Socrates wist het al: de vraag is veel belangrijker dan het antwoord. Vroeger gebruikten journalisten de vraag om antwoorden te krijgen. Tegenwoordig is de vraag bedoeld om zoveel mogelijk kliks te genereren. Journalistiek is immers ook gewoon handel. De een verkoopt tweedehands auto’s, de ander nieuws. De vraag is zelfs in de kop boven een artikel terecht gekomen. Om het antwoord te krijgen móet je wel klikken.
Ik heb studenten eens gevraagd mij per persoon vijf vragen aan te leveren die ik in de toets zou moeten verwerken. Wat ik ze niet verteld had is dat iedereen die vijf vragen inleverde een voldoende kreeg. Niet verder vertellen tegen de directeur, want regeltjes en controles en zo, maar als je uit de lesstof goede vragen kunt formuleren, dan heb je het gesnapt.
De vraag houdt altijd een mening in. Objectiviteit bestaat niet. Een vraag begint bij wat jou opvalt, wat jou bezig houdt. ‘Kun je ook investeren in mensen’ Een Telegraaflezer vraagt zich dan af hoe je kunt verdienen aan mensen. Een Volkskrantlezer denkt aan de ontwikkeling van de mens.
‘De een zijn nood, is de ander zijn boot’ versus ‘We zijn in nood, we moeten allemaal een boot!’ Of ‘Het klimaat verandert toch wel’ versus ‘Het klimaat verandert door ons’. Jouw voorkeur bepaalt jouw vraag. Maar een boot, die ga je nodig hebben met die klimaatcrisis. We worden Salland aan Zee. Dan zijn we eindelijk van het westen af. En aan zee, wat een toeristische kansen biedt dat wel niet!
Politici doen ons intussen geloven dat het allemaal wel goedkomt. Klimaataanpassingen kunnen nog wel even opschuiven, we moeten eerst een buffer hebben voor de oorlog. Hun vraag is of ik mijn noodrantsoen op orde heb! Mijn vraag is of ze serieus denken dat de Russen komen. Die kunnen nog geen anderhalve provincie van Oekraïne er onder krijgen en in de Koude Oorlog, zo bleek achteraf, waren ze ook niet van plan en niet bij machte om deze kant op te komen. Toch?
Dilan Yeşilgöz vraagt of onze jongeren bereid zijn zich als kanonnenvoer naar het front te laten sturen. Mijn vraag is of ze zelf naar het front zou gaan. Een Telegraaflezer denkt dan: Die is al eerder een oorlog ontvlucht. Een Volkskrantlezer denkt: Wedden dat er dan geen oorlog van komt?
De filosoof Daan Roovers stelt dat politiek een zaak is die je per definitie niet aan politici moet overlaten. En gelijk dat hij heeft. De vraag is alleen hoe we onszelf dan besturen, want daarvoor kiezen we die volksvertegenwoordigers. Toch?
Ik zou zeggen: wijs per thema een brede selectie van de samenleving aan, laat die de vragen stellen die ze hebben en informeer ze naar behoefte. Hun vragen leiden vanzelf tot de beste antwoorden. In ieders belang. Een burgerberaad heet dat, met mensen die niet het partijbelang hoeven dienen en die niet over vier jaar weer herkozen moeten worden.
En zeker te weten dat er dan in mensen geïnvesteerd gaat worden.
