Sofie (16) uit Herxen zeilde zes maanden over de oceanen

‘En dan denk ik aan mijzelf toen ik zelf een tiener was, en hoe ik zat te staren naar de ramen van mijn klas…’ Dat komt uit een liedje van Lucky Fonz waarin hij zich vergelijkt met het beroemde en beruchte ‘zeilmeisje’ Laura Dekker, dat als 13-jarige solo rond de wereld vaarde.

Die regel schoot me gisteren te binnen toen ik in het Dorpshuis van Herxen sprak met Sofie (16). Het is toetsweek (de allerlaatste loodjes van het schooljaar); ze weet al dat ze over zal gaan naar 5havo, maar neemt de proefwerken desondanks serieus. Maar terwijl haar medescholieren het hele jaar op de Capellen Campus in Zwolle bleven, bevoer Sofie zes maanden lang de wereldzeeën op een driemaster.

Wereldzeeën

Tot half oktober draaide ze gewoon mee op school, zodat ze wist hoe het systeem werkte in de bovenbouw, maar daarna was het ‘School at Sea’. Op 21 oktober vertrok de Thalassa uit de haven van Harlingen, met 50 opvarenden: de ‘crew’ en 37 studenten (4havo, 4vwo, 5vwo en drie Belgen).

Hun schoolprogramma werkten ze vrijwel zelfstandig af, al was er voorzien in contact met school. Ze hadden afwisselend twee lesdagen en twee wachtdagen. Wachtdagen? Ja, als in ‘hondenwacht’. Dan kregen ze hun opleiding tot matroos. Sofie kon al een beetje zeilen, maar de oceaan oversteken is andere koek dan recreatievaren op de Loosdrechtse Plassen. Via Tenerife, Dominica, Curaçao, Panama, Cuba, etc. en dan weer terug. Inclusief de Bermuda Driehoek.

(tekst loopt door onder afbeelding)

Aanlegplaatsen

‘Als we aan land kwamen, waren er vrije dagen waarvan je zelf mocht kiezen met wie je ging, en excursies die we met z’n allen deden. In Panama en Cuba hadden we een eigen reis, waarbij je dus met vijf à zes mensen je eigen tocht of ‘hike’ maakte en een bepaald budget mocht uitgeven.’

Het klinkt als een spoedcursus volwassenheid – ze werden onderweg ook geconfronteerd met armoede en het leed van de plaatselijke bevolking. Zwerfkinderen veel jonger dan zij die noodgedwongen in sloppenwijken kleedjes verkochten langs de weg. Dus nee, een vakantie was de reis bepaald niet. Wel een leerzaam en waardevol ontwikkelingstraject, zeker ook sociaal:

Sociaal

‘Ik kon met iedereen van de groep heel goed overweg. Ik spreek nu bijvoorbeeld nog vaak af met sommigen. Want ik heb het daar met iedereen leuk gehad.’

De interviewer (sterk in vooroordelen) spreekt het vermoeden uit dat er nogal wat verwende rijkeluiskindjes aan boord waren en krijgt direct spijt van zijn vraag. Sofie heeft zelf het grootste deel van de kosten bijeengebracht. €15.000! Door muurschilderingen te maken (ze tekent graag en veel), door hapjes te maken voor feesten en zelfgemaakte tassen te verkopen op jaarmarkten (wat deed ík eigenlijk als tiener?). En nog zo wat…

Smokkel

Ik tikte nóg een vooroordeel af: werd er door de deelnemers rum aan boord gesmokkeld in Cuba of likeur in Curaçao? Daar is Sofie stellig in: nee! De organisatie is verantwoordelijk voor je tijdens de reis. Trouwens, zij is daar helemaal niet mee bezig – ook niet nu ze weer thuis is. Ze lijkt me ook niet iemand die zich snel mee laat slepen onder groepsdruk. Ze trekt haar eigen plan en blijft nuchter (in de dubbele zin des woords).

Klimaat

Ook over het klimaat? Veel jongeren wanhopen… Aan Extinction Rebellion doet ze niet mee, maar de reis heeft haar wel veel bewuster gemaakt van de natuur. ‘Ik heb dolfijnen en walvissen gezien op zee… We deden onderweg ook metingen voor The Ocean Cleanup. Dat zet je automatisch aan het nadenken.’

(tekst loopt door onder afbeelding)

In Salland kan ze genieten van de IJssel, waar ze regelmatig in zwemt, of van de uiterwaarden. Toen ze nog keukenhulp was bij de Loswal in Wijhe, fietste ze vaak over de dijk, met telkens een ander prachtig uitzicht.

Sofie woont hier pas enkele jaren, dus een Herxenaar wil ze zichzelf niet noemen. Als er ‘plat’ wordt gesproken, moet ze nogal eens afhaken, dus op het Herxer Feest heeft ze weinig te zoeken. En of haar toekomst hier ligt? Ze weet nog niet niet wat ze wil worden en kan goed onderbouwen waarom ze liever niet alles op één kaart zet. En haar vader woont in de stad, in Zwolle. Als puntje bij paaltje komt is ze misschien toch meer een stadsmens. Net als ik bedenk hoe volwassen en onafhankelijk het allemaal klinkt, zien we door het raam haar moeder Roos uit het Dorpshuis komen en op de fiets stappen. ‘Oh, wacht…’ Sofie gaat op een holletje naar buiten om gedag te zeggen.

‘Ben je trots op je moeder?’ vraag ik als ze terugkomt. Dat wordt volmondig beaamd, met een glimlach. ‘Had je op de boot weleens heimwee?’ Ja, natuurlijk. Maar dat hoorde erbij. Ze had nooit spijt gehad of eerder terug gewild. Trouwens, haar jongere zus gaat ook School at Sea doen.

Dat zegt genoeg.!