Kijk hier de talkshow Watvinnie waarin Ton Stroucken de culturele voordelen benoemt die het heeft als de IJssel langsstroomt.
Na corona zagen verenigingen (ook) in Olst-Wijhe leden afhaken, repetities stil vallen, optredens die niet door gingen. Inkomsten droogden op. Juist in een sector die drijft op ontmoeting, samen oefenen en samen iets maken, hakte dat er stevig in. Voor Stichting Kunst en Cultuur Olst-Wijhe was dat reden om niet af te wachten, maar juist in beweging te komen.
Voorzitter Ton Stroucken vertelt hoe de stichting, die ruim tien jaar geleden ontstond na gemeentelijke bezuinigingen, al langer een verbindende rol speelt tussen verenigingen, stichtingen en culturele initiatieven in de gemeente. Wat begon als een gezamenlijk antwoord van 28 organisaties uit de kunst- en cultuursector, groeide uit tot een platform dat projecten ondersteunt met menskracht, kennis, netwerk en geld. Maar na corona kwam daar iets extra’s bij: de behoefte om cultuur weer zichtbaar, voelbaar en beleefbaar te maken voor iedereen.
Dijkverzwaring en cultuurversterking
Tegelijkertijd speelde langs de IJssel nog iets anders. De dijkversterking en de grote werkzaamheden aan het rivierlandschap maakten duidelijk dat het gebied ingrijpend zou veranderen. Aan de overkant van de rivier hadden mensen jaren eerder al ervaren hoe snel zulke veranderingen voorbijgaan zonder dat je als gemeenschap echt vastlegt wat er gebeurde of wat het betekende. Dat wilde Stichting Kunst en Cultuur Olst-Wijhe aan deze kant van de IJssel anders doen. Zo ontstond het idee om de jaren van dijkversterking te benutten voor een reeks festivals en culturele activiteiten aan de rivier.
Die gedachte kreeg eerst vorm in Herxen, waar een pilot werd gehouden met kunstenaars, bewoners, verenigingen en verhalenvertellers. In het voorjaar werden expedities georganiseerd: projecten waarbij mensen letterlijk en figuurlijk de omgeving introkken. Er werd klei gegraven op oude plekken waar vroeger steenbakkerijen zaten, er werden stenen gebakken met teksten erin, en verhalen uit het landschap werden opnieuw naar boven gehaald. Het leverde een vorm van cultuur op die niet alleen op een podium stond, maar ook in de grond, in de geschiedenis en in het geheugen van de streek.
Daarna volgde Wijhe, waar de culturele programmering werd gekoppeld aan de Diekdaegen. Rond de Nicolaaskerk ontstond een aanvullend programma dat een andere kleur gaf aan bestaande festiviteiten. Ook dat smaakte naar meer. Vorig jaar verschoof de aandacht naar Olst, waar samen met de harmonie en Plaatselijk Belang een brede culturele dag werd opgezet. Wat daar zichtbaar werd, was misschien nog wel belangrijker dan het programma zelf: als organisaties samenwerken en aansluiten bij wat er al leeft, ontstaat er iets sterkers dan wanneer iedereen opnieuw zelf het wiel probeert uit te vinden.
Zomerfestival aan de IJssel
Die gedachte krijgt deze zomer een vervolg. In Olst wordt gewerkt aan een reeks van vijf weekenden aan de IJssel, van half juni tot eind juli. Het idee is even eenvoudig als aantrekkelijk: een ontspannen zomerfestival aan de rivier, met muziek, ontmoeting, beweging, kunst en cultuur. Niet groots en meeslepend om de schaal, maar uitnodigend en dichtbij. Een plek waar mensen naartoe gaan omdat er iets te beleven valt en omdat het goed voelt om daar te zijn.
Voor Ton Stroucken is daar ook een persoonlijke droom mee verbonden. Sinds hij 25 jaar geleden in Olst kwam wonen, koestert hij het beeld van een zomeravond aan de IJssel, liggend tegen de dijk, met een goed glas wijn, mooie muziek en de zon die langzaam ondergaat boven de rivier. Dat beeld komt nu ineens dichtbij. Juist nu de parkeerplaats van Eetcafé De Dijk is verplaatst en er meer ruimte is ontstaan langs het water, ligt daar een brede strook die uitnodigt tot nieuw gebruik. Niet als eenmalige gebeurtenis, maar als een plek waar een gewoonte kan ontstaan: dat mensen denken, zomer in Olst, dan moet je aan de IJssel zijn.
Die gedachte is mede geïnspireerd op wat Stroucken in Amerika zag. Daar is het heel gewoon dat verenigingen en lokale organisaties in de zomer iets teruggeven aan de gemeenschap. Zondagmiddagen in het park, met muziek, kleedjes, picknickmanden en optredens, zijn daar vanzelfsprekend. Dat principe van “teruggeven aan de gemeenschap” is een belangrijk fundament geworden onder de plannen in Olst. De IJssel moet niet alleen iets zijn om naar te kijken, maar ook een plek die mensen weer echt gebruiken, beleven en delen.
