In de raadzaal klinkt het vaak plechtig: “Over landbouwgif gaat Europa, daar kunnen wij lokaal niks aan doen.” Het klinkt gewichtig, maar het is gewoon een smoes.
Want in de Grondwet staat zwart op wit dat iedere overheid een zorgplicht heeft. Artikel 22: de overheid moet zorgen voor de volksgezondheid. En die inwoners wonen niet in Brussel, maar in Olst en Wijhe naast de velden waar de spuitbomen staan. In Salland zeggen we: je kunt wel naar boven wijzen, maar daarmee droogt je kelder niet.
Wat beloofd werd
Op 1 juli 2024 nam de raad de motie “Groen is Olst-Wijhe” aan. Stoere titel. Het college kreeg de opdracht om boeren vriendelijk te vragen geen glyfosaat meer te gebruiken en ze via erfcoaches naar alternatieven te wijzen. Mooie woorden, veel applaus.
Wat er gebeurde
In januari 2025 volgde de uitwerking: een bijeenkomst “in verbinding en samenspraak”, misschien een demoveld op gemeentelijke grond. Maar: geen harde voorwaarden in pachtcontracten, geen spuitvrije zones, geen meetplan voor lucht, bodem en water. Kortom: praten, nog meer praten, en misschien ooit een pilot. Ondertussen ademt de buurman gewoon mee. In Salland zeggen we: je kunt de kachel wel volpraten, maar daar krijg je het huis niet warm mee.
Wat de feiten zeggen
Het RIVM en Amsterdam UMC zijn duidelijk:
- Omwonenden vallen buiten de boot bij de toelating van gif. Het is onbekend of de regels genoeg bescherming bieden.
- Piekblootstelling telt niet mee, terwijl de hoogste doses juist tijdens en vlak na het spuiten optreden.
- Gezondheidseffecten zijn echt: langdurige blootstelling wordt in verband gebracht met Parkinson, bepaalde kankers en problemen met vruchtbaarheid.
- Spuitvrije zones zijn logisch, zeker rond woningen en scholen.
Dus nee, dit is geen “woke-angst”. Dit zijn nuchtere feiten van onze eigen kennisinstituten.
Wat andere gemeenten doen
En daar wringt het pas echt. Terwijl Olst-Wijhe nog bijeenkomsten organiseert en morele appels rondstuurt, hebben anderen allang de knoop doorgehakt.
- Almelo verbood glyfosaat op alle gemeentelijke pachtgronden.
- Landerd schrapte glyfosaat al in 2020 uit nieuwe contracten.
- Tilburg verpacht alleen nog aan boeren die gifvrij willen werken.
- Noord-Brabant legde een verbod op in kortlopende pachtcontracten, en kreeg daar gewoon groen licht voor van de Grondkamer.
Het bewijs ligt er dus: het kan wel. Het is geen kwestie van onmacht, maar van lef. In Salland zeggen we: als je buurman z’n gras al keurig gemaaid heeft, moet jij niet doen alsof de zeis nog uitgevonden moet worden.
De tegenwerpingen
Bestuurders wijzen graag naar de nadelen. Het uitvoeren van de motie kost geld er zijn bijeenkomsten, erfcoaches, communicatiecampagnes. En boeren hebben het zwaar: er komt veel tegelijk op hen af, er is wantrouwen richting de overheid en het gesprek over glyfosaat roept wrevel op. Het vraagt tijd, geduld, luisteren en begrip over en weer.
Allemaal waar. Maar Sallanders weten ook: als je blijft wachten tot iedereen zin heeft om te praten, komt er niks van terecht. In Salland zeggen we: met alleen thee inschenken krijg je het onkruid niet van ’t land.
Wat merkt de inwoner?
Dat je langs een akker fietst en vaker chemie ruikt dan zomer. Dat insecten en bijen onder druk staan – iets wat overal speelt, en in Salland niet anders zal zijn. Dat fysiotherapeuten in Wijhe signaleren dat ze meer parkinsonpatiënten zien dan gemiddeld – een signaal uit de praktijk, geen hard cijfer, maar wel zorgelijk. En ondertussen zegt de raad: “We wachten op Den Haag.” In Salland zeggen we: wie altijd wacht op de buurman, krijgt zelf nooit hooibalen binnen.
De harde conclusie
En ja, boeren hebben het zwaar, er komt veel tegelijk op hen af, dat weet iedereen. Maar wie als raadslid roept dat hij niks kan doen, liegt tegen zichzelf en zijn kiezers. Want instrumenten zijn er genoeg: vragen stellen, moties indienen, budgetten bijsturen. Het is geen hogere wiskunde, het is gewoon je werk en wie dan ook nog roept “Europa eerst”, verwart keuzevrijheid met kiesangst. Hier in Salland
De gemeente heeft de knoppen in handen: leg in pachtcontracten vast dat er geen glyfosaat mag worden gebruikt, stel spuitvrije zones in rond huizen en scholen, gebruik de zorgplicht om handhavend op te treden en zet monitoring op, zodat inwoners weten wat er speelt. Het is niet de vraag of het mag, het is de vraag of men het durft. En ja, dat betekent met boeren het eerlijke gesprek voeren. Spannend? Zeker! , maar zorgplicht is geen vrijblijvende hobby, het is je werk als raadslid.
Slot van de Geus
In Salland zeggen we: als de sloot overloopt, ga je niet eerst Brussel bellen—je pakt zelf de schop. De motie “Groen is Olst-Wijhe” was een begin. Maar met vriendelijke brieven hou je geen spuitboom tegen. De Geus onthoudt wie de moed had om te kiezen. En as ’t nodig is? Dan zeg wie ’t hardop.
De Sallandse Geus zegt: “’t Is mooi bedacht. Maar wa’j d’r an had…?”
Platform De Sallandse Geus
1 reactie
Aart Prijs
Helder en goed artikel. Als ‘liefhebber’ van Feijenoord zou ik willen zeggen tegen al diegene in de Raadszaal: geen woorden, maar daden!