Salland deze Week: Het ‘echte verhaal’ over de varkenshouderij krijg je niet van The Pig Story en Salland Boert en Eet Bewust

Deze week maakten Boert Bewust en The Pig Story bekend dat zij hun samenwerking officieel hebben bekrachtigd. Samen willen zij “het verhaal van de Nederlandse varkenshouderij zichtbaar maken”, “trots uitdragen” en consumenten een “helder en realistisch beeld” geven van de sector. Openheid, transparantie en het eerlijke verhaal. Het klinkt prachtig. Wie kan daar tegen zijn? Openheid is immers altijd goed. Tenminste… als die openheid ook echt volledig is.

Want juist daar begint de twijfel. The Pig Story is niet zomaar een educatief initiatief. Het is het communicatieplatform van de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV), de belangenorganisatie van de sector zelf. Boert Bewust presenteert zich als brug tussen boer en burger. In Salland kennen we die organisatie als Salland Boert en Eet Bewust, een initiatief dat bovendien met gemeentelijke subsidie wordt ondersteund. Dat maakt de vraag des te belangrijker: waar eindigt voorlichting en waar begint lobby?

Van de site van The Pig Story: Het Ware Verhaal over de varkenshouderij in Nederland is een ander verhaal dan wat de media ons dagelijks voorschotelt. Dier- en milieuactivisten willen ons doen geloven dat Nederland beter af is zonder varkens, maar het ware verhaal is dat we niet zonder het varken kunnen.

Die vraag wordt nog relevanter als je kijkt naar de ontstaansgeschiedenis. The Pig Story komt voort uit de communicatiestrategieën die werden ontwikkeld door ReMarkAble, het bureau waarvan Wim Groot Koerkamp en Henk Vermeer jarenlang de eigenaren waren. Zij vertelden later met enige trots dat het hun als communicatiebureau was gelukt de BoerBurgerBeweging vanuit een lobbybeweging mede uit te laten groeien tot een politieke partij. Dat is geen verwijt, maar wel relevante achtergrond als dezelfde communicatiestrategieën nu opnieuw worden ingezet om het “echte verhaal” te vertellen.

Want wat is dat eerlijke verhaal?

Dat varkenshouders hard werken? Zeker.
Dat veel boeren betrokken zijn bij hun dieren? Ook dat.
Dat de sector innoveert? Absoluut.
Maar een eerlijk verhaal houdt niet op waar het ongemakkelijk wordt.

Partners van Salland Boert en Eet Bewust zijn voor agro-industriële belanghebbenden, daarnaast – uiteraard – LTO, BoerderijEducatie, gemeenten en Salland Marketing. Al deze partners verbinden zich dus aan de ecocide (drie kwart van de insecten is inmiddels uitgeroeid) die de landbouw op de natuur pleegt.

Een eerlijk verhaal vertelt óók dat de grootste milieubelasting van de Nederlandse varkenshouderij niet alleen bij het dier ligt, maar bij het systeem eromheen. Jaarlijks worden enorme hoeveelheden veevoer geïmporteerd, terwijl de mest hier achterblijft. Dat leidt in een dichtbevolkte regio als Salland tot een structureel overschot aan stikstof en fosfaat, met gevolgen voor natuur, waterkwaliteit, ammoniakuitstoot, methaan, geurhinder en fijnstof. Juist dát is de kern van het maatschappelijke debat.

In Raalte moet de gemeente zich binnenkort bij de Raad van State verantwoorden over een inwoner die tussen twee varkensbedrijven woont en al jaren ernstige stankoverlast ervaart. Een rechter heeft al geoordeeld dat de gemeente moet ingrijpen. Ook dát is onderdeel van het verhaal van de Nederlandse varkenshouderij. Maar zal een schoolklas dat ook horen?

Op foto’s van The Pig Story zien we kinderen die biggetjes aaien. Dat is een mooi beeld. Maar krijgen diezelfde kinderen ook uitgelegd dat vrijwel alle biggen zo snel mogelijk worden afgemest voor vlees? Dat mannelijke dieren die niet geschikt zijn voor de fok economisch een heel andere waarde hebben dan fokdieren? Dat de sector voor grote milieuvraagstukken staat? Of blijft het bij het aaibare deel van het verhaal?

HierInSalland vroeg Salland Boert en Eet Bewust eerder hoe de organisatie aankijkt tegen het gebruik van landbouwgif. Het antwoord was kort. “Daar gaan wij niet over.” Dat mag. Maar daarmee blijft wel de vraag hangen wat “bewust” precies betekent. Kun je zeggen dat je het gesprek tussen boer en burger wilt voeren als je de meest gevoelige onderwerpen buiten het gesprek houdt?

En wie zegt het ‘echte verhaal’ van de varkenshouderij te vertellen, kan ook niet om de arbeidsmigranten heen. De slachterijen en vleesverwerkende bedrijven draaien voor een belangrijk deel op werknemers uit Oost-Europa, die vaak lange dagen maken en regelmatig afhankelijk zijn van hun werkgever of uitzendbureau voor huisvesting. Juist vanwege hardnekkige misstanden rond onder meer arbeidsomstandigheden, uitzendconstructies en huisvesting grijpt de overheid inmiddels in met strengere wetgeving en toezicht. Zo komt er een toelatingsstelsel voor uitzendbureaus en heeft het kabinet zelfs aangekondigd het werken met uitzendkrachten in de vleessector te willen beëindigen, omdat misstanden ondanks jaren van toezicht blijven terugkeren.

Openheid is geen selectie van mooie verhalen. Transparantie betekent niet alleen laten zien waar je trots op bent, maar ook waar de samenleving kritische vragen over stelt. Juist daarom verdient de landbouw een eerlijk gesprek. Niet een gesprek vóór de sector. En ook niet tégen de sector. Maar een gesprek waarin de hele werkelijkheid aan tafel zit.