Alcohol als roken behandelen. Dat is nogal wat. Want de Sallandse dorpscultuur is gebouwd op verenigingen. En veel verenigingen draaien weer op de kantine. De tentfeesten zijn het sociale cement van de dorpen, maar ook een belangrijke bron van inkomsten. Bier is er ongeveer net zo vanzelfsprekend als de muziek en de vrijwilligers.
Bij sommige veteranenteams begint de training voor de grap een half uur eerder. Niet omdat ze zo fanatiek zijn, maar omdat ze daarna een half uur langer in de kantine kunnen zitten.
Toen Valkenburg ooit werd uitgeroepen tot de gemeente waar per inwoner het meeste bier werd gedronken, zeiden we hier lachend dat dat alleen maar kwam omdat de Sallanders daar allemaal op vakantie waren.
En as oe kalf nie zoep’m wul, mu’j ‘m in Lutt’nberg bie de voetbal doene.
We lachen erom. Nog wel. Want de gezondheidsraad wil dat we de drugs alcohol behandelen voor wat het is: zelfs bij af en toe één glas verhoog je het risico aanzienlijk kanker te krijgen. Zeven soorten. Het roer moet om, is het advies.
Vroeger rookte je in het café. Nu niet meer. Vroeger stonden sigaretten pontificaal achter de kassa. Nu liggen ze achter gesloten deuren. Er kwamen hogere accijnzen. Rookvrije sportparken. Rookvrije schoolpleinen.
Je mag ook niks meer…
Als de overheid maatregelen neemt, klinkt het al snel dat je niks meer mag. Maar ten eerste bemoeit de overheid zich al met heel veel zaken en ten tweede wordt drinken niet verboden.
De autogordel werd verplicht. De brommerhelm ook. Rijden met drank op of zonder rijbewijs mag niet. En voor veel beroepen moet je eerst een diploma halen.
Verboden en geboden hebben te maken met de veiligheid van een ander (niet rijden met drank op) of met de veiligheid van je zelf (een helm op). Geboden kunnen ook een preventieve werking hebben. Suikertaksen worden besproken. Gemeenten weren fastfood rondom scholen.
Straks komt er misschien een fietshelm voor ouderen of een minimumleeftijd voor fatbikes. Je mag nog steeds roken. Je mag nog steeds drinken. Je mag iedere zaterdag drie hamburgers eten. Je mag iedere zondag de hele middag in de kantine zitten. Niemand verbiedt dat. Vrijheid is niet de discussie. Het thema is solidariteit.
Onze zorgverzekering is gebaseerd op solidariteit. We betalen allemaal mee aan mensen die ziek worden. Dat is een prachtig systeem. Maar solidariteit is geen eenrichtingsverkeer. Je mag ook verwachten dat mensen proberen de gezamenlijke kosten niet onnodig op te laten lopen.
Dat vinden we op andere terreinen heel normaal. Steek je je eigen huis expres in brand, dan keert de verzekering niet uit. Omdat je bewust schade veroorzaakt aan iets waarvan de rekening anders bij de gemeenschap terechtkomt.
Waarom zouden we over gezondheid die vraag niet óók mogen stellen? Niet om mensen iets te verbieden. Wel om het gesprek aan te gaan over waar solidariteit ophoudt en eigen verantwoordelijkheid begint. Je kunt tegenwerpen dat het lastig, zo niet onmogelijk is een lijn te trekken tussen wel en niet. Gezondheid is veel ingewikkelder dan eigen schuld of pech. Maar is de basisgedachte zo gek? Als je jezelf ruïneert, ga je gang, maar sta dan ook zelf in voor de gevolgen.
En de clubkas dan?
Wat doen we in Salland? Spekken we de clubkas met drank? Draait het tentfeest om bieromzet? Moeten we af van de dorpscultuur? Er is zelfs een Strijd van Salland-biertje, waarvan de opbrengst naar onderzoek gaat om kanker te genezen…
Iedere normverandering begon met verzet. De autogordel. De helm. Het rookverbod. Steeds riepen we: “Ze pakken alles af.” En een paar jaar later vroegen we ons af waarom we het ooit anders deden.
Misschien zeggen we over twintig jaar hetzelfde over alcohol. Maar dan moeten we in de tussentijd dus wel naar alternatieven voor de clubkas zoeken. Wie een goed idee heeft, mag het zeggen.







