De theeplantage in Rheeze wordt gerund door Wilma en Henk Somer; pioniers van de Nederlandse thee. Onze ontdekkingsreis door de wereld van de thee begon al vóór 2015. Na een lange zoektocht telen wij sinds zes jaar op ons eigen erf in Rheeze de ‘Rheezerthee’. De vele bezoekers die onze boerderij aandoen mogen meegenieten van dit uitzonderlijke product en het verhaal van de theeteelt waarbij duurzaamheid hand in hand samen gaan. Voor ons is duurzaam ondernemen: kijken naar de natuur en dan oplossingen bedenken vanuit diezelfde natuur. Wij willen een bijdrage leveren aan de missie van grond tot mond met zo min mogelijk transport.
(tekst loopt door onder afbeelding)

Alle bestanddelen van onze thee komen van eigen erf. Geteeld, geplukt, gedroogd, gemengd, geproefd en gezet met eigen hand. Wij zaten al in de wereld van de kruiden voordat we met de thee begonnen. Onze liefde voor thee werd nog eens versterkt tijdens een rondreis in Engeland, het thuisland van de high tea’s. Toen is al het idee geboren om hier ooit mee aan de slag te gaan. ‘Ooit’ werd werkelijkheid toen we in 2014 verhuisde naar SomerWende, een boerderij uit 1832 in het pittoreske Rheeze. Toen onze dochter Natasja thuiskwam met haar partner Mark, een Engelsman die een schat aan recepten van zijn moeder meebracht, was het plaatje compleet en kreeg de theeschenkerij meer en meer vorm. Wilma ging in 2015 in de leer bij een theesommelier. Daarna volgde een reis naar Indonesië om theeplantages en een theefabriek te bezoeken. Om zelf thee te gaan verbouwen kreeg in 2017 het beslissende zetje toen wij op de televisie een reportage zagen over Johan Jansen uit Zundert, een Nederlandse teler die het na jaren was gelukt de theeplant geschikt te maken voor het Hollandse klimaat. We hebben Johan opgezocht en van hem onze vijf eerste struiken gekocht. Die eerste theestruiken vormen het begin van een compleet nieuw avontuur. Een avontuur waarin we onze opgedane kennis overlieten aan de natuur. Een jaar later leefden de plantjes nog. Dat was een goede start.
(tekst loopt door onder afbeelding)

De theeplant stelt heel veel eisen aan zijn omgeving. Het is een zuurminnende plant, die niet overal kan aarden. Gelukkig hebben wij op het terrein een paar flinke eiken staan. Het looizuur uit de eikels zorgt voor een wat zuurdere grond. Direct onder de bomen is het te donker voor theeplanten, maar net op de rand gedijden de planten goed. Dat theeplanten elke dag water nodig hebben wisten we, dus legden we een druppelslang systeem aan. Maar wat bleek: de theeplant heeft zijn water liever op het blad dan direct op de wortels. Daar kwamen we achter door te blijven proberen en te kijken naar onze planten. Niemand kon ons vertellen hoe en wat. De opgedane kennis in Azië is niet een op een toe te passen in ons klimaat. Op onze ontdekkingstocht stuitten we op obstakels. Al in het eerste jaar werden de planten kaalgevreten door de rups van de kleine wintervlinder. De rupsen van deze nachtvlinder komen in het voorjaar uit hun eitjes, in de aarde onder de eik, en kruipen dan omhoog om eikenblad te gaan eten. Maar het bleek dat ze ook de theebladeren aten als ze die het eerst tegenkwamen. Net zolang tot er alleen maar kale stokjes van de plant overbleven. Gelukkig overleefden de planten, maar het betekende wel dat we in het voorjaar constant met de hand rupsen aan het vangen waren. Onbegonnen werk, maar vier statige wyandottehennen bleken de oplossing. Sindsdien lopen onze werksters, zoals we de kippen noemen, in de theeplantage. Ze pikken alle rupsen uit de planten, krabben het onkruid bij de wortels weg en hun vrij zure poep is een welkome aanvulling om de bodem zuur genoeg te houden. En we hebben er ook nog eens verse eitjes van. Een win-win-win-winsituatie. Nadat de rupsenplaag was bedwongen stonden we voor de volgende uitdaging: de winter. Waar we ons vooral zorgen maakten over de vorst, bleek de kou niet het grootste gevaar. Het zat hem vooral in de koude wind, die de bladeren uitdroogde. Het eerste jaar hebben we de knoppen besproeid zodat het ijs als een beschermingslaagje zou dienen, net als fruittelers doen. Maar sindsdien staan de theeplanten in de koude maanden in tunnels, die voldoende bescherming bieden tegen de wind. Nu, zes jaar later, staan er duizend theeplanten in de plantage. Van verschillende leeftijden, de jongste driehonderd gaan dit jaar ‘in productie’. De oudste planten zijn inmiddels groot genoeg om voor het eerst flink gesnoeid te worden. Wederom een nieuwe uitdaging. Ook hier geldt dat we het gewoon gaan proberen op verschillende manieren en dan monitoren welke manier het beste werkt. De theeplanten gedijen dus goed langs de Vecht.
(tekst loopt door onder afbeelding)

