Het nummer is op naam van Ike & Tina Turner uitgebracht, maar eigenlijk is het vooral een demonstratie van wat Tina Turner als zangeres kon én van wat producer Phil Spector met geluid durfde te doen. Het resultaat was voor die tijd ongekend groot, zwaar en intens: een combinatie van soul, pop, gospel en orkestrale grandeur.
Phil Spector had een idee
Phil Spector had Tina Turner zien optreden met de Ike & Tina Turner Revue en raakte gefascineerd door haar stem. Hij wilde haar koppelen aan zijn beroemde “Wall of Sound”, het productiesysteem waarmee hij in de eerste helft van de jaren zestig een revolutie in de popmuziek had veroorzaakt.
Spector werkte daarbij niet zoals een traditionele producer die een band netjes één voor één laat inspelen. Hij bouwde een enorme muzikale massa op. Meerdere gitaren, piano’s, baspartijen, slagwerk, blazers, percussie en achtergrondzangers werden tegelijkertijd ingezet. De afzonderlijke instrumenten moesten uiteindelijk bijna samensmelten tot één enorm muzikaal geheel.
Daarbij speelde de akoestiek van de Gold Star Studios in Los Angeles een belangrijke rol. De karakteristieke echokamers van de studio gaven de opnamen hun enorme ruimtelijkheid. Spector gebruikte die galm niet als een klein effectje achteraf, maar als een wezenlijk onderdeel van het instrumentarium.
Het fascinerende is dat je bij “River Deep – Mountain High” nauwelijks het gevoel hebt naar een gewone popband te luisteren. Het klinkt eerder alsof een complete geluidsmuur op je afkomt.
(Lees verder onder foto)
©WikiMedia
21 muzikanten voor één nummer
Voor de opname werden maar liefst 21 studiomuzikanten ingezet. Onder hen bevonden zich verschillende leden van de beroemde Los Angeles-sessieformatie The Wrecking Crew, waaronder drummer Earl Palmer, bassist Carol Kaye, gitarist Glen Campbell en toetsenist Leon Russell. Jack Nitzsche verzorgde het arrangement.
Het bijzondere is dat al die muzikanten niet bedoeld waren om individuele sterren te zijn. Hun kracht zat juist in het gezamenlijk creëren van één gigantisch geluid.
Dat was het geheim van Spector.
Hij stapelde klanken op elkaar, verdubbelde instrumenten en gebruikte echo en galm om het geheel nog groter te maken. Waar een normale opname ruimte tussen de instrumenten laat, probeerde Spector juist een compacte muzikale massa te creëren.
De techniek was in 1966 revolutionair. Tegenwoordig kunnen producenten met digitale apparatuur honderden sporen over elkaar heen leggen. Spector deed iets vergelijkbaars met een beperkt aantal analoge opnamekanalen, echte muzikanten en een enorme hoeveelheid fysieke geluidsenergie.
En dan komt Tina
Maar hoe groot de productie ook is, uiteindelijk wordt de plaat gedragen door één persoon: Tina Turner.
Haar stem is niet verfijnd in de klassieke betekenis van het woord. Ze is niet bezig met perfecte vocale elegantie. Haar stem klinkt alsof hij uit haar hele lichaam komt. Rauw, hees, krachtig en emotioneel.
En precies dát had Spector nodig.
Het contrast is fenomenaal. Achter Tina staat een bijna overweldigend orkest van instrumenten, maar haar stem blijft overeind. Sterker nog: zij lijkt dwars door de geluidsmuur heen te breken.
De opname was voor Turner fysiek bijzonder zwaar. Spector liet haar de zang keer op keer opnieuw doen totdat hij de gewenste uitvoering had. Turner vertelde later dat ze het nummer ontelbare keren had ingezongen en dat de sessie haar letterlijk uitputte.
Dat verhaal past eigenlijk bij de plaat. Want “River Deep – Mountain High” klinkt niet als een ontspannen studio-opname. Het klinkt als een muzikale uitbarsting.
Een merkwaardige rol voor Ike Turner
Nog opmerkelijker is de rol van Ike Turner. Hoewel zijn naam prominent op de plaat staat, was zijn muzikale bijdrage aan deze specifieke opname zeer beperkt. Spector wilde Tina Turner als zangeres gebruiken in combinatie met zijn eigen studiomuzikanten en productieconcept.
De achtergrondzang werd bijvoorbeeld niet verzorgd door de Ikettes, maar door The Blossoms, de bekende Amerikaanse achtergrondzanggroep.
Daarmee werd het nummer feitelijk een soort overgangsmoment: de naam was nog steeds Ike & Tina Turner, maar artistiek draaide het hier vooral om Tina en Spector.
De ironie van de geschiedenis
Misschien wel het merkwaardigste aan “River Deep – Mountain High” is dat de plaat tegenwoordig als een meesterwerk wordt beschouwd, terwijl hij bij zijn oorspronkelijke Amerikaanse release bepaald geen groot commercieel succes was.
In de Verenigde Staten kwam de single slechts tot nummer 88. In Groot-Brittannië deed het nummer het aanzienlijk beter en bereikte het de derde plaats.
Spector was daar zo teleurgesteld over dat het geplande Amerikaanse album op Philles uiteindelijk werd teruggetrokken. Het album verscheen wel in Groot-Brittannië en werd later opnieuw uitgebracht.
Dat is achteraf bijna niet te begrijpen.
Hoe kon zo’n spectaculaire productie in 1966 onvoldoende worden gewaardeerd?
