The Hidden True, opgesteld door de Transitiecoalitie Voedsel en de Robin Food Coalition samen met Deloitte, berekent dat de Nederlandse landbouw jaarlijks zo’n vijf miljard euro méér kost dan zij maatschappelijk oplevert. Zorgkosten, milieuschade, verlies aan biodiversiteit en waterkwaliteit worden meegeteld. In doorgerekende alternatieven slaat het saldo juist positief uit.
Door landbouwteam HierInSalland
Dat rapport ligt nu op het bureau van Jaimi (als we Caroline mogen zeggen, mogen we ook Jaimi zeggen. Toch?) Robin Food had het al naar Den Haag gebracht tijdens de coalitie-onderhandelingen.
De Robin Food Coalition (RFC), opgericht in 2023, is een collectief van ongeveer 90 koplopers in het biologische MKB (teelt, handel, retail) die werken aan een duurzaam en eerlijk voedselsysteem.
Van verdedigingslinie naar rekensom
Onder het vorige kabinet lag landbouw in handen van Caroline van der Plas en Henk Vermeer. Vanuit het marktetingbureau ReMarkAble hadden ze de BBB van lobby naar politiek weten te brengen. Carolines politieke vertrekpunt was helder: de grootverdieners in de sector verdedigen tegen wat zij zag als overmatige druk vanuit Den Haag en Brussel. In zo’n context wordt een rapport dat concludeert dat landbouw “meer kost dan oplevert” al snel gelezen als aanval. LTO was er ook als de kippen bij om de poten onder Deloitte’s rekenmodellen weg te zagen.
Jaimi is niet sectorgebonden, niet geworteld in het boerenprotest. Dat betekent een andere startpositie.
Geen aanklacht, maar een rekenkundige spanning
The Hidden Bill stelt niet dat boeren niets bijdragen. Integendeel: het rapport erkent productie, exportwaarde en werkgelegenheid. Maar het voegt de verborgen kosten toe aan de andere kant van de balans. Dat is politiek explosief, maar bestuurlijk relevant.
De kans is groot dat het beleid verandert naar:
- Niet minder landbouw, maar anders belonen.
- Niet sturen op volume, maar op maatschappelijke waarde.
Dat sluit aan bij bredere discussies over kringlooplandbouw, natuurherstel en gezondheidswinst.
Weerstand blijft
De weerstand van onder meer LTO Nederland zal niet verdwijnen. Voor belangenorganisaties is het huidige model bestaanszekerheid. Maar wel die van de korte termijn. In het vorige kabinet kon het rapport gemakkelijk worden geframed als anti-boer. Maar zo zit dat niet: het is een uitnodiging om landbouw anders te waarderen.
Want als maatschappelijke kosten zichtbaar worden gemaakt, ontstaat ook ruimte om maatschappelijke baten beter te belonen. Denk aan waterberging, biodiversiteit, landschapsbeheer, gezondheidseffecten.
Dan verandert het debat van verdedigen naar herontwerpen.
3 reacties
Anny Legebeke
Tijd voor verandering in beleid:
Niet minder landbouw, maar anders belonen.
Niet sturen op volume, maar op maatschappelijke waarde.
Om de klimaatcrisis urgentie geven;
bredere discussies over kringlooplandbouw, natuurherstel en gezondheidswinst.
Kosten – baten analyse; balans bestuurlijk serieus nemen.
Dick Mars
Het ” toerekenen van maatschappelijke kosten ” is een heel riskante onderneming; hoe verdeel je die over verschillende bedrijfstakken/sectoren.
Er zal zeker een kern van waarheid in zitten, maar volledig uitvoeren lijkt me onhaalbaar/ onwenselijk/ en onbetaalbaar. Ook daarvan zijn de ( maatschappelijke) kosten onbetaalbaar
Harrie Kiekebosch
Ik ben dat volledig met je eens Dick. Ik heb wel eens ergens gelezen dat als alle verschillende soorten industrie rondom Schiphol hun maatschappelijke meerwaarde doorberekenen, dat je dan iets van 350 procent meer meerwaarde hebt dan de totale waarde.