De waarde van klimop voor biodiversiteit
Klimop is een inheemse plant met een belangrijke rol in het ecosysteem:
- Laatbloeier: klimop bloeit pas in september–oktober, wanneer bijna alle andere bloeiende planten verdwenen zijn. Daarmee is hij van cruciaal belang voor late bestuivers, zoals zweefvliegen, hommels en vlinders.
- Bessen: de kleine zwarte klimopbessen rijpen laat in de winter en zijn dan een levensreddende voedselbron voor vogels als merels, spreeuwen en houtduiven.
- Schuil- en nestelplek: het dichte bladerdek biedt bescherming aan kleine zoogdieren, vogels en insecten – ook in de winter, omdat het een wintergroene plant is.
Volgens o.a. de Vlinderstichting, Vogelbescherming en diverse ecologen is klimop een plant die ecologisch veel méér biedt dan op het eerste gezicht zichtbaar is.
Salland Zoemt heeft een appgroep met natuurliefhebbers die elkaar op de hoogte houden van wat ze in de natuur zien gebeuren. Dat leidt geregeld tot artikelen als deze.
Waarom wordt klimop dan toch verwijderd?
Boomverzorgers geven aan dat ze klimop soms doorknippen of doorslaan, vooral tijdens veiligheidsrondes langs wegen en paden. De reden daarvoor is:
- Visuele inspectie: bomen moeten regelmatig gecontroleerd worden op risico’s zoals rotting, holtes, schimmels (bijv. honingzwam), spechtgaten of dode takken.
- Klimop belemmert zicht: als een boomstam volledig omgeven is door klimop, kunnen boomveiligheidscontroleurs niet goed zien of er gebreken in het hout aanwezig zijn.
- Menselijke veiligheid: de gemeente is verantwoordelijk voor bomen in de openbare ruimte. Als er een tak afbreekt en op een fietser of auto terechtkomt, ligt de aansprakelijkheid bij de beheerder. Daarom geldt: veiligheid gaat vóór ecologie, zeker direct langs wegen.
Dat leidt tot een werkwijze waarin klimop alleen wordt aangepakt op bomen die langs wegen of drukbezochte paden staan. Solitaire bomen in het landschap, of bomen in een rustig parkdeel, worden meestal met rust gelaten.
Ecologische waarde van klimop
- Laatstuifmeel voor insecten (najaar)
- Bessen voor vogels in de winter
- Wintergroen schuilplekje voor kleine dieren en vogels
- Geen parasiet – klimop leeft naast de boom, niet ervan
- Verhoogt biodiversiteit en natuurwaarde van stads- en dorpsgroen
Veiligheidszorg van gemeenten
- Bedekt stam, waardoor houtgebreken onzichtbaar zijn (zoals rotting, schimmels, holtes)
- Verhoogd risico op afbrekende takken bij onzichtbare schade
- Wettelijke zorgplicht voor boomveiligheid (gemeente is aansprakelijk bij ongelukken)
- Klimop voegt gewicht toe aan takken, vooral bij regen of sneeuw
- Beperkt controleerbaarheid bij stormschade of ouderdom
Er is geen sprake van kwade wil of gemakzucht. Integendeel: boomverzorgers wijzen er juist op dat ze proberen om zo veel mogelijk natuur te laten bestaan, maar dat hun vak óók draait om preventie van ongelukken. Het is bovendien niet altijd hun eigen keuze: ze voeren beleid uit dat door gemeenten en verzekeraars wordt opgelegd.
Conclusie
Klimop is ecologisch waardevol, maar niet risicoloos. In bomen langs wegen belemmert hij het zicht op houtgebreken, waardoor boomverzorgers genoodzaakt zijn hem deels te verwijderen. Dat gebeurt niet lichtzinnig – integendeel. Maar het blijft een spannend evenwicht tussen veiligheid en natuurwaarde.
