werd, al om zes uur ‘s morgens.
Niet om een wandeling te maken.
Maar om te kijken.
Naar reeën.
Misschien een vos, als ik geluk had.
Naar vogels.
En naar het mos dat zich langzaam om de stammen van oude bomen vouwt, alsof een jonge, groene ziel een oudere ziel voorzichtig omarmt.
(De tekst gaat verder onder de afbeelding)
En toen kwam het dichterbij
In de afgelopen weken volgde ik de natuurbranden in Zuid-Europa met een groeiende onrust.
Spanje.
Frankrijk.
Griekenland.
De cijfers werden iedere dag groter.
Tienduizenden hectaren.
Op een bepaald moment las ik dat meer dan honderdvijfentwintigduizend hectare natuur verloren was gegaan.
Ik sloot de pagina.
Niet omdat het vuur voorbij was.
Maar omdat mijn hart niet verder wilde tellen.
Vuur kent geen grenzen.
En vandaag voelde ik dat het vuur ook Nederland had bereikt.
Ik las dat 427 hectare natuur in Nederland waren verwoest.
Voor een land als Nederland voelde dat niet als een getal, maar alsof het vuur pijnlijk dichtbij was gekomen.
En zonder dat ik het merkte, begon ik van de ene krant naar de andere te gaan.
Ik las de berichten van de overheid.
Ik las de verklaringen van de brandweer.
Ik las de verslagen over het nablussen.
Ik las de eerste onderzoeken naar de oorzaak.
In de eerste uren na de brand werd ook gesproken over een militaire oefening.
Twee woorden.
Militair.
Oefening.
Ik bleef even bij die twee woorden hangen.
Daarna zweeg ik.
Misschien was het een achteloos weggegooide sigaret.
Misschien een vuur dat niet goed was gedoofd.
Misschien een vonk.
Misschien iets heel anders.
Maar wat mij die hele dag bleef achtervolgen, was niet de oorzaak van de brand.
Het waren de dieren die niet konden vluchten.
De zandhagedissen.
De Europese adders.
De kleine dieren die nooit de kranten halen, maar wel als eerste verdwijnen.
Dat gevoel kende ik al.
Vorig jaar brandden de bossen in het Syrische kustgebergte.
Ik zat toen in Olst.
Meer dan drieduizend kilometer verderop.
Ik kon niets doen.
Alleen kijken.
Wat pijn deed, was iets heel anders.
Dat een ander paradijs brandde.
(De tekst gaat verder onder de afbeelding)
ا Wat vuur niet kan verbranden
En steeds opnieuw hoorde ik de woorden van Mohammed al-Maghout.
Er zijn jaren geweest sinds ik Syrië moest verlaten, waarin ik – niet als beeldspraak, maar werkelijk – dacht dat niets mij nog met mijn land verbond.
Zelfs mijn schoenen niet.
En toch…
Als iemand daar een bloem aanraakte,
voelde ik mijn eigen hart.
Sindsdien is een bos voor mij nooit meer alleen een bos geweest.
Tussen zijn bomen zag ik iets wat geen kaart ooit kan aanwijzen.
Een leefwereld.
Het is een leefwereld.
Voor vogels.
Voor reptielen.
Voor paddenstoelen.
Voor mos.
Voor de wind.
En uiteindelijk…
ook voor ons.
Iedere plek die afbrandt,
laat iets achter wat niet meer terugkomt.
Niet alleen voor de natuur.
Ook voor de mens.
Misschien beseffen we dat pas
wanneer we bang worden
een boom te verliezen
waarvan we nooit hadden gedacht
dat hij ooit belangrijk voor ons zou worden.
Misschien dacht Mohammed al-Maghout daarom niet alleen aan aarde.
Maar aan het ogenblik waarop een boom een stukje van je hart begint te dragen.
Jarenlang dacht ik dat een thuis maar één keer ontstaat.
Maar toen ik door de bomen van ‘t Nijendal liep,
een man en een vrouw onder een boom zag wandelen,
lachend,
mij groetend,
en daarna weer hun eigen weg zag vervolgen,
begreep ik iets.
Een thuis ontstaat niet maar één keer.
Het ontstaat…
iedere keer
dat het lot van een rozenknop
je iets begint te zeggen.
En daar…
onder de schaduw van een boom…
komt een thuis tot bloei.
1 reactie
Marjolijn
Heel erg mooi hoe je dit beschrijft. Je bent een dichter!
Het is voor mij ook herkenbaar dus het komt heel dichtbij.
Dankjewel