Ik ben niet gemigreerd van een plek…
ik ben verdeeld geraakt tussen twee, en ik ben nog steeds op zoek naar welke mij is.
Die ochtend stond ik zoals gewoonlijk in “Moss Town” en keek ik uit over de velden van Olst. De mist was licht en de aarde zo stil dat het leek alsof ze je kon horen. Ik keek lang… en plots bevond ik me daar, in “Tal al-Rumman” in Saraqeb. Dezelfde uitgestrektheid, dezelfde horizon en hetzelfde trage ritme van het leven. Alleen het uitzicht op Jabal al-Zawiya ontbrak, maar hier nam ik genoegen met “De Torkse Heuvel”, onze eigen “berg”, die de echte berg misschien beleefd zou laten glimlachen.
Op dat moment besefte ik dat ik niet naar één plek keek, maar naar twee tegelijk. Sinds ik hier ben, vergelijk ik zonder dat ik het bewust besluit. Het is geen geschreven vergelijking, maar een geleefde. Elk beeld hier roept een beeld van daar op, alsof mijn leven zich stil heeft verdeeld tussen twee dorpen die ik tegelijk probeer te begrijpen.
Ik kwam hier niet om te herinneren. Ik dacht dat ik kwam om te vergeten en om een helder leven te vinden: structuur, orde en een toekomst die te begrijpen is. Maar het platteland hier gaf me dat niet. Het bracht me juist terug naar oude vragen. In mijn dorp kenden we het land via verhalen, niet via oppervlaktes. Het land was geheugen. Hier worden die verhalen niet verteld, maar de band met het land bestaat nog steeds, stiller en meer georganiseerd.
Het land tussen geheugen en systeem
Na mijn aankomst in Olst, en terwijl ik stappen zette binnen deze groene vlaktes en de mensen leerde kennen in dit platteland, herinner ik me een moment met een vriendin die geïnteresseerd was in een natuurlijke levensstijl, en in hoe we ons voedsel uit de natuur halen en hoe we voedselzekerheid kunnen waarborgen. We spraken over landbouw terwijl we op mijn kleine balkon zaten, en plots zei ze tegen mij: waarom plant je hier op je balkon niet op zijn minst de kruiden die je drinkt, zoals munt en tijm?
En inderdaad, ze ging zelf op pad en bracht potten, aarde en planten uit haar eigen boerderij, en we plantten munt, melisse, tijm en nog wat andere kruiden. Daarna zaten we op het balkon, en ademden we afwisselend de geur in van natte aarde en frisse planten. Als dit geen platteland is, wat dan wel?
Voor enkele momenten verloor ik het gevoel dat ik in het Nederlandse platteland was, en raakte ik in de war, alsof ik in het platteland van Idlib in Syrië was.
In werkelijkheid vroeg ik me altijd af: waarom kiezen mensen die in het ontwikkelde Nederland leven ervoor om “terug” te gaan naar een natuurlijke levensstijl?
Misschien begint het antwoord hier, niet bij het land zelf, maar bij de mens die zijn relatie ermee opnieuw ontdekt. In Idlib kozen we eenvoud niet, het hoorde bij ons. Hier zie ik mensen ervoor kiezen. Dat maakt de vraag dieper: is het een terugkeer… of een laat besef van wat essentieel is?
Zelfs in de manier van genezen zie je dat terug. In mijn dorp begon behandeling thuis: kruiden, olijfolie en overgeleverde kennis. Hier is alles georganiseerd, maar opvallend genoeg keren sommige mensen vrijwillig terug naar diezelfde methodes. Daar was het noodzaak, hier is het een keuze.
In Olst begon ik de boer anders te zien. Hij is niet langer alleen iemand die op het land werkt, maar iemand die een project beheert, investeert en vooruitdenkt. In mijn dorp hadden we ook land, maar dat werd met de tijd kleiner, verdeeld en minder in staat om een toekomst te dragen. We werkten om te leven, niet om te groeien.
