De Sallandse Geus, 16 augustus 2026
Op 18 maart koos Olst-Wijhe een nieuwe raad. Olst-Wijhe Vooruit, de gezamenlijke lijst van PvdA, GroenLinks en D66, werd met 3.002 stemmen en zes zetels de grootste. Gemeentebelangen kreeg er vijf, CDA en VVD elk drie. Negen dagen voor de verkiezingen hadden alle vier de lijsttrekkers een formatieprotocol getekend met daarin één heldere afspraak: de grootste partij neemt het voortouw [Formatieprotocol Olst-Wijhe, 9 maart 2026]. Dat gebeurde niet. Verkenner Hester Scholten noteerde op 12 april dat Gemeentebelangen, CDA en VVD “te weinig ruimte” zagen om met de winnaar over samenwerking te praten [Verslag verkenner Hester Scholten, 12 april 2026]. Op 16 juni tekenden diezelfde drie partijen een bestuursakkoord onder de titel “Betrouwbaar en bestendig: de basis op orde” (Bestuursakkoord Olst-Wijhe 2026-2030). Wethouders werden Marcel Blind (Gemeentebelangen), Herman Engberink (CDA) en Hans Olthof (VVD). De vraag die daarna bleef liggen: klopte het argument? Inmiddels liggen er honderd dagen aan besluitenlijsten. Daar kun je op tellen.
Vijftien briefjes
Stel u die avond van 16 juni voor in de raadszaal aan het Raadhuisplein. De handtekeningen zijn gezet, formateur Ellen Nauta heeft het akkoord overhandigd, en dan komt de stemming over de wethouders. Briefjes in een bus. De voorzitter telt.
“Er zijn vijftien stemmen uitgebracht, allemaal geldige stemmen. Vijftien stemmen voor de heer Blind, vijftien stemmen voor de heer Engberink, vijftien stemmen voor de heer Olthof.”
Twee raadsleden ontbraken die avond, en omdat het over personen ging waren de briefjes geheim. Maar reken het na. Olst-Wijhe Vooruit heeft zes zetels en er ontbraken er twee in de hele raad, dus er zaten minstens vier van hen in de zaal. En elke uitgebrachte stem was voor. De fractie die twee maanden lang niet mocht meepraten over het akkoord, stemde voor de drie mannen die het gaan uitvoeren. Zonder tegenstem. Zonder blanco. Zonder theater.
Dat is het antwoord van Olst-Wijhe Vooruit op honderd dagen buiten de deur staan. Het is een beleefder antwoord dan de vraag verdiende.
Wat er wel klopt
Rekenkundig mocht dit. Elf zetels is elf zetels en die verdeling heeft de kiezer zelf gemaakt. Wie de grootste is, heeft geen recht op een wethouderspost. Dat is geen achterkamer, dat is de wet. En het argument over vlieguren snijdt hout: drie partijen die twaalf jaar samen bestuurden, weten hoe de ander denkt, en dat scheelt tijd. Ook eerlijk: op 11 mei stemde Olst-Wijhe Vooruit als enige tegen de motie “Samenwerken waar het kan” van precies die drie coalitiepartijen. Tegen een motie over samenwerken stemmen is een keuze die je moet kunnen uitleggen.
Dat is het eerlijke verhaal. Maar eerlijk is niet hetzelfde als volledig.
Vierendertig keer voor
Ik heb de besluitenlijsten van 30 maart tot en met 29 juni naast elkaar gelegd. Vierenzestig momenten waarop de raad iets besloot. Negenentwintig daarvan unaniem. Vijfenveertig voorstellen aangenomen, drie verworpen. Drie.
Van de partij die te lastig was om mee te praten ziet het stemgedrag er zo uit. Vierendertig keer voor. Twee keer tegen. Zes procent.
Gemeentebelangen zit op acht procent tegen. De VVD op negen. Het CDA, dat een handtekening onder het bestuursakkoord zette en een wethouder levert, stemde vijf keer tegen. Veertien procent. Meer dan twee keer zoveel als de fractie die er niet bij mocht zijn.
In een podcast in april legde wethouder Olthof uit waarom er geen gesprek kwam. “Met Pro verbleekt je profiel.” Vier woorden, en daarmee was de kous af. Geen inhoudelijk breekpunt, geen dossier, geen onoverbrugbaar verschil. Een profiel.
Zet die vier woorden nu naast die twee percentages. Zes tegen veertien. En stel dan de vraag die honderd dagen later voor de hand ligt: wiens profiel is hier eigenlijk aan het verbleken?
De avond van 29 juni
Wie wil zien hoe deze raad werkelijk functioneert, moet niet naar de formatie kijken maar naar de kadernota-avond van 29 juni [Besluitenlijst raadsvergadering 29 juni 2026]. Achttien besluiten op één avond.
Gemeentebelangen en Olst-Wijhe Vooruit dienden die avond vier keer samen iets in. Een amendement over de programma-indeling van de kadernota. Een motie over inzage van inwoners in hun eigen gegevens. Een motie over digitale soevereiniteit bij software en cloud. Een amendement over een nulmeting en evaluatie van het vastgoedmanagement. Drie daarvan gingen unaniem door de raad. Bij het vierde stemde het CDA tegen. Een coalitiepartij tegen een voorstel van haar eigen grootste coalitiegenoot.
En dan het omgekeerde. Gemeentebelangen diende diezelfde avond een amendement in over vastgoedmanagement binnen de bestaande formatie. Verworpen. Tegen stemden CDA, VVD en Olst-Wijhe Vooruit. De partij die te weinig ruimte zag om te praten, stemde samen met de twee coalitiepartners tegen de coalitieleider.
