Afgelopen dagen gebeurde iets waar je niet op rekent: de gemeente sprak zichzelf tegen. Niet omdat politici zich bedachten. Maar omdat columnisten, lezers, burgers en zelfs de formateur precies hetzelfde gingen zeggen. En daardoor wordt het verhaal ineens veel groter dan één opiniestuk.
Je bent niet alleen. De gemeente zelf erkent het inmiddels.
In het kort
Columnisten waarschuwen: dit polariseert
Een betrokken inwoner start petitie — 300 handtekeningen in één week
Pro: “Storm aan steunbetuigingen van kiezers die geen partijlid zijn”
Formateur Nauta luistert toch en plant afspraak met Pro
College-woordvoerder verdedigt uitsluiting in podcast — maar zegt meer dan bedoeld
De gemeente ontkent zichzelf: alles wat ze verdedigt, wordt tegengezegd
Hoe kan dit? Lees verder.
De column die zei wat je al dacht
In de huis-aan-huis van afgelopen week schreef columnist Gosse Jongstra iets dat veel Olst-Wijhenaren waarschijnlijk al dachten. Niet voorzichtig. Niet vogelaardig. Heel direct.
Onder de titel “Hoe zou jij reageren?” beschreef hij het patroon: drie partijen sluiten de grootste partij uit, de raad zwijgt, en dan? Niets. Niemand stelt de basale vraag.
Jongstra gebruikte een slimme constructie. Hij begon met voorbeelden van burgerprotesten — Extinction Rebellion-blokkