Op 4 augustus stemde het college van Olst-Wijhe in met een adviesnota [BRON: Adviesnota invoeren weegauto PMD inzameling, zaak 17257-2026] van wethouder Marcel Blind (Gemeentebelangen Olst-Wijhe) over de PMD-inzameling. De vuilniswagen van ROVA krijgt een weegsysteem. Elke container met plastic, blik en drinkpakken wordt voortaan gewogen voordat hij wordt geleegd. Te zwaar? Dan stapt de chauffeur uit, kijkt in uw bak en laat hem staan als er iets in zit dat er niet hoort. Dat kost € 2,61 per aansluiting per jaar, via de afvalstoffenheffing 2027. Daar staat volgens de nota een hogere vergoeding tegenover, omdat de nieuwe landelijke Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen [BRON: Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen 2026-2030] gemeenten meer betaalt voor schoner PMD. Invoering: eerste kwartaal 2027. De raad komt eraan te pas als de heffing en de afvalstoffenverordening 2027 worden vastgesteld.
Het kaartje aan het handvat
Stel je voor. Een woensdagochtend in Wesepe, ergens in maart 2027. Je loopt naar de weg om de PMD-bak terug te halen en hij is nog vol. Aan het handvat hangt een kaartje. Vervuild. Niet geleegd. Er staat een telefoonnummer op van ROVA. Je belt, je krijgt een vriendelijke medewerker die op zijn scherm kan zien wat er mis was met jouw bak en die je uitlegt wat je eruit moet halen. Dat is het handelingsperspectief, zoals de nota het noemt. Vier weken later komt de wagen weer.
Wat het kaartje niet zegt: die wagen heeft jouw bak gewogen. En de bak van je buren. En die van iedereen in de straat. Dertien keer per jaar en het gewicht wordt bewaard bij het chipnummer van jouw container. Dat staat niet op het kaartje, want het college heeft besloten dat niet te vertellen.
Laat ik eerlijk zijn. De bedoeling deugt. Schoner PMD wordt beter gerecycled en levert meer op; dat is geen verzinsel maar het nieuwe landelijke stelsel. De nota is bovendien opener dan de meeste: ze schrijft zelf dat dit “vervelend voor inwoners” is, dat een hoog gewicht “veelal (maar niet altijd)” op vervuiling wijst, en dat te streng beginnen “veel weerstand en onrust” geeft. Het geleidelijk verlagen van de drempel is verstandig. De hangkaart, het klantcontactcentrum en de afvalcoach zijn serieus bedoeld. Dat is het eerlijke verhaal.
Maar eerlijk is niet hetzelfde als volledig.
Het gewicht als verklikker
De techniek is simpel. Plastic weegt weinig. Een zware PMD-bak bevat dus waarschijnlijk iets anders: textiel, een oude föhn, gewoon restafval. De weegauto meldt de chauffeur welke bak boven “een nader te bepalen grensgewicht” zit en de chauffeur beslist. Onderstreept in de nota: “uiteindelijk is de visuele controle door de chauffeur leidend voor het wel of niet legen van een container en niet het gewicht.”
Dat is terecht. Het is ook de plek waar het oordeel over jouw bak bij één mens ligt, ter plekke, in de regen, met een route die af moet. Waar de grens ligt tussen een “foutje” (wordt geleegd) en “vrij substantiële vervuiling” (blijft staan), zegt de nota niet. Hoe hoog het grensgewicht wordt, zegt ze niet. Wanneer het “geleidelijk verlagen” klaar is, zegt ze niet. Het gaat door “totdat de gewenste zuiverheidsgraad van vrachten is gerealiseerd” en welke zuiverheidsgraad gewenst is, staat er ook niet. Een bezwaarroute anders dan bellen met ROVA komt niet voor.
En: “Er volgt geen na-lediging voor niet geleegde containers.” Vier weken met een volle bak. Dat is de prijs van een verkeerde inschatting, of van een verkeerde föhn.
Twee euro zeker, vier euro hoop
Nu het geld. De kosten zijn hard: € 2,61 per aansluiting, in de heffing. De baten zijn zacht. De nota schrijft dat Olst-Wijhe “op basis van de huidige kwaliteitsniveaus ingedeeld [is] in staffel 3b” en dat “de verwachting is” dat de weegauto de gemeente in staffel 3a brengt, “of zelfs een stap naar 2”. Dat scheelt € 49 per ton, “en dus ruim 4,50 €/aansluiting”.
Vertaald naar gewone taal: we betalen zeker, we ontvangen hopelijk.
Reken even mee. Om van € 49 per ton op € 4,50 per aansluiting te komen, moet je uitgaan van ruim 90 kilo vergoed PMD per aansluiting per jaar. Dat getal staat nergens. Het aantal aansluitingen staat nergens, dus het totaalbedrag ook niet. En de vergoeding is, zo zegt de nota zelf, een bedrag per ton. Als zware, vervuilde bakken blijven staan, gaat het tarief per ton omhoog en het aantal tonnen omlaag. De nota rekent alleen met het eerste.
Belangrijker nog: hoe ver Olst-Wijhe nu van staffel 3a af zit, staat niet in de nota. Geen meting, geen nulpunt, geen percentage. Toch schrijft ze: “Daarin zien we geen risico, omdat in een aantal gemeenten die ons zijn voorgegaan, we deze verbetering al zien ontstaan.” Welke gemeenten, hoeveel verbetering, in hoeveel tijd. Het staat er niet. En de hogere vergoeding “wordt ook in de begroting voor 2027 meegerekend”. Op de opbrengst wordt dus al gerekend voordat de eerste bak is gewogen. Blijft de staffelsprong uit, dan is de heffing wél verhoogd en de dekking niet gerealiseerd. Wie dat opvangt, zegt de nota niet. Dat is het antwoord.