In 2020 brak het moment aan dat er voor het eerst geplukt kon worden. De eerste drie jaar moet je de theeplant met rust laten. Dan wordt er nog niet geplukt. Het plukseizoen loopt grofweg van april-mei tot eind oktober. Maar het moment waarop je plukt heeft invloed op de smaak van de thee. Dus ook daar hebben we door heel veel te proberen en te proeven onze weg in moeten vinden. Niet alleen het tijdstip van plukken, ook het aantal blaadjes, de versheid van de blaadjes en de weersomstandigheden hebben hun invloed op de theesmaak. De Rheezerthee wordt in 2020 geboren. Een groene thee die bestaat uit thee van eigen plantage, vlierbloesemblad, chocolademunt en prachtige gedroogde felroze Vechtanjer, het symbool van het Vechtdal. We hebben nu zes soorten thee van onze eigen plantage. Elke thee heeft zijn eigen mengsel. In principe komen alle ingrediënten van ons eigen land. We hebben enkele bedden aangelegd waar we munt, Vechtanjer en andere kruiden en veldbloemen kweken. Daarnaast hebben we een fijne samenwerking met onze ‘buren’. Van de Bessentuin in Brucht, waar ze bosbessen en frambozen kweken, krijgen we het bessen- en frambozenblad. Het gedroogde blad is een bestanddeel voor onze theeën. Ook met de nabijgelegen aspergeboerderij Het Nijenhuis in Diffelen werkt SomerWende samen. Tijdens het seizoen worden de daar geteelde asperges gedroogd en verwerkt tot aspergethee. Een heel bijzondere thee, die we combineren met de hartige gerechten in de high tea’s.
(tekst loopt door onder afbeelding)

Daarnaast is schoonzoon Mark vorig jaar als imker voor het eerst begonnen met bijen houden. We hopen dit jaar dan ook thee met onze eigen honing ernaast te kunnen serveren. Lokaal en duurzaam produceren ligt ons na aan het hart. We kunnen er niet omheen dat ons klimaat verandert. Mede daardoor kunnen wij hier thee verbouwen. We moeten terug naar de basis. Waarom zouden we sperziebonen uit Argentinië moeten halen? Al dat gesleep met eten over de hele wereld, terwijl we hier in eigen land mogelijkheden genoeg hebben. Het gaat om een stuk inzicht en educatie.
(tekst loopt door onder afbeelding)

In onze eigen groentetuin verbouwen we vergeten groente als pastinaak. Een heerlijke groente die daarnaast ook nog eens heel gemakkelijk te verbouwen is. Gek eigenlijk dat deze groente een ‘vergeten’ groente is geworden. Als het aan ons ligt brengen we deze weer onder de aandacht. We hebben de groente gedroogd en wat blijkt; het is een heerlijke combinatie met onze Rheezerthee. Dit jaar zullen we deze groente dan ook op de kaart zetten; zowel in de thee als in de high tea`s. Het drogen van de thee en de verschillende groente, kruiden en fruitbladeren is het werk van Henk, die de drooginstallatie zelf bouwde. Met dank aan zijn dertig jaar ervaring in de kruidendrogerij. Gedurende het seizoen verandert de smaak van het theeblad. Het maakt ook verschil voor de smaak of je ze op een regenachtige of op een droge dag plukt. Het plukken gebeurt vooral ’s avonds, of op een rustig moment overdag. De plantage is de hobbyfase inmiddels ontgroeid. Er zijn verschillende vrijwilligers die graag komen helpen plukken. En dat is fijn, we hebben de handjes hard nodig. De theestruik is een enthousiaste groeier; overal waar je de bovenste drie verse blaadjes hebt geoogst ontstaan er vijf uitlopers. Vandaar dat we dit jaar aan de zijkanten willen gaan snoeien. Zodra de theebloemen in de struiken komen is het seizoen voorbij. Maar daar willen we dit jaar ook eens mee experimenteren. Eens kijken wat gedroogde bloemen qua smaak bieden, of misschien verwerken we ze wel in de ijsklontjes in onze drankjes. De mogelijkheden zijn eindeloos. Onze ontdekkingstocht is nog lang niet ten einde.
Website Somerwende







