We maken hier een rondreis met AWOL, Another Way of Life, een organisatie die fietstochten aanbiedt op plekken waar je niet onmiddellijk aan een fietsvakantie denkt. Het uitgangspunt is de gravelbike. Fiets mee in het vliegtuig, aan de andere kant de boel weer in elkaar schroeven en fietsen maar. Dat was ook mijn plan. Totdat een vriend zei: „Als ik door Marokko zou fietsen, zou ik onderweg ook nog een beetje om me heen willen kijken.”
Dit is een verhaal in de reeks over een fietsvakantie in Marokko, een reis zoals AWOL, reisorganisatie van Monique Satink uit Heino, die aanbiedt. Harrie Kiekebosch fietste 850 kilometer en doet daar verslag van.
Dat zinnetje popte op toen ik door Noord-Spanje fietste, tussen Burgos, Santander, San Sebastián en Pamplona. Op mijn eigen gravelbike, met bagage. Fantastisch, maar soms ook verschrikkelijk zwaar. Op een van die dagen dronk ik veertien bidons water. Er waren hellingen waar ik niet meer fietsend boven kwam en mijn fiets met bagage stukken omhoog moest trekken. Afzien hoort erbij, de voldoening is des te groter als je uiteindelijk boven staat. Maar ik ben inmiddels 66. En als ik eerlijk ben, hoef ik niet meer per se iedere berg te bedwingen om te bewijzen dat ik nog kan fietsen.
Ik wil ook weten waar ik fiets. De tijd hebben om me heen te kijken. En dus zit ik nu op een elektrische mountainbike in Marokko. We zijn vijf, zes dagen onderweg en ik geniet. Ook van de stukken waar ik flink had moeten ploeteren op mijn gravelbike. Alle tijd het Atlasgebergte, de palmbomen langs de rivieren, de kleine dorpen, de lemen huizen en kasbahs en de mensen langs de kant van de weg in me op te nemen.
Een e-bike is geen brommer
Ik heb ondertussen ook een vooroordeel moeten bijstellen. Ik dacht dat elektrisch fietsen ongeveer betekende dat je zelf de pedalen een beetje in beweging houdt en de fiets de rest laat doen. Dat hoeft helemaal niet. Een goede e-bike is eerder een fiets waarmee je voortdurend onderhandelt. De motor kijkt onder meer naar de kracht die je op de pedalen zet, je cadans en je snelheid. Maar uiteindelijk ben je zelf de baas. Je kiest je versnelling en je kiest hoeveel ondersteuning je wilt: Off, Eco, Tour, Sport of Turbo. Daar moet je mee leren fietsen. Inmiddels begin ik het spel te begrijpen. Eerst schakel ik. Wordt het te zwaar, dan schakel ik terug. En pas als ik het daarmee niet meer red, vraag ik de motor om meer hulp. Daardoor kan ik het mezelf zo zwaar maken als ik wil. Na een stevige dag in de bergen kan ik behoorlijk moe van mijn fiets stappen. De benen hebben gewerkt, het hart heeft gewerkt en ik heb het gevoel dat ik gesport heb. Alleen heeft de motor ervoor gezorgd dat het verschil tussen wat het landschap van mij vraagt en wat mijn lichaam nog kan leveren, wordt overbrugd. Dat is iets heel anders dan niet meer zelf fietsen.
Een enorme groep fietsers staat klaar
En daar ligt volgens mij een kans. Nu raken veel fietsvakantiebestemmingen buiten bereik voor mensen die om welke reden dan ook minder conditie hebben. Als er goede e-bike-opties zijn, moet je zien wie er dan allemaal nog meer verder kan dan een stukje langs de Rijn of de Donau. Vooral een kwestie van organisatie. Dat schijnt nu nog heel lastig te zijn. Een goede e-bike kun je overal naar toe verschepen. Maar je moet daar ook een goede fietsenmaker hebben. Dat is in veel landen een uitdaging.
Maar toch. Je maakt de wereld ineens groter voor een hele generatie fietsers. Nederland zit vol zestigplussers die nog uitstekend fietsen. Ze rijden langs de Rijn of de Donau, fietsen naar Berlijn of kiezen een Nederlands langeafstandsfietspad. Tachtig kilometer op een dag is voor velen geen enkel probleem. Maar zeg tegen dezelfde mensen dat ze met bagage door het Atlasgebergte moeten fietsen en een flink deel zal afhaken. Niet omdat ze niet meer kunnen fietsen, maar omdat ze weten dat ze die zware beklimmingen niet meer aankunnen. Zet op diezelfde bestemming een goede elektrische mountainbike klaar en het verhaal verandert. Dan kan die zestiger ineens wél door Marokko. En misschien volgend jaar door Zuid-India. Daarna Vietnam of Cambodja.
De e-bike maakt de fietser niet minder avontuurlijk. Hij maakt juist méér avontuur mogelijk. Ik hoor vaak een bezwaar. Als je een beroemde langeafstandstocht zoals de Camino naar de Compostella op een e-bike doet, zou je „de ziel” uit de tocht halen. Ik las dat zelfs eens in een opiniestuk. Het grappige was dat het artikel zelf overduidelijk met behulp van AI was geschreven. Als je ChatGPT gebruikt bij het schrijven van een artikel, is de ziel dan ook uit het schrijven verdwenen?
Natuurlijk verandert ondersteuning iets. Maar ondersteuning en beleving zijn niet hetzelfde. Wie de Camino wandelt, beleeft hem anders dan iemand die hem fietst. Een wandelaar doet er weken over, ziet ieder pad en iedere steen en heeft uren om na te denken. Wie hem op een gravelbike rijdt, gaat sneller en beleeft dezelfde route anders. En wie hem op een e-bike fietst, beleeft hem wéér anders. Waarom zou één van die drie ervaringen de enige echte zijn?
De ziel van een reis zit volgens mij niet in het aantal watt dat je zelf geproduceerd hebt. Niet in de vraag of je iedere berg zonder ondersteuning bent bovengekomen. En ook niet in hoeveel pijn je aan het einde van de dag in je benen hebt. Die zit in het onderweg zijn. In de bergpas waarop je even stopt. In het dorp waar je thee drinkt. In de man die langs de kant van de weg een praatje begint. In de rivier die volledig droog blijkt te staan. In een kasbah waar je zomaar naar binnen loopt. En vooral in de mogelijkheid je hoofd op te tillen en daadwerkelijk te zien waar je bent.
