Afgelopen winter zat er op een vrijdagavond een Syriër aan de Sallandse Eettafel die vertelde dat zijn verwarmingsketel kapot was. Hij maakte zich daar behoorlijk zorgen over. Het weekend stond voor de deur en hij ging ervan uit dat er vóór maandag niemand meer zou komen. Dat betekende dus twee dagen in de kou. Iemand anders aan tafel keek hem verbaasd aan. „Maar daar is toch een storingsdienst voor? Die kun je in het weekend gewoon bellen.” Een ander had nog een eenvoudiger advies: „Ik zou eerst de stekker er eens uittrekken. Even wachten, weer erin en opnieuw opstarten. Dikke kans dat hij het dan weer doet.” Ondertussen werd op een telefoon opgezocht waar je bij zijn woningcorporatie eigenlijk moest zijn als de verwarming in het weekend uitviel. Ook dat bleek niet ingewikkeld. Als de ketel het na die herstart nog steeds niet deed, moest hij maar even bellen.
De Sallandse Eettafel is een initiatief van HierInSalland en ’t Natuurlijk Huus. Het idee is eenvoudig: mensen bij elkaar aan tafel zetten die elkaar in het dagelijks leven niet vanzelfsprekend tegenkomen. Buiten je eigen bubbel dus. Iedereen neemt iets persoonlijks te eten mee. Doel is mensen buiten je bubbel te leren kennen.
De volgende ochtend ging de telefoon. Stekker eruit, even gewacht, stekker erin. De ketel deed het weer. Appeltje-eitje, zouden we zeggen. Maar waarom vinden wij zoiets eigenlijk appeltje-eitje? Omdat we weten wat een cv-ketel is, ongeveer begrijpen wat er op het display staat en woorden kennen als storing, reset en storingsdienst. We weten dat je op de website van de woningcorporatie kunt kijken en dat er voor een kapotte verwarming in de winter waarschijnlijk ook in het weekend iemand bereikbaar is. Niemand heeft ons ooit een cursus gegeven in ‘wat te doen als op vrijdagavond de cv-ketel uitvalt’. We hebben die kennis in de loop van ons leven ongemerkt verzameld. Als je uit Syrië komt, de Nederlandse taal nog aan het leren bent en bovendien nog moet ontdekken hoe woningcorporaties, installateurs en storingsdiensten hier georganiseerd zijn, kan hetzelfde probleem ineens een stuk ingewikkelder zijn.
Aan tafel kwam daar een tweede verhaal bij. Een jonge Oekraïense vrouw was gaan fietsen en kwam op een landgoed langs een prachtig pad. Bij de ingang stond een blauw bordje. Ze zag het wel, maar de Nederlandse woorden daarop zeiden haar niets. Het pad zag er aantrekkelijk uit, dus ze ging naar binnen. Wel viel haar op dat het er opvallend rustig was en dat het pad nauwelijks gebruikt leek. Een paar honderd meter verder kwam de eigenaar van het terrein achter haar aan. Ze mocht daar helemaal niet komen. De vrouw snapte er aanvankelijk niets van en wees naar het begin van het pad. Daar stond toch juist een bordje? Precies. Op dat bordje stond: ‘Verboden toegang’
Toen eenmaal duidelijk werd dat zij het bord wel had gezien maar geen idee had wat erop stond, moesten ze er allebei om lachen. Geen moedwillige overtreding, maar twee Nederlandse woorden die voor de een onmiddellijk duidelijk zijn en voor de ander niet.
Een kapotte ketel en een blauw bordje vertellen ze hetzelfde verhaal. We bewegen ons iedere dag door een wereld vol aanwijzingen die we nauwelijks meer bewust waarnemen. Pas als iemand van buiten onze eigen bubbel zo’n vanzelfsprekendheid niet kent, merken we hoeveel ongeschreven kennis we zelf met ons meedragen.
