Ik ben geboren en opgegroeid in een eenvoudig gezin, binnen een grote familie. Ik genoot van elke minuut met mijn nichten, neven, vrienden en vriendinnen. In mijn jeugd verhuisde ik tussen verschillende steden in Centraal-Syrië. Uiteindelijk bracht ik het grootste deel van mijn leven door in de stad Homs, in het midden van Syrië. Ik had nooit gedacht dat ik deze stad ooit zou verlaten. Homs, en vooral mijn wijk, hebben een speciale plek in mijn hart. Daar liggen mijn herinneringen aan mijn kindertijd en mijn jeugd. Als ik daaraan terugdenk, breekt mijn hart.
Ik bracht veel tijd door op school en met mijn klasgenoten. We hadden lange zomervakanties die bijna drie maanden duurden. Daardoor had ik genoeg tijd om te genieten van verschillende activiteiten. Een van mijn mooiste herinneringen is het bezoek aan mijn opa en oma op het platteland. Ik sliep op het dak van het huis van mijn opa en soms op zijn schoot. Overdag hielp ik hem op het land en gaf ik eten aan het vee.
Soms denk ik terug aan grappige verhalen uit die tijd. Eén daarvan was toen ik een aansteker pakte en buiten een klein vuurtje maakte om te spelen. Het was zomer en de grond was droog. Het vuur verspreidde zich snel en bereikte de dorsvloer met tarwe, die volledig afbrandde. Mijn opa vroeg mij waarom ik dat had gedaan. Ik zei dat ik het koud had en me wilde opwarmen – in juli. Dat leverde mij natuurlijk een flinke straf op.
Een ander verhaal is dat ik kuikens onder de douche zette. De helft overleefde het niet. Dat was niet mijn bedoeling, maar het gebeurde wel.
Toen ik 19 jaar oud was, begon een nieuwe fase in mijn leven. Ik startte mijn studie aan de universiteit. Eerst studeerde ik rechten, maar na twee jaar stopte ik daarmee. Het vele uit het hoofd leren paste niet bij mij. Daarna koos ik voor economie, met een focus op bankzaken en verzekeringen. Deze studie beviel mij veel beter. Ik leerde hoe de economie werkt en hoe banken en verzekeringsbedrijven functioneren.
Tegelijkertijd begon ik te werken als accountant bij Procter & Gamble International. Daar leerde ik hoe belangrijk teamwork is, hoe je met klanten omgaat en hoe je verantwoordelijkheid neemt voor je werk. Ik heb daar veel geleerd en mijn netwerk uitgebreid.
In 2011 begon de oorlog in Syrië. Ik moest stoppen met mijn werk bij Procter & Gamble, omdat het gebouw van het bedrijf volledig werd verwoest. Ik hou niet van stilzitten, dus begon ik samen met een vriend een eigen zaak. We verkochten drank, tabak en waterpijpen. We werkten samen met meerdere medewerkers, maar we behandelden elkaar als vrienden, niet als werknemers. Dit werk deed ik tot ik Syrië verliet in 2018.
In die zeven jaar trouwde ik en kreeg ik twee kinderen. Dat was het mooiste wat mij in mijn leven is overkomen, vooral in zulke moeilijke tijden. Maar diezelfde jaren waren ook zwaar, gevaarlijk en verdrietig. Drie autobommen ontploften vlak bij mijn winkel. Twee keer was ik zelf aanwezig. Daarnaast vielen er bijna dagelijks granaten en raketten in woonwijken, afgevuurd door gewapende extremistische groepen. Ik zag mensen verbranden en lichaamsdelen van slachtoffers op straat liggen. De geur van bloed hing overal in de lucht. Het zijn verschrikkelijke herinneringen.
Het pijnlijkste voor mij was het verlies van twee van mijn meest dierbare mensen. Zij kwamen om het leven in de oorlog tegen ISIS, terwijl zij in militaire dienst waren. Van één werd het hoofd afgesneden. Van de ander hebben we nooit iets teruggevonden.
Ik draag gemengde gevoelens met mij mee over Syrië: pijn, verdriet, mooie herinneringen, gelukkige momenten en oprechte mensen. Ik mis mijn Syrië, maar niet het Syrië van vandaag. Het huidige Syrië is gewond, beschadigd en verscheurd door bloed en haat. Mensen wantrouwen elkaar en haten elkaar wel. Bijna 98 procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens.