Een belangrijke verklaring ligt in de tijdgeest. Het geluid van Spector was enorm, dicht en dramatisch. Het paste niet vanzelfsprekend in de veranderende popcultuur van het midden van de jaren zestig, waarin nieuwe vormen van rock, psychedelische muziek en meer experimentele studioproducties terrein wonnen.
Het publiek moest als het ware nog leren luisteren naar wat Spector hier had gemaakt.
De geboorte van de moderne studioproductie
“River Deep – Mountain High” is daarom niet alleen een song, maar ook een mijlpaal in de geschiedenis van de muziekproductie.
Spector behandelde de studio niet meer simpelweg als een plaats waar een optreden werd geregistreerd. De studio werd zelf een muziekinstrument.
Dat idee zou enorme gevolgen hebben voor de popmuziek. Producenten als George Martin, Brian Wilson en later talloze anderen zouden steeds verder experimenteren met opname, overdubbing, effecten en studiotechniek.
Het is dan ook veelzeggend dat Brian Wilson, zelf een pionier van complexe studioproducties, volgens overleveringen bij een sessie van “River Deep – Mountain High” aanwezig was en diep onder de indruk raakte.
Waarom het nummer nog steeds overeind staat
Luister vandaag naar “River Deep – Mountain High” en het eerste wat opvalt is misschien de productie. Maar luister nog eens, dit keer alleen naar Tina.
Dan hoor je waarom de plaat uiteindelijk veel meer is dan een demonstratie van de Spector-techniek.
Tina Turner zingt niet vóór de geluidsmuur.
Ze vecht ertegen.
En juist daardoor ontstaat de spanning die het nummer zo bijzonder maakt. De instrumenten worden steeds groter, de echo maakt de ruimte bijna eindeloos en daarbovenop staat Tina’s stem: rauw, hartstochtelijk en onverzettelijk.
De combinatie is bijna paradoxaal. Spector wilde een “Wall of Sound”; Tina Turner zorgde ervoor dat er midden in die muur een mens hoorbaar bleef.
Eindoordeel
“River Deep – Mountain High” is een van die platen waarbij de geschiedenis achter de opname bijna net zo fascinerend is als de muziek zelf. De productie van Phil Spector was voor 1966 ongekend ambitieus: tientallen muzikanten, een enorme klankmassa, echo, dubbele partijen en een vrijwel symfonische benadering van popmuziek.
Maar uiteindelijk is het niet de techniek die de plaat onvergetelijk maakt.
- Het is Tina Turner
- Phil Spector bouwde de muur.
- Tina Turner brak er dwars doorheen.
En misschien is dat precies waarom “River Deep – Mountain High”, ondanks de aanvankelijke commerciële teleurstelling, is uitgegroeid tot een van de meest indrukwekkende producties uit de jaren zestig.
Een plaat die in 1966 zijn tijd misschien vooruit was en die nog steeds klinkt alsof hij te groot is voor de luidsprekers waarop je hem afspeelt.
Songtekst
When I was a little girl
I had a rag doll
The only doll I’ve ever owned
Now I love you
Just the way I loved that rag doll
But only now my love has grown
And it gets stronger in every way
And it gets deeper, let me say
And it gets higher, day by day
Do I love you, my oh my
River deep, mountain high
If I lost you would I cry
Oh, how I love you baby
Baby, baby, baby
When you were a young boy
Did you have a puppy
That always followed you around
Well I’m gonna be
As faithful as that puppy
No, I’ll never let you down
‘Cause it goes on and on
Like a river flows
And it gets bigger, baby
And heaven knows
And it gets sweeter
Baby, as it grows
Do I love you, my oh my
River deep, mountain high
If I lost you would I cry
Oh, how I love you baby
Baby, baby, baby
I love you baby
Like a flower loves the spring
And I love you baby
Like a robin loves to sing
And I love you baby
Like a schoolboy loves his pet
And I love you baby
River deep, mountain high
Vertaling
Toen ik een klein meisje was
Had ik een lappenpop
De enige pop die ik ooit heb gehad
Nu houd ik van jou
Net zoals ik van die lappenpop hield
Maar nu is mijn liefde gegroeid
En het wordt sterker op alle mogelijke manieren
En het gaat dieper, moet ik zeggen
En het gaat hoger, dag na dag
Houd ik van jou, nou en of
Zo diep als een rivier, zo hoog als een berg
Als ik jou zou verliezen zou ik huilen
Oh, hoeveel houd ik wel niet van jou
Schatje, schatje, schatje Toen jij een jong knulletje was
Had je toen een puppy
Die jou altijd overal volgde
Nou ik ga
Zou trouw zijn als die puppy
Nee, ik zal je nooit teleurstellen
Want het gaat verder en verder
Zoals een rivier stroomt
En het wordt groter, schat
En de hemel weet het
En het wordt beter
Schat, terwijl het groeit
Houd ik van jou, nou en of
Zo diep als een rivier, zo hoog als een berg
Als ik jou zou verliezen zou ik huilen
Oh, hoeveel houd ik wel niet van jou
Schatje, schatje, schatje
Ik houd van jou schat
Zoals een bloem houdt van de lente
En ik houd van jou schat
Zoals een roodborstje ervan houdt om te zingen
En ik houd van jou schat
Zoals een schooljongen houdt van zijn huisdier
En ik houd van jou schat
Zo diep als een rivier, zo hoog als een berg
Videoclip
1 reactie
Herman Neppelenbroek
Super goed artikel over de mooiste muziekproductie ooit door een supersupersupertalent gezongen. Wat een mooi mens. Ik zag haar decennia geleden tweemaal in de Ahoy. Geweldig!!!