Activiteiten in 2026
Het eerste weekend (20 en 21 juni) staat in het teken van de harmonie, die dit jaar een jubileum viert. Daarna (27-28 juni) volgt een weekend rond Plaatselijk Belang en de opening van het nieuwe struinpad, met ruimte voor beweging, workshops en theater. Een derde weekend (4-5 juli) wordt een uitgesproken cultureel weekend, met op zaterdag een jongerendag vol muziek, dj’s en ontmoeting aan de rivier. Op zondag worden dan de cultuurprijzen uitgereikt, inclusief aandacht voor nieuw talent en voor mensen of organisaties die zich in Olst-Wijhe bijzonder verdienstelijk hebben gemaakt voor kunst en cultuur.
Deze drie zijn rond. De thema’s hieronder staan nog in de steigers op moment van publiceren. Ze krijgen of een eigen weekend, of ze worden onder gebracht in de weekenden hierboven.
Zoals een weekend rond inclusiviteit krijgt een plek. Het jaar waarin 25 jaar homohuwelijk wordt gemarkeerd, vormt daarvoor een mooie aanleiding. Maar de invulling wordt breder: ruimte voor verschillende culturele achtergronden, voor andere stemmen, voor eten en muziek uit andere landen, en vooral voor het vieren dat mensen van elkaar verschillen en tegelijk veel gemeenschappelijks delen.
Ook ideeën rondom koren, theatergroepen, muziek en nieuwe samenwerkingen liggen op de tekentafel. Het past bij de manier waarop Stichting Kunst en Cultuur Olst-Wijhe werkt: niet alles van bovenaf dichtregelen, maar ruimte laten voor ideeën, mensen en kansen die gaandeweg ontstaan.
Heb je een idee? Laat je dan horen!
Want dat is misschien wel de kern van de stichting. Ze organiseert niet alleen zelf, maar helpt ook anderen om ideeën werkelijkheid te maken. Wie met een plan rondloopt, kan al in een heel vroeg stadium aankloppen. Soms is er geld nodig, soms een netwerk, soms een locatie, soms een goed uitgewerkt projectplan. De stichting bemiddelt, denkt mee en brengt mensen bij elkaar. Stroucken noemt dat zelf bijna een vorm van “cultuurmakelen”: van een eerste gedachte naar een uitvoerbaar project.
Daar hoort ook de zogeheten faciliteitenfabriek bij, een verzameling van spullen, kennis en praktische hulp voor de culturele sector. Denk aan tenten, podiumdelen, apparatuur, stoelen, decor, verlichting, maar ook aan mensen die verstand hebben van sociale media, websites, publiciteit of organisatie. Het idee is simpel: niet elke vereniging hoeft alles zelf te bezitten als je het ook samen kunt organiseren. Daarvoor zijn nog wel mensen, middelen en opslagruimte nodig, maar juist dat gezamenlijke karakter maakt het initiatief krachtig.
Naast de festivals en praktische ondersteuning blijft de stichting ook op andere manieren actief. Zo zijn er de cultuurprijzen, komt er een jongerencultuurprijs aan en speelt de stichting een rol bij nieuwe culturele themajaren in de gemeente. Ook het woordkunstpodium Lieren aan de Rivier blijft bestaan, al verhuist dat mee met de omstandigheden van de plek. Het illustreert hoe flexibel cultuur soms moet zijn om levend te blijven.
Toekomst
Voor de toekomst hoopt Stroucken vooral dat de culturele sector nog dieper in de haarvaten van de samenleving komt te zitten. Minder kwetsbaar, beter verbonden en vanzelfsprekender aanwezig in het dagelijks leven van mensen. Daarvoor zijn wel nieuwe bestuursleden, vrijwilligers en meedenkers nodig. Zelf wil hij het voorzitterschap aan het einde van het jaar overdragen, maar stoppen doet hij allerminst. Daarvoor gelooft hij te veel in wat er met elkaar mogelijk is.
En precies daar komt alles samen: langs de IJssel, in Olst en Wijhe, in ideeën die groter worden doordat mensen elkaar weten te vinden. De rivier is daarbij meer dan een decor. Voor Stroucken is ze iets wat diep in mensen zit, een plek van herinnering, inspiratie en rust. Misschien, zegt hij, heeft iedereen wel zijn eigen innerlijke rivier. En misschien is dat ook waarom de IJssel zo blijft trekken.
Wie wil weten wat Stichting Kunst en Cultuur Olst-Wijhe doet, of mee wil bouwen aan nieuwe plannen, kan terecht op de website van de stichting. Want cultuur, dat blijkt hier opnieuw, maak je niet alleen. Dat doe je met elkaar. Langs de rivier. In de dorpen. En hopelijk deze zomer ook gewoon op een kleedje aan de IJssel, terwijl de zon zakt en ergens muziek klinkt.
1 reactie
Bert
Correctie: Het evenement gaat dit jaar niet door. Zie publiciteit