De verkiezingscampagne is officieel begonnen, en de slogans zijn uit de kast gehaald. Gemeentebelangen roept dat ze lokaal zijn omdat ze lokaal zijn. Pro Olst-Wijhe, het samenwerkingsverband van GroenLinks, PvdA en D66, roept dat het samen kan. Nou, mooi. Als verkiezingsretoriek een vak was, zouden beide partijen een onvoldoende halen voor originaliteit.
Laten we beginnen met Gemeentebelangen. “Lokaal word je niet, dat ben je!” Dat klinkt stoer. Alsof ze de enige echte Sallandse grond onder hun nagels hebben. 48 jaar ervaring, puur lokaal, niet gebonden aan landelijke partijen. Prima verhaal. Maar dan vraag je je wel af waarom ze dat zo hard moeten roepen. Wie veel moet schreeuwen dat hij lokaal is, probeert misschien wel iets te compenseren.
Want kijk eens wat verder. Gemeentebelangen heeft 26 kandidaten, waarvan 13 met politiek-bestuurlijke ervaring. Dat klinkt indrukwekkend, totdat je beseft dat dit betekent dat de helft van hun lijst bestaat uit mensen zonder politieke ervaring. Niet per se een probleem, verse wind kan goed zijn. Maar dan moet je niet doen alsof je het monopolie hebt op lokale kennis en ervaring.
En dan die nadruk op “niet gebonden aan een landelijke partij”. Dat is natuurlijk het oude verhaal. Lokale partijen presenteren zich graag als de onafhankelijke stemmen, vrij van landelijke invloeden. Alsof raadsleden van landelijke partijen hun brein bij de gemeentegrens moeten inleveren. De werkelijkheid is natuurlijk dat ook lokale partijen hun netwerken, hun voorkeuren en hun blinde vlekken hebben. Het enige verschil is dat ze daar geen verantwoording over hoeven af te leggen aan een groter geheel.
Nu Pro Olst-Wijhe. “Samen kan het”. Drie partijen, één lijst, 35 kandidaten. GroenLinks, PvdA en D66 die hun krachten bundelen. Campagneleider Thijs Mulder zegt dat het enthousiasme voor de samenwerking elke dag voelbaar is. Mooi verhaal. Maar laten we even eerlijk zijn. Deze samenwerking is niet geboren uit liefde, maar uit noodzaak.
Drie kleine progressieve partijen die apart te klein zijn om serieus mee te doen, dus nu maar samen. “Over je eigen schaduw heen stappen,” noemen ze dat. In gewoon Nederlands heet dat je principes opzij zetten omdat de peilingen tegenvallen. Want laten we niet vergeten dat GroenLinks, PvdA en D66 landelijk ook niet altijd vriendjes waren. Sterker nog, ze hebben elkaar in het verleden stevig bevochten op tal van onderwerpen.
Maar goed, pragmatisme is geen schande in de politiek. Het probleem zit hem in de presentatie. “Samen kan het” klinkt alsof ze de uitvinding van de samenwerking claimen. Alsof de gemeenteraad voorheen bestond uit individuele strijders die elkaar alleen maar bestreden. Maar een gemeenteraad werkt altijd samen, dat is het hele punt van een raad. Coalities, meerderheden, compromissen, dat is het dagelijkse werk.
En dan die “krachtige progressieve alternatief” waar Mulder het over heeft. Voor wat precies? Ze noemen betaalbaar wonen, zorg dichtbij en een leefbaar platteland. Prima thema’s, maar niet bepaald revolutionair. Elke partij in Olst-Wijhe wil die dingen. Het verschil zit hem in hoe je ernaartoe werkt, en daarover horen we weinig concreets.
35 kandidaten, dat klinkt imposant. Totdat je beseft dat dit betekent dat ze iedereen die wilde meedoen maar op de lijst hebben gezet. Kwantiteit boven kwaliteit? En hoeveel van die 35 hebben daadwerkelijk kans om een raadszetel te bemachtigen? Vijf? Zes? De rest is decoratie.
Wat beide partijen gemeen hebben, is dat ze weinig zeggen over wat ze de afgelopen jaren gedaan hebben, of juist niet. Gemeentebelangen zit al jaren in het college. Ze hebben invloed gehad, keuzes gemaakt, resultaten geboekt of juist gemist. Maar in hun campagne tekst gaat het vooral over wie ze zijn, niet over wat ze gepresteerd hebben.
Pro Olst-Wijhe was de afgelopen jaren in de oppositie. Prima positie om punten te scoren door het college scherp te houden. Maar wat hebben ze daar concreet mee bereikt? Welke moties zijn aangenomen? Welke zaken hebben ze op de agenda gekregen? Dat hoor je niet in hun slogan.
En daar zit het probleem van beide partijen. Ze verkopen vooral een gevoel, een identiteit. Gemeentebelangen verkoopt lokaliteit als deugd op zich. Pro Olst-Wijhe verkoopt progressiviteit en samenwerking als waarden op zich. Maar concrete plannen, meetbare doelen, heldere keuzes? Die moet je met een vergrootglas zoeken.
Neem nou het onderwerp betaalbaar wonen. Iedereen is ervoor, niemand ertegen. Maar wat betekent dat? Hoeveel woningen, waar, voor wie, en tegen welke prijs? Gemeentebelangen zal zeggen dat ze als lokale partij precies weten wat de inwoners willen. Pro Olst-Wijhe zal zeggen dat ze als progressief blok de juiste prioriteiten stellen. Maar uiteindelijk komen beide uit bij dezelfde gemeentelijke regelgeving, dezelfde beperkte budgetten, en dezelfde lastige keuzes.
De verkiezingsstrijd gaat dus niet over grote inhoudelijke verschillen, maar over identiteit en stijl. Wil je een partij die zegt dat ze lokaal is omdat ze geen landelijke baas hebben? Of wil je een samenwerkingsverband dat zegt dat ze progressief zijn omdat drie partijen samen meer bereiken dan apart?
Voor de kiezer is het vooral raden naar wat er achter die slogans schuilgaat. Wat gaan ze doen als er keuzes gemaakt moeten worden tussen woningbouw en behoud van groen? Tussen bezuinigen op cultuur of op sport? Tussen investeren in verkeersveiligheid of in economische ontwikkeling?
Beide partijen zouden er goed aan doen om in de komende weken met meer concreten te komen. Niet alleen over wat ze willen, maar ook over wat ze bereid zijn op te geven. Want in de gemeentepolitiek gaat het niet om mooie verhalen, maar om lastige keuzes. En die keuzes kun je niet maken met slogans alleen.
Gemeentebelangen mag dan lokaal zijn, maar dat betekent niet automatisch dat ze de beste keuzes maken. Pro Olst-Wijhe mag dan kunnen samenwerken, maar dat betekent niet automatisch dat ze effectief zijn. De komende weken zullen moeten uitwijzen of er achter de retoriek ook daadwerkelijk inhoud zit.
Tot die tijd blijf ik sceptisch. Want wie vooral roept hoe goed hij wel niet is, heeft vaak weinig te melden over wat hij gedaan heeft. En in Salland houden we niet van mooipraters. We houden van doeners. Dus kom maar op met die concrete plannen, beide partijen. De kiezer wacht.
Bedankt voor het lezen! Abonneer je gratis om nieuwe artikelen te ontvangen en mijn werk te steunen.
Platform De Sallandse Geus
