Wanneer we het hebben over de Nederlandse industrie, gaat het om een groot deel van ons totale energieverbruik: ongeveer één derde. Daarvan komt het grootste deel uit de verbranding van aardgas (en soms kolen of olie) voor het opwekken van warmte. Slechts een klein deel is al elektrisch, vooral voor het aandrijven van elektromotoren.
Voor die warmte zijn er drie belangrijke temperatuurgebieden:
- Onder 200 graden: warm water of stoom, bijvoorbeeld voor de voedingsmiddelenindustrie, papierproductie en ruimteverwarming.
- 200 tot 500 graden: nodig voor veel chemische processen.
- Boven 500 graden: essentieel bij raffinage en metaalproductie.
Omdat de industrie zoveel energie verbruikt, is ze ook verantwoordelijk voor ongeveer één derde van de Nederlandse CO2-uitstoot. Als we onze klimaatdoelen willen halen, kan de verduurzaming dus niet alleen bij huishoudens en verkeer plaatsvinden. Ook de industrie moet mee.
Voordelen van elektrificatie
Elektrificatie is kosteneffectief. Elektrische techniek is veel efficiënter dan het verbranden van fossiele en niet-fossiele brandstoffen. Terwijl verbranding hooguit 80% rendement haalt, kan een warmtepomp een efficiëntie van 300% of meer bereiken: elke kWh (kilowattuur) stroom levert drie kWh bruikbare warmte. Dat komt doordat een warmtepomp warmte verplaatst in plaats van zelf te maken.
Daarnaast voorkomt elektrificatie de uitstoot van stikstofoxiden (NOx), die bij elke vorm van verbranding ontstaan – ook bij groen gas en biobrandstoffen. En zeker ook bij waterstof, dat een nog hogere verbrandingstemperatuur heeft. Want hoe hoger de temperatuur, hoe meer de stikstof uit de lucht met zuurstof reageert. Omdat elektrische technieken zonder vuur en rook werken, verbeteren ze de luchtkwaliteit en helpen ze stikstofneerslag in natuurgebieden terug te dringen.
De businesscase: Elektrificatie van industriële processen is niet alleen goed voor het klimaat en de natuur, maar ook voor de portemonnee. Het is bijna altijd goedkoper dan verwarmen met groene waterstof, groen gas of biobrandstoffen. Daarmee is elektrificatie een van de meest efficiënte en kansrijke routes naar een duurzame industrie.
Aanpak
Het Ministerie van Klimaat en Groene Groei (wat een naam… ) presenteerde in september 2025 de Actieagenda Elektrificatie Industrie.
Tot voor kort werd eigenlijk alleen gekeken naar alternatieven die lijken op fossiele brandstoffen, zoals groen gas, biobrandstoffen en waterstof. Daarmee kon men de bestaande verbrandingsprocessen grotendeels in stand houden. Maar dankzij technologische vooruitgang blijkt directe elektrificatie inmiddels voor veel meer toepassingen geschikt dan eerder gedacht.
Met de huidige technieken kan al 62% van de industriële proceswarmte elektrisch worden opgewekt. Rond 2030 komt daar naar verwachting nog eens 20% bij, en vanaf 2035 kan zo’n 90% van de warmtevraag technisch gezien geëlektrificeerd worden. Alleen de hoogste temperatuurprocessen, zoals krakers die aardolie omzetten in benzine, vragen nog om verdere innovatie.
(Lees verder onder afbeelding)
Voor warmte tot 500 °C – goed voor het grootste deel (60%) van het industriële warmteverbruik – bestaan al volop oplossingen zoals warmtepompen en elektrische boilers. Die kunnen op korte termijn worden ingezet en leveren direct een forse CO2-reductie op.
(Lees verder onder afbeelding)
Vanaf 2030 komen daar nieuwe technieken bij die nu volop in ontwikkeling zijn, zoals elektrische boogovens, weerstand- en inductieverwarming. De Actieagenda geeft het volgende overzicht:
(Lees verder onder afbeelding)
Links in de tabel zie je dat voor hoge temperaturen (1000–5000 °C) elektrische technieken al goed inzetbaar zijn. Ze halen een efficiëntie van 80–99%, dus met hooguit 20% verlies. Zulke extreme temperaturen zijn nodig voor de productie van bakstenen, glas, keramiek, elektronica en metalen. Aan de rechterkant van de tabel zie je dat boogovens, weerstand- en inductieverwarming al een TRL van 9 (uit 10) hebben: de technologie is dus marktrijp. Alleen de stap naar zeer grote vermogens ontbreekt soms nog, maar die wordt rond 2035 verwacht.
Kostenplaatje
De politiek begint te beseffen dat de Nederlandse industrie niet veel duurder mag worden dan die in andere landen. Oplossingen met groen gas en biobrandstoffen blijken prijzig. En groene waterstof, vaak gepresenteerd als goedkoop alternatief, is in werkelijkheid nóg verliesgevender: bij productie gaat al de helft van de energie verloren, en daarna vaak nog eens de helft. Bovendien is een fabriek voor waterstof uit elektrische stroom bijzonder duur, zowel in aanbouw en in gebruik.
Elektrificatie daarentegen is veel kosteneffectiever en cruciaal voor de concurrentiepositie van Nederland. Daarom krijgt het eindelijk de aandacht die het verdient.
(Lees verder onder afbeelding)
Conclusie
De Actieagenda laat zien dat elektrificatie onvermijdelijk is. Zonder deze stap dreigt Nederland zijn energie-intensieve industrie kwijt te raken aan het buitenland. Jammer alleen, dat minister Sophie Hermans miljarden blijft investeren in waterstof: oorspronkelijk 750 miljoen belastinggeld, inmiddels opgelopen tot 3,8 miljard euro volgens de Algemene Rekenkamer. Een herhaling van het mislukte waterstofauto project, want uiteindelijk geldt: Ter land, ter zee en in de lucht, alles wordt elektrisch.
Teaser:
Met nieuwe technologie kan 90% van de industriële warmte in 10 jaar elektrisch worden: goedkoper, schoner, concurrerend. Nederland kan niet achterblijven, tijd dat Den Haag dat ook inziet.
