Olst-Wijhe heeft de afgelopen jaren stapel na stapel papier geproduceerd over hoe het met de gemeentepot moet worden omgegaan. Een financiële verordening (de huisregels voor het omgaan met geld), vastgesteld door de raad in november 2025. Een inkoop- en aanbestedingsbeleid (de regels voor wat de gemeente waar inkoopt), ondertekend in december 2023 door wethouder Hans Olthof. Een verbeterplan voor de boekhouding, gestart in oktober 2023 nadat de accountant over boekjaar 2023 zei: wij kunnen niet bevestigen dat alles klopt. En een boardletter (een tussenrapport van de accountant aan de raad), waarin vijf van de zestien belangrijkste aanbevelingen rood kleuren (Klik hier). Twee daarvan al sinds 2024 ongewijzigd. Gisteravond 18 mei besprak de raad het stuk informerend.
In het kort:
- December 2023: wethouder Olthof tekent het Inkoop- en aanbestedingsbeleid.
- Oktober 2023: het verbeterplan control gaat naar de raad, 19 punten.
- 2025: er komen 15 punten bij. Totaal 34.
- November 2025: raad stelt Financiële verordening 2025 vast met 2%-grens.
- Januari 2026: boardletter telt vijf hoofdaanbevelingen “geen opvolging zichtbaar.”
- December 2026: drie-jarige evaluatie inkoopbeleid op de agenda.
- Bij ongewijzigde coalitie: zelfde wethouder, zelfde kader, zelfde rapportcijfer.
Wil je weten hoe dit kon? Lees verder.
Lees deze zin eens. “De mogelijkheden voor oneigenlijk gebruik en misbruik zijn op onderdelen wel aanwezig.” Niet uit een rapport van een kritisch raadslid. Niet uit een polemisch artikel. Uit een adviesnota van het college zelf, gericht aan B&W, gedateerd 14 januari 2025, ondertekend door portefeuillehouder Hans Olthof. De nota geeft twee voorbeelden. Het vier-ogen-principe bij factuurautorisatie wordt niet vooraf toegepast, maar achteraf via extra steekproeven gerepareerd. En de hoogte van indexeringen wordt in een aantal gevallen aan de leveranciers overgelaten. Vertaald naar gewone taal: de gemeente vertrouwt erop dat de leverancier zijn eigen prijsstijging redelijk vaststelt en kijkt achteraf of het bij benadering klopt.
Het is eerlijk dat het college dit zelf opschrijft. Het is ook eerlijk dat de boardletter spreekt van “stappen vooruit.” De VIC, de verbijzonderde interne controle, wordt sinds 2025 in eigen huis uitgevoerd en haalt volgens de accountant voldoende kwaliteit. Er is een P&C-coördinator aangetrokken. Het verbeterplan is opgesteld, met de raad gedeeld en heeft van negentien punten zeven afgerond. Dat is geen niets. Dat is werk dat is gedaan en mag worden benoemd. Maar……
Het kader: keurig op papier
De praktijk: drie jaar later, nog steeds rood
Lezers van De Sallandse Geus kennen dit verhaal. In februari schreef ik over de overhevelingen op 13 april. Twee miljoen die naar 2026 wordt geschoven. Voor de derde keer dezelfde projecten. Hoppa, alle handjes omhoog. Hier is hetzelfde patroon, maar dan diep in de boekhouding. Een rode bevinding. Tweede jaar rood. Geen voortgang. Geen termijn. Geen sanctie.
Wat het patroon kost
Het ergste is niet dat dit kan misgaan. Het ergste is dat de accountant het zelf opschrijft. “Risico voor goedkeurende verklaring.” Vier woorden. In accountantstaal is dat geen waarschuwing. Dat is een alarm.
De wethouder die zijn eigen huiswerk nakijkt
In de drie verkiezingsprogramma’s van de continuerende coalitie komt de specifieke beheers problematiek niet voor. Geen rechtmatigheid, geen verbeterplan, geen rode bevinding. Bij de VVD niet, bij het CDA niet. Gemeentebelangen verwijst wel naar de auditcommissie en claimt dat de financiële informatiepositie van de raad is verbeterd, en die claim is niet ongegrond. Maar geen van de drie programma’s adresseert de specifieke bevindingen waar het college bestuurlijk verantwoordelijk voor is.
De vertaling
Maar erger is dit. Een raad die unaniem een verordening vaststelt en geen vinger heeft om aan te wijzen wanneer die verordening niet wordt uitgevoerd, is een raad die zichzelf overbodig verklaart. En een college dat zijn eigen kader mag evalueren zonder onafhankelijke instantie, is een college dat zichzelf onfeilbaar verklaart. Geen van beide klopt met hoe een gemeente hoort te functioneren.
De blik vooruit
De oproep
Eén: welke meetbare deadline hanteert het college per individuele rode bevinding uit de boardletter 2025, en is het college bereid die deadlines openbaar te maken voorafgaand aan de behandeling van de jaarrekening 2025?
Twee: wordt de driejaarlijkse evaluatie van het Inkoop- en aanbestedingsbeleid in december 2026 voorafgaand aan vaststelling onafhankelijk getoetst, bijvoorbeeld door de rekenkamer of een externe partij die niet onder de portefeuille van de wethouder financiën valt?
Drie: is het college bereid om bij een eventuele tweede beperkende verklaring over boekjaar 2025 binnen één maand een openbaar plan van aanpak met de raad te delen, inclusief consequenties voor de portefeuilleverdeling?
Eigen kader. Eigen praktijk. Eigen evaluatie. Het patroon staat. De vraag is of de raad het patroon ook ziet.
Tenzij iemand eindelijk zijn hand opsteekt. Niet om in te stemmen. Maar om te vragen wie hier eigenlijk wie controleert.
