AI (kunstmatige intelligentie) verandert in rap tempo de wereld. Waar sommige banen verdwijnen, krijgen andere een compleet nieuwe betekenis. Ook veel journalisten vragen zich af wat AI in de toekomst gaat betekenen voor het vak journalistiek.
Journalist Harrie Kiekebosch houdt zich dagelijks bezig met AI. Harrie ziet AI eerder als een hulpmiddel voor journalisten, niet als vervanger. “Wat wil ik vertellen en wie moet ik daarvoor interviewen? Die keuzes moet je altijd zelf blijven maken”, zegt Harrie. “Daar kan AI je heel erg goed mee helpen, maar jij beslist uiteindelijk welke keuzes je maakt.”
Internet verandert de journalistiek
Harrie is in 1984 begonnen als journalist bij een lokale krant. Daarna is hij naar RTV Oost gegaan en later naar Windesheim, waar hij docent journalistiek werd. In die periode kwam ook het internet op, en dat betekende dat hij opnieuw moest leren hoe je journalistiek bedrijft. “Als je journalistiek bedrijft met internet gebeuren er een paar dingen die we nog eerder niet voorzien hadden, die voor jou nou heel logisch zijn.” Door internet konden mensen meteen reageren op nieuws. Journalisten waren niet langer alleen zenders, maar kregen ook meteen terug wat de samenleving ervan vond. Harrie is er toen heel erg in gedoken, en heeft zichzelf erin geprofessionaliseerd. Harrie probeert de allerlaatste technische en journalistiek inhoudelijke ontwikkelingen mee te doen en voorop te lopen. Nu ook weer de allerlaatste ontwikkelingen op het gebied van AI.
AI gebruiken als hulpmiddel
Harrie hield zich vroeger vooral bezig met het internet, maar de laatste jaren is zijn aandacht gericht naar AI. Hoewel AI al langer bestaat, wordt het pas sinds een jaar of twee echt veel en professioneel gebruikt. “Je kunt ten eerste vooral zeggen dat er heel veel gaat veranderen, maar je kunt eigenlijk nog helemaal niet zo heel erg goed zeggen wat er allemaal gaat veranderen. En ik denk dat het heel belangrijk is om nu te gaan onderzoeken wat je ermee kunt.” Volgens Harrie werkt AI het beste als je het duidelijke opdrachten geeft en het gebruikt binnen een duidelijk onderwerp. Doe je dat niet, dan kan AI onbetrouwbare informatie geven en dingen verzinnen die niet kloppen. Het blijft een ingewikkelde vraag in hoeverre je AI kan gebruiken als betrouwbare bron. “Als je informatie hebt en je vraagt AI daar iets over, is die er heel goed in. Maar als je AI gebruikt om zelf informatie te verzamelen wordt het gevaarlijk. Je moet dan goed uitkijken of wat je krijgt klopt. Bij elke bron die je gebruikt, moet je eigenlijk ook een tweede bron hebben, want mensen kunnen ook nepnieuws verspreiden.” Volgens Harrie moet je altijd eerst zelf bepalen wat je wilt weten en welke vragen je wilt stellen, op basis daarvan moet je iemand opzoeken die daar verstand van heeft. Achteraf kan AI je wel helpen, aan de hand van jouw informatie kan AI er een mooi artikel van maken.
De toekomst van de journalist
“Een journalist moet vind ik altijd eerst weten, wat is er en welk nieuws is er belangrijk voor mijn samenleving”, zegt Harrie. Hij schreef pas geleden een artikel over de komst van een nieuwe McDonald’s in Raalte. Huisartsen waren daartegen en stuurden een brief naar de gemeenteraad, omdat de gemeente zegt een gezonde bevolking te willen. Harrie heeft hier toen een artikel over geschreven. Daarna werd hij gebeld door een McDonald’s die met hem in gesprek wilde. Door dat gesprek zag Harrie ook een andere kant. Volgens hem is McDonald’s niet per se het probleem voor gezondheid en werken ze op veel punten ook erg duurzaam. Dat soort verhalen, had AI hem nooit kunnen geven.
Harrie denkt dat commerciële journalistiek veel last gaat ondervinden van AI. “Dat soort verhaaltjes schrijf je makkelijk en AI is dan al snel goed genoeg. Het is er om geld te verdienen, de een verkoopt auto’s, de ander nieuws.” Journalistiek die bedoeld is in het belang van de samenleving, daar heb toch echt mensen voor nodig.
Zeker omdat er veel grote thema’s zijn en een journalist anderen een stem kan geven.
