Eind maart landden er binnen één week twee adviesnota’s op de collegetafel in Olst-Wijhe. De eerste gaat over paasvuren (Klik hier): het college besluit om de jaarlijkse paasvuren tijdelijk te gedogen, omdat de Omgevingswet ze vergunningplichtig heeft gemaakt en die vergunning niet verleend kan worden. De tweede gaat over lokale inkoop Klik hier): het college rapporteert aan de raad over een bedrijvenregister waarmee de gemeente bewuster bij lokale ondernemers inkoopt. Twee verschillende onderwerpen. Twee verschillende wethouders. Maar wie de stukken naast elkaar legt, ziet dezelfde vragen terugkomen. En dezelfde leegte…..
(Lees verder onder foto)
In het kort:
- Paasvuren worden gedoogd tot 1 januari 2028, maar er is geen planning voor een structurele regeling
- 10,4% van de gemeentelijke inkoop gaat lokaal, maar er is geen vergelijkingscijfer van voor het register
- De paasvurennota erkent risico’s maar kwantificeert ze niet (geen stikstofberekening)
- De inkoopnota scoort zes keer N.v.t. op de standaardvelden, inclusief financiën en risico’s
- Beide nota’s zijn ter informatie aan de raad, niet ter besluitvorming
- In beide stukken ontbreekt de inwoner als betrokkene
- Geen van beide bevat een nulmeting of streefcijfer
Wil je weten hoe dit kon? Lees verder.
Stel je voor. Je bent raadslid in Olst-Wijhe, net geïnstalleerd. Binnen een week krijg je twee raadsinformatiebrieven. De ene gaat over vuur, de andere over geld. Allebei ter kennisgeving. Je leest ze, knikt en legt ze op de stapel. Want wat moet je ermee? Er zit geen vraag bij. Geen keuze. Geen haakje om een debat aan op te hangen. Je bent geïnformeerd. Daarmee is de kous af.
Laat ik eerlijk zijn. Beide nota’s hebben een kern die deugt.
De paasvurennota is de betere van de twee. Het college erkent het probleem: de Omgevingswet heeft paasvuren vergunning plichtig gemaakt, die vergunning kan niet worden verleend en de traditie dreigt te sneuvelen. De oplossing, tijdelijk gedogen, is pragmatisch en begrijpelijk. De nota benoemt de risico’s: stikstof, fijnstof, gezondheid, provinciaal toezicht. Dat is eerlijk. De toon is zorgvuldig. Er zit ambtenaar schap in dit stuk, in de goede zin van het woord.
Bij de inkoopnota is de intentie ook verdedigbaar. Een gemeente die bewuster lokaal inkoopt, investeert in haar eigen economie. De samenwerking met de Ondernemerskring is logisch. En het feit dat wethouder Olthof zijn toezegging aan de raad nakomt, verdient erkenning.
Maar…….
De paasvurennota erkent risico’s en doet er vervolgens niets mee. Er is geen AERIUS-berekening voor stikstof. Geen analyse per locatie. Geen overzicht van woningen in de buurt. Het college weet dat er Natura 2000-gebieden in de omgeving liggen. Het college weet dat paasvuren stikstofoxiden uitstoten. Maar of dat juridisch relevant is? Dat is niet onderzocht. In een land waar een boer zijn stal niet mag uitbreiden vanwege stikstof, gedoogt de gemeente een activiteit zonder te weten wat de depositie is.
De einddatum van 1 januari 2028 klinkt concreet. Maar de route ernaartoe bestaat niet. Er is geen planning. Geen mijlpalen. Geen tussenrapportage. Er wordt “in regionaal verband gewerkt” aan een structurele oplossing. Er wordt “bezien” hoe locaties planologisch geborgd kunnen worden. Dat zijn voornemens, geen plannen. En als 2028 komt en de regeling er niet is? Dan wordt het gedogen verlengd. En dan is het niet meer tijdelijk. Dan is het beleid. Alleen dan beleid zonder fundament.
