Onder de naam Wonderdelen – van ouwe zooi naar supermooi geeft hij workshops waarin kinderen en volwassenen oude apparaten uit elkaar halen, onderzoeken en vervolgens gebruiken om iets nieuws te maken.
“Technologie op de operatietafel” noemt hij zijn workshop voor basisscholen. Niet slopen, maar onderzoeken.
Watvinnie is de talkshow van HierinSalland waarin onderwerpen belicht worden die de leefbaarheid van Salland ten goede komen. In deze aflevering is Fransjan de Waard de interviewer.
Kijk hier de talkshow
Niet slopen, maar ontdekken
Op een tafel liggen oude platenspelers, videorecorders, klokken en andere apparaten die hun beste tijd hebben gehad. Ze komen niet uit een museum, maar uit de kringloopwinkel. Apparaten die niet meer verkocht kunnen worden en normaal gesproken worden afgevoerd.
De opdracht is eenvoudig.
Pak een schroevendraaier.
Kijk hoe iets in elkaar zit.
Ontdek welke onderdelen erin verborgen zitten.
En bedenk vervolgens wat je ermee kunt maken.
Kinderen leren ondertussen spelenderwijs het verschil tussen kruiskopschroeven, torx-schroeven, kunststoffen en metalen. Maar belangrijker nog: ze ontdekken dat iets wat afgeschreven lijkt, nog volop mogelijkheden heeft.
Van dramatherapie naar techniek
Dat Martijn uiteindelijk bij techniek uitkwam, is eigenlijk niet zo vreemd.
Hij begon ooit als dramatherapeut, waarin improvisatie en creativiteit centraal stonden. Later volgde hij de pabo. Daar ontdekte hij dat juist de creatieve vakken hem het meeste lagen.
“Bij rekenen en taal leek er vaak maar één goed antwoord te zijn. Bij creativiteit mag je juist onderzoeken.”
Dat onderzoeken vormt nog altijd de kern van zijn werk.
Upcycling: afval met meerwaarde
Martijn spreekt liever over upcycling dan over recycling.
Recycling verwerkt afval tot grondstof.
Upcycling geeft afval een nieuwe, vaak hogere waarde.
Een printplaat wordt een sieraad.
Onderdelen uit een klok veranderen in een broche.
Een oud fietswiel wordt onderdeel van een kunstwerk.
Zijn werk is daarmee niet alleen creatief, maar ook een uitnodiging om anders naar afval te kijken.
Kunst als middel om mensen te verbinden
Gaandeweg verschoven de workshops van losse activiteiten naar grotere projecten waarin kunst en ontmoeting samenkomen.
Tijdens kunstfestival Woest bouwden jongeren complete installaties van oude fietsen. Niet om ze te repareren, maar om er gezamenlijk een festivaldecor van te maken.
Later ontstond in Zwolle de Cultuurschuur, een ontmoetingsplek waar buurtbewoners samen kunst maakten. Niet omdat iedereen kunstenaar wilde worden, maar omdat samen creëren mensen met elkaar in gesprek bracht.
Dat bleek misschien wel de grootste opbrengst.
Niet het eindresultaat.
Maar de ontmoeting onderweg.
Tijdens de coronaperiode kregen die projecten nog een extra betekenis. Terwijl veel activiteiten stilvielen, bouwden bewoners samen kerstbomen van oude fietswielen, autobanden en cd’s waarop buurtgenoten hun kerstwensen schreven.
Kunst hoeft niet perfect te zijn
Opvallend is dat Martijn zichzelf niet eens in de eerste plaats kunstenaar noemt.
Hij ziet zichzelf eerder als iemand die een veilige omgeving creëert waarin mensen durven te experimenteren.
“Je hoeft niet buiten je comfortzone. Ik zorg ervoor dat die comfortzone juist groot genoeg wordt om iets nieuws te proberen.”
Daardoor ontstaat iets bijzonders.
Mensen die dachten niet creatief te zijn, blijken ineens een schilderij te maken waar ze trots op zijn.
Kinderen die begonnen met een oude videorecorder, ontdekken dat techniek eigenlijk heel mooi is.
En buurtbewoners die elkaar nauwelijks kenden, bouwen samen een draak of een verhalenboom.
Oude spullen, nieuwe verhalen
Inmiddels heeft Wonderdelen een nieuwe werkplek gevonden in het Olde Postkantoor in Olst. Daar wil Martijn zijn workshops en projecten verder uitbreiden.
Zijn missie blijft dezelfde.
Niet laten zien wat afval is.
Maar laten zien hoeveel verhalen, mogelijkheden en verwondering er nog verborgen zitten in iets waarvan iemand anders dacht dat het waardeloos geworden was.