En dan de zin die ik het vreemdst vind. “Wat niet is meegenomen, omdat dit tegen elkaar weg te strepen is: de vermeden verbrandingskosten (met CO2heffing) van afgekeurde PMD-vracht (…) tegenover meer verbrandingskosten (met CO2heffing) door meer restafval.” Hier staat eigenlijk: de vervuiling die uit de PMD-bak blijft, gaat in de restafvalbak en wordt alsnog verbrand en we nemen aan dat dat precies evenveel kost. Dat kan. Maar om dat te mogen zeggen moet je weten hoeveel ton verschuift, tegen welk tarief, met welke CO₂-component. Geen van die cijfers staat in de nota. Het is een aanname die is opgeschreven als een som.
Het bestuursakkoord “Betrouwbaar en bestendig: de basis op orde” belooft financiële stabiliteit en verantwoord omgaan met belastinggeld. Deze nota verhoogt een heffing op basis van een verwachting die niet is onderbouwd. Die twee kunnen naast elkaar bestaan. Maar de raad mag straks bij de begroting, de portefeuille van wethouder Hans Olthof (VVD), wel vragen hoe.
Eerst besluiten, dan de grondslag
Onder Risico’s staat de enige juridische paragraaf en die gaat over privacy. Gewicht en chipnummer worden geregistreerd. “De grondslag voor deze registraties worden geborgd in de Afvalstoffenverordening en het Uitvoeringsbesluit 2027 en de nieuwe verwerkersovereenkomst.” Let op de tijd. Worden geborgd. Niet: zijn geborgd. Het college besluit in augustus tot invoering in het eerste kwartaal, terwijl de verordening waar de raad over gaat nog moet worden vastgesteld. Of dat juridisch een probleem wordt, kan ik niet beoordelen; de verwerkersovereenkomst, de DVO-mutatie en de implementatienota staan als bijlage genoemd maar zitten niet bij de openbare stukken. Dat de bijlagen ontbreken, is op zichzelf een vaststelling.
Wegen, maar niet zeggen
Dan de paragraaf Communicatie. “We communiceren niet over het wegen van de containers omdat de visuele controle leidend is.” Over de controles wordt wél gecommuniceerd, met een persbericht, “als daadwerkelijk wordt gestart”.
Hier wringt het. Dezelfde nota vindt het wegen belangrijk genoeg voor een AVG-paragraaf en een nieuwe verwerkersovereenkomst. Het is dus tegelijk een privacy risico dat geborgd moet worden en niet de moeite van het melden waard. Die twee kunnen niet allebei waar zijn. Het akkoord van Gemeentebelangen, CDA Olst-Wijhe en VVD Olst-Wijhe zet betrouwbaarheid voorop: inwoners moeten weten wat de gemeente doet, waarom, en wat het kost. Hier weten ze straks wat het kost. Niet wat er gebeurt.
En bij Participatie staat, bij een maatregel die elk huishouden dertien keer per jaar raakt: “N.v.t.” Twee letters en een puntje. Meer heeft de inwoner in deze nota niet gekregen.
Wat merk je ervan in Welsum
Een tientje minder op de heffing? Nee. De heffing gaat voor iedereen met € 2,61 omhoog, of je nu netjes scheidt of niet. De hogere vergoeding, als die komt, gaat naar de gemeentekas, niet naar de huishoudens die het verdienden. Wat je wel merkt: een bak die soms blijft staan, een kaartje, een telefoontje, en restafval dat je met de afvalpas ondergronds wegbrengt en apart betaalt. De nota noemt dat laatste terloops, als verrekenpost.
Het had gekund
Het alternatief lag voor het oprapen. Een brief aan elk huishouden, vóór de eerste weegronde: dit gaan we doen, dit slaan we op, zo lang bewaren we het, hier kun je terecht. Een grensgewicht dat de raad kent. Een nulmeting in de nota, zodat iedereen kan zien hoe ver Olst-Wijhe van staffel 3a zit. Een evaluatie na vier kwartalen, met een terugvaloptie als de staffelsprong uitblijft. Niets daarvan is ingewikkeld. Niets daarvan staat in de nota. Dat maakt de keuze om het niet te doen precies dat: een keuze.
Dan blijft alleen management over
Kijk hoe de inwoner in deze nota heet. Een “aansluiting” van € 2,61. Een “chipnummer” dat wordt geregistreerd. Een “adres” dat het klantcontactcentrum kan opzoeken. Een “huis-aan-huis-container” die wordt gewogen. Pas aan het eind is er een “inwoner”, en die moet zijn “scheidingsgedrag” aanpassen.
Zo schuift een keuze, willen wij dat onze gemeente elke bak weegt, op naar een weging: € 2,61 tegen € 4,50, staffel 3b tegen 3a. De weging wordt een plan: Q1 2027, een DVO-mutatie, een verwerkersovereenkomst. En het plan wordt beheer: een grensgewicht dat per route wordt bijgesteld totdat iets gerealiseerd is dat niemand hoeft te benoemen. Niemand aan die tafel wil dat. De nota is netjes geschreven door mensen die hun werk doen. Het is de taal van het systeem, waarin de raad pas meedoet als de heffing moet worden vastgesteld en de inwoner pas als de bak blijft staan.
Dan blijft alleen management over.
Twaalf jaar dezelfde coalitie, elf van de zeventien zetels en één oppositiepartij. Straks komt de afvalstoffenheffing 2027 langs en gaan de handjes omhoog. Tenzij iemand dit najaar zijn hand opsteekt. Niet om in te stemmen. Maar om een vraag te stellen.