En dan de raadsinformatiebrief. Die is beknopter dan de adviesnota. De gezondheidsrisico’s worden niet benoemd. De Natura 2000-problematiek ontbreekt. Het provinciaal toezicht wordt niet genoemd. De raad krijgt de nette versie.
En dan de inkoopnota.
Argumenten voor: N.v.t. Argumenten tegen: N.v.t. Risico’s: N.v.t. Financiën: N.v.t. Participatie: N.v.t. Duurzaamheid: leeg.
Zes keer N.v.t. In een nota over hoe de gemeente haar geld uitgeeft. Geen enkel bedrag. Niet het totale inkoopvolume. Niet de kosten van het register. Niet wat ondernemers betalen om erin te staan. Tien procent lokale inkoop klinkt als een getal, maar zonder te weten of het tien procent van twee miljoen of van twintig miljoen is, zegt het niets. En zonder te weten of het vóór het register ook tien procent was, weet je niet of het register iets veranderd heeft.
Het register telt 95 bedrijven. De gemeente telt 2.300 ondernemers. Dat is 4,1 procent. De nota presenteert dat als een beginpunt. Maar de vraag waarom de overige 96 procent zich niet inschrijft, wordt niet gesteld. Is de bijdrage te hoog? Is de meerwaarde onduidelijk? Weten ze niet dat het bestaat?
En dan de aanbestedingsvraag. De gemeente koopt in bij ondernemers. Een deel van die ondernemers betaalt om in een register te staan. De gemeente benadert geregistreerde bedrijven actief voor opdrachten. Krijgen betalende bedrijven een voordeel? Is dat een betaald voordeel? De nota noemt de Aanbestedingswet niet. Het gemeentelijk inkoopbeleid komt niet ter sprake. Dat wil niet zeggen dat het misgaat. Maar de vraag niet stellen in een nota die het college adviseert, is een lacune.
Wat deze twee nota’s verbindt, is niet het onderwerp. Het is het patroon.
Geen nulmeting. Geen streefcijfer. Geen planning met mijlpalen. Geen moment waarop de raad kan bijsturen. De raad wordt geïnformeerd, niet in positie gebracht. En informeren zonder toetsbaarheid is uitleggen zonder verantwoorden.
Bij de paasvuren kan de raad niet beoordelen of de structurele regeling op schema ligt, want er is geen schema. Bij de inkoop kan de raad niet beoordelen of het register werkt, want er is geen vergelijkingscijfer. In beide gevallen eindigt het stuk bij dezelfde zin: de raad wordt geïnformeerd. Punt. Klaar. Volgende agendapunt.
En waar is de inwoner in dit verhaal? Bij de paasvuren ontbreekt de omwonende. De vrouw met COPD die elk jaar de ramen dicht houdt. Zij kan niet in bezwaar tegen het gedoogbesluit, want dat is geen besluit in de zin van de wet. Bij de inkoop ontbreekt de ondernemer die niet bij de Ondernemerskring zit. De starter in Wesepe die niet weet dat er een register is. De zzp’er in Den Nul die het lidmaatschap niet kan betalen. Beiden afwezig. Beiden belanghebbend.
Laat ik eerlijk zijn. Dit zijn geen slechte nota’s. De paasvurennota doet tenminste moeite om haar eigen zwaktes te benoemen. De inkoopnota is dunner, maar het onderwerp is ook minder beladen. Het zijn allebei stukken van ambtenaren die hun werk doen, in een format dat ze niet zelf hebben gekozen.
Maar het patroon is er wel. En het patroon zegt: wij rapporteren, jullie nemen kennis. Wij noemen cijfers, jullie stellen geen vragen. Wij doen ons best en wie controleert of het genoeg is?
De raad zou zes vragen moeten stellen. Drie over paasvuren: is er een stikstofberekening, is er een planning, zijn er klachten van omwonenden? Drie over inkoop: wat is het totale inkoopvolume, hoe verhoudt het register zich tot de Aanbestedingswet, waarom doet 96 procent van de ondernemers niet mee?
Zes vragen. Zes feitelijke antwoorden. Dat is geen oppositie voeren. Dat is simpelweg gewoon je werk doen als raadslid in Olst-Wijhe.