Dit is geen raad van twee blokken. Dit is een raad die per onderwerp opnieuw gaat zitten. Precies wat Scholten adviseerde en wat drie partijen onmogelijk noemden.
Waar het wél schuurde
Eén avond liep de scheidslijn wel zoals de formatie hem tekende. Op 26 mei diende Olst-Wijhe Vooruit twee moties in over sociale huur [Besluitenlijst raadsvergadering 26 mei 2026]. Eén over het borgen van de sociale huurwoningen in Wengerhoek fase 1, zodat de flexwoningen een definitieve woonbestemming krijgen. Eén over de realisatie van extra sociale huurwoningen.
Beide verworpen. Voltallige coalitie tegen, de indiener alleen voor.
Daar zit het verschil dus. Niet in bestuursstijl, niet in vertrouwen, niet in profiel. In sociale huurwoningen. Dat is een echt politiek meningsverschil,en daar mag je hard over botsen. Lezers van De Sallandse Geus kennen dit dossier: bij Olstergaard ging het over precies dezelfde vraag, en toen stemde het CDA nog tegen zijn eigen coalitiegenoten omdat het door de mooie woorden heen keek. Maar het is er één. In honderd dagen tijd was dit het enige onderwerp waarop deze raad daadwerkelijk uiteenviel.
Voor de volledigheid: van dezelfde partij werd op 26 mei ook een motie over ondersteuning van collectief particulier opdrachtgeverschap wél aangenomen, met steun van VVD en CDA. En op 15 juni gingen drie amendementen over aangescherpte zienswijzen richting GGD, Veiligheidsregio en Omgevingsdienst unaniem door de raad. Aangedragen door dezelfde fractie.
Wat u hiervan merkt
Misschien denkt u: en wat schiet ik daarmee op. Terechte vraag.
Dit. De uitsluiting is aan u verkocht met een verhaal over onwerkbaarheid. Dat verhaal is in honderd dagen weerlegd door de mensen die het vertelden. Er is in Olst-Wijhe geen fractie die alles blokkeert. Er is geen partij die de boel ophoudt. Er zijn zeventien raadsleden die het over verreweg de meeste dingen eens zijn, en over sociale huur niet.
De prijs die u betaalde was dus voor iets anders. Drie maanden formatie. Een externe verkenner. Een externe formateur uit Hof van Twente. Een afgezegde openbare bijeenkomst waar u de bevindingen had moeten horen. Een petitie van driehonderd inwoners die niet bij een partij hoorden. En een raad die op scherp staat terwijl hij het grotendeels met zichzelf eens is.
Voor het gezin dat in Wengerhoek in een flexwoning zit, betekent het iets concreters. Twee moties die hun woning een definitieve bestemming hadden kunnen geven, sneuvelden op 26 mei met elf tegen zes. Dat had ook een gesprek kunnen zijn. Gesprekken die niet gevoerd worden, leveren zelden een amendement op.
Het kon hier ook anders, en dat is hier ook gebeurd
Acht jaar geleden lag er in dit gemeentehuis een raadsakkoord met de naam “Samen verder”, met een handtekening van iedere fractie eronder. De wethouders traden toen aan mede namens D66, PvdA en GroenLinks. Dat was geen import uit Wageningen of Den Haag. Dat was Olst-Wijhe.
Formateur Nauta liet bovendien zien dat het simpeler kan dan het gemaakt is. Toen een inwoner haar de petitie stuurde, schreef zij terug dat zij al bezig was een afspraak met de fractie in te plannen. Eén e-mail. Meer was het niet.
De handvatten lagen er dus. Ze zijn alleen niet opgepakt.
Tot slot
Lees de agenda’s van die honderd dagen nog eens door en let op de woorden. Het woord “vastgoedmanagement” komt vijf keer voor. Het woord “inwoner” één keer, in een motie over inzage in je eigen gegevens. Verder heet u bouwsteen, doelgroep, gebied of functie.
Kijk dan naar wat er besloten werd. Een programma-indeling. Een splitsing van programma’s. Een nulmeting. Een evaluatie. Een visie op informatievoorziening. Een incidenteel budget voor de inrichting en uitvoering van beheer. Een akkoord dat zijn eigen ambitie omschrijft als de basis op orde.
Zo verschuift het. Kiezen wordt wegen. Wegen wordt plannen. Plannen wordt beheren. En als beheren het hoogste doel is geworden, is een politieke tegenstander geen tegenstander meer maar een storing in het proces. Dan is uitsluiten geen ideologische daad, maar een efficiencymaatregel. Het ligt niet aan de wil van deze drie fractievoorzitters. Het ligt aan de taal waarin dit gemeentehuis over zichzelf praat.
Dan blijft alleen management over…….
De cijfers over honderd dagen laten zien dat er nooit een reden was om het gesprek niet te voeren. De begroting komt in het najaar, het college-uitvoeringsprogramma ligt er dan ook, en het advies van Scholten over de onderlinge verhoudingen wacht nog altijd op iemand die het uitvoert.
Aan Gemeentebelangen, CDA en VVD dus deze ene vraag, en ik zou hem graag beantwoord zien: noem één besluit uit deze honderd dagen dat anders was uitgevallen als de grootste partij aan tafel had gezeten. Eén.
Tenzij iemand in september eindelijk zijn hand opsteekt. Niet om in te stemmen. Maar om een gesprek te beginnen.
