Ik ben aan het opruimen. Dat gaat in fases. Spullen die al jaren waren opgeslagen hebben hun weg gevonden naar kringloop, Marktplaats of stort. Het selecteren ging tamelijk gemakkelijk.
Wat moet ik bijvoorbeeld met onderzoeksverslagen en scripties uit m’n studietijd. Weg ermee. Wat moet ik met een vouwfiets, die door roest bijna breekt. Weg ermee. Wat moet ik met een, ooit leuk gevonden, tafeltje waarvoor ik geen plek heb. Weg ermee. En zo meer van die dingen. Ik zal u niet verder vermoeien met mijn – al verdwenen – inboedel.
Nu ben ik aangekomen bij dingen met vooral emotionele waarde. Het rijbewijs van mijn vader; de bril van mijn moeder; een krantenartikel met daarin de opening van de bloemenzaak in Balk in 1951; een tabakspot die jarenlang in de bloemenkas van mijn vader stond. Daarin een gebogen zakmes – om slakken te doden en ook om een appel te schillen – een loepje om ongedierte op de planten in de kwekerij te spotten en een sigarenknipper om het stompje van een sigaar af te snijden. Deze tabakspot gaat naar een neef, de enige stamhouder van de naam Jongstra.
En de andere spullen? Ik heb geen kinderen; normaal een mogelijke bestemming. Een hulpmiddel bij keuzes is de gedachte: ‘Als ik er niet meer ben, wordt het weggegooid. Dan kan ik het net zo goed nu zelf doen.’ Dat ruimt op. Niet alleen in de fysieke ruimte. Ook in mijn hoofd.
Dan kom ik bij de persoonlijke spulletjes van mijn overleden vrouw. Sieraden, boekjes met aantekeningen, haar scriptie, etc. En, vier verhuisdozen vol brieven. In haar familie was het gebruikelijk om alle brieven te bewaren. Soms kreeg de afzender de brieven terug van de ontvanger. Zij heeft ook alle brieven, die haar moeder bewaarde, gekregen. Daar zitten boeiende epistels tussen. Van een verre oom die in de jaren ’30 van de vorige eeuw in India woonde; een briefwisseling tussen haar vader en zijn tweelingbroer over het geloof, bijbeluitleg en kerkscheuring. Een brief van het Koninklijk Huis, gericht aan een oudtante, die speelde met prinses Juliana. En honderden brieven van haar ouders vanaf het moment dat mijn vrouw uit huis ging op haar 17e. Moeder schreef over veelal dagelijkse dingetjes. Brieven van vader waren streng en rechtlijnig van toon
In 1965 is een broertje van mijn vrouw op 8-jarige leeftijd verdronken. Een drama uiteraard. In al die brieven wordt daarover met geen woord gerept. Er werd niet over gesproken en ook niet geschreven. Het was Gods wil. Punt. Vóór de begrafenis van het jongetje kreeg elk gezinslid een kalmerend pilletje, zodat ze niet hoefden te huilen. Het is onvoorstelbaar dat zulk groot verdriet werd gesmoord en verzwegen.
Doos voor doos neem ik de brieven door. Brieven van mensen die ik niet ken gaan op de brandstapel. Verder maak ik andere stapeltjes. Zo zet ik de traditie voort om ontvangen brieven – soms al zestig jaar oud – terug te geven aan de afzender of de nabestaanden..
Opgeruimd. Nu de verleiding weerstaan om vrijgekomen ruimte opnieuw te gebruiken voor spulletjes die – voorlopig eventjes hoor – een plekje moeten hebben.