Ik hoop dat alles ooit beter wordt, maar alles wijst erop dat het Syrië dat ik kende niet zal terugkeren. Het land dreigt in meerdere delen uiteen te vallen (tenminste vier landen).
Vaarwel, Syrië dat ik kende en waar ik van hield. “Mijn Syrië, zoals ik het me herinner!”
3 reacties
Hasan
Dank voor je toelichting. Ik begrijp dat je schrijft vanuit je persoonlijke ervaringen. Tegelijkertijd wil ik één principieel punt benadrukken: wat er in Syrië is gebeurd, is geen kwestie van perspectief. Het gaat om grootschalige, gedocumenteerde misdaden tegen een volledig volk — dat is een feit, geen mening.
Juist omdat wij ons richten tot een Nederlands publiek, dat vaak op afstand staat van Syrië, vind ik het essentieel dat deze realiteit niet wordt gerelativeerd of herleid tot een persoonlijke invalshoek.
En waar zouden wij het dan nog over moeten hebben? Over het narratief van een dictatoriaal regime dat al veertien jaar lang iedereen die zich verzette — journalist, arts of burger — wegzette als “extremistisch”? Het gebruik van zulke termen vereist grote zorgvuldigheid.
Onze standpunten zijn duidelijk. Voor mij is dit onderwerp hiermee afgesloten en zie ik geen reden om dit gesprek voort te zetten.
Hasan
Ik sta stil bij deze beschrijving en verbaas me er oprecht over. Wanneer wordt gesteld dat granaten en raketten zijn afgevuurd door “gewapende extremistische groeperingen”, is het volkomen terecht om vragen te stellen: hoe weet men wat de herkomst van deze wapens was? Wie heeft vastgesteld wie er verantwoordelijk was? En over welke groeperingen hebben we het concreet? In een context van totale chaos en vernietiging is het immers onmogelijk om met zekerheid de bron van elke raket die woonwijken trof aan te wijzen.
Wat bovendien wordt genegeerd, is een werkelijkheid die wereldwijd is vastgelegd en gedocumenteerd: de vatbommen die door het Syrische regime vanuit de lucht op huizen, markten en woonwijken werden gegooid, zonder enig onderscheid. De vliegtuigen van het regime waren geen geheim, en hun misdaden geen tegenstrijdige verhalen, maar beelden, video’s en getuigenissen. Velen van ons zijn er wonderbaarlijk honderden keren aan ontsnapt.
Het meest verbijsterende is dat er tot op de dag van vandaag mensen zijn die deze feiten relativeren, omzeilen of erover zwijgen. Dat terwijl de hele wereld het gevangeniscomplex van Saydnaya heeft gezien — geen gevangenis, maar een menselijk slachthuis. Het is gezien, gehoord en gedocumenteerd door internationale organisaties. Ontkenning of gemakzuchtige generalisaties zijn simpelweg niet langer houdbaar.
Dingen bij hun naam noemen is geen politieke stellingname, maar een morele plicht. Geschiedenis wordt niet geschreven met schijnneutraliteit, noch door het negeren van vliegtuigen die dood uit de lucht lieten regenen, noch door verantwoordelijkheid weg te schuiven achter vage termen als “gewapende groeperingen” zonder precisie of bewijs.
Wij zijn het aan de slachtoffers verplicht om nauwkeurig, eerlijk en moedig te zijn in het vertellen van de volledige waarheid — niet slechts een deel ervan, zeker wanneer wij ons richten tot een samenleving als de Nederlandse, die recht heeft op feiten, context en een eerlijke weergave van de werkelijkheid.
Feras
Beste Hasan,
Bedankt voor je reactie, dat waardeer ik.
Ik schrijf zelf het verhaal over mijn leven en mijn ervaringen in Syrië. Ik schrijf over wat ik heb meegemaakt en gezien.
Natuurlijk heb jij een ander leven geleefd en andere ervaringen en inzichten. Jij mag dat op jouw eigen manier uitleggen.
Maar in mijn verhaal beschrijf ik mijn eigen beeld en mijn eigen ervaringen, niet de algemene situatie in Syrië (Dat is een ander onderwerp. Dat wordt misschien later besproken.).
Nogmaals bedankt voor je reactie!