Er werd ooit gezegd dat rechtvaardigheid betekent dat land wordt verdeeld, en dat gebeurde ook, maar er ging iets verloren: er ontstond geen systeem dat dat land kon omzetten in economische kracht. Hier groeide de boer omdat het systeem dat toeliet, daar bleef hij zoals hij was omdat dat systeem ontbrak.
Het klimaat… wanneer het landschap wordt geschreven
Vaak vroeg ik me af, en hoorde ik deze vraag ook: waarom planten Nederlanders niet-vruchtbare bomen? Zou het klimaat de hoofdverdachte kunnen zijn in deze “zaak”?
Tussen deze twee dorpen is er één geest, maar ze ademt op twee verschillende manieren. Het klimaat is de beslissende factor. In Nederland is het weer wisselvallig en koud, terwijl het in Syrië mediterraan is. Dat zie je terug in alles, vooral in de bomen.
In Salland zijn de meeste bomen niet vruchtbaar, ze worden geplant voor schaduw en vorm, maar ze tekenen tegelijkertijd een bijna sprookjesachtig landschap. In de lente en de herfst veranderen deze bomen in open schilderijen: schakeringen van wit naar groen, naar geel, naar donkerrood, soms bijna zwart. Kleuren die zich mengen tot bossen die eruitzien alsof ze geschilderd zijn, niet alleen geplant.
In het platteland van Idlib zijn er geen bossen in de zin zoals Nederland die heeft behouden. Maar er zijn boomgaarden, vooral privébezit, waarin je het beste vindt van mediterrane vruchten: vijgen, olijven, granaatappels, abrikozen. Het beeld is anders, minder visueel “geordend”, maar voller van dagelijks leven.
Het landschap tussen beide dorpen lijkt misschien ver uit elkaar te liggen, maar ik begrijp niet helemaal het geheim van de geest die de natuur hier en daar met elkaar verbindt.
Met de veranderingen in het klimaat beginnen nu ook hier sommige fruitbomen te verschijnen. Misschien — om te lachen — als de temperatuur blijft stijgen, zullen we hier bananen planten!
Maar stel je dit voor: de uitgestrekte vlaktes, de geest van het bos, en de geur van de rode aarde in Saraqeb… die zich vermengen met de bossen van Olst. Precies daar wordt het verschil tussen de twee dorpen zichtbaar, en verschijnt tegelijk die subtiele afdruk van hun gedeelde ziel.
Sociale gewoonten… het verborgen plattelandsnieuws
Zodra de zomer begint, zie ik mijn buren stoelen voor hun huizen zetten en van ’s ochtends tot ’s avonds buiten zitten. Hier komen de twee plattelandswerelden samen, en verschijnt een van de meest kenmerkende eigenschappen van het platteland: het “nieuws” waar mensen op vertrouwen, zijn deze bijeenkomsten.
Ik dacht dat ik uit Syrië was gevlucht om deze bijeenkomsten en deze sociale “roddelmedia” te ontlopen. Maar tot mijn grote verrassing vond ik hier precies hetzelfde… misschien zelfs met meer nieuwsgierigheid.
Als je dit aan je familie of vrienden in Syrië vertelt, zie je hun monden openvallen van verbazing: kan dit echt ook in Nederland gebeuren?
Ja, het gebeurt. Het is de geest van het platteland.
En ondanks de verschillen in ritme, blijven dorpen in één ding hetzelfde: ze kennen zichzelf. Dat kan aanvoelen als bemoeienis, maar het is ook een vorm van nabijheid. De lange stilte van het platteland heeft soms iemand nodig die haar doorbreekt.
Soms loop ik door Olst en voel ik dat ik tussen twee versies van mezelf leef, één daar en één hier. Ik weet niet welke echter is, maar ik weet wel dat ik geen definitief antwoord zoek, alleen een eenvoudig begrip.
Is vooruitgang dat we achterlaten wat we waren, of dat we leren hoe we het met ons meedragen zonder het te verliezen?
Misschien is dit geen artikel… maar een verhaal dat daar begon en hier nog steeds wordt verteld.
