De roepnaam van mijn vader was Mans. Dat klonk wat gemakkelijker als zijn doopnaam Hermanus. Deze naam kent een Germaanse oorsprong namelijk Herman. De volledige betekenis van Herman is Man van het leger’, ‘legerman’ of ‘legerheld’
Veel voorkomende varianten op de naam Herman zijn; Harrie, Harm, Harmen etc. De roepnaam van mijn schoonvader was Geert afgeleid van zijn doopnaam Gerardus. De Germaanse oorsprong hiervan is Gerhard. De volledige betekenis van Gerhard is “sterk met de speer” of “dapper met de speer”. Varianten op de naam Gerhard zijn: Gerrit, Geert, Gert, Gérard etc.
Ik hoor u denken waar gaat dit naar toe…
De speer
Mijn schoonvader ontmoette ik al in 1976. Ik kwam echter in 2015 nog iemand anders tegen die voldeed aan de kwalificatie ‘hij die goed is met de speer’. Het was op de eerste zaterdag van september bij Broekrock. Vooraan bij het podium stond een jongeman met een knotje. Hij was verkleed als Romein, met in zijn hand een speer! Ik besloot in een split second, dat ik die avond deze speer zou bemachtigen. Dat lukte en de speer liet ik achter op de Diekdagen in Wijhe die ik dezelfde avond ook nog even bezocht. Maar de speer en ik waren kennelijk tot elkaar veroordeeld. Een week later dook de speer ineens weer op bij ons jaarlijks festival aan huis! Gasten uit Wijhe hadden hem meegenomen of had de speer hen meegenomen?
Bertje
Het was dan ook onvermijdelijk dat de eigenaar van de speer in 2016 zijn entree zou maken op ons festival. Hij was Bart Kieftenbelt. Als fitnessgoeroe, waarzegger, drugslabmedewerker, rad van muziekkeuze presentator enzovoort gaf hij ons festival telkens een meerwaarde. Hij ging als een speer en werd een echte entertainer! Wij begonnen hem al liefkozend Bertje te noemen. Het eerste jaar dat hij bij ons kwam was gelijk al raak. Hij bracht een waslijn met kleren mee en een harmonium! Gescoord bij de kringloop.
Het harmonium
Het harmonium verkeerde in een niet al te beste staat. Toch werd er in 2016 door gasten nog zo goed en kwaad als het ging op gespeeld. Iemand die dat onder andere deed was Roy Scholten die de Hammond bespeelde bij de band Tricklebolt. Bespeelbaar was het korte tijd later niet meer. Het harmonium werd latere jaren steeds meer een decorstuk waarmee bezoekers selfies maakten. Het is zelfs nog een festivaleditie onderdeel geweest van een heuse tapinstallatie van speciaalbier. Eind december 2022 nam Roy Scholten afscheid van Tricklebolt. Mijn cadeau aan hem had ik verpakt in het bovenstuk van het harmonium. De sloop was dus al begonnen en ook de opslag in een carport maakte de staat er niet beter op.
Harmonium als tijdcapsule.
Na afloop van het festival dit jaar keek ik nog eens naar het harmonium. Ondanks de bedroevende staat had ik er warme herinneringen aan. Er bleef nog een warme mogelijkheid over, de houtkachel! Voorzichtig slopend kreeg ik pas in de gaten met wat voor een vakmanschap dit muziekinstrument ooit was gebouwd. De grootste verrassing zat binnenin op de balgen. Die bleken namelijk beplakt te zijn met kranten. We hebben het over een uitgave van het Rotterdamsch Nieuwsblad maandag 12 october 1908!
Wat stond er toen zoal in deze krant
(Lees verder onder krantenartikelen)
American Organ
Het beplakken van de binnenzijde van een harmonium met krantenpapier is een oude techniek. Dit is bedoeld voor het luchtdicht maken en het beschermen van het hout. Een harmonium aan de binnenzijde beplakt met het Rotterdamsch Nieuwsblad uit 1908 wijst op de Nederlandse harmoniumbouwer Firma J. van der Tak uit Rotterdam (1859-1922) Deze firma stapte vanaf 1883 geleidelijk over van drukwind naar zuigwind, en schakelde vanaf 1889 zijn fabriek volledig over op de productie van zuigwindharmoniums. Dit om mee te liften op het succes van de Amerikaanse zuigwindharmoniums . Deze waren zachter en weker van klank, vereisten een minder complexe techniek om te bouwen en waren daardoor een stuk goedkoper. Dit maakte ze perfect voor de massaproductie en de Nederlandse huiskamers (de bekende ‘psalmpomp in hervormde en gereformeerde huiskamers’) In 1896 werd de werkplaats zelfs omgedoopt tot de American Organ Co. Mijn harmonium was dus een American Organ gebouwd of gerepareerd in 1908! Kosten van een nieuw harmonium volgens een brochure uit die tijd 85 gulden. In 1955 is het harmonium kennelijk in Ede nog een keer gerepareerd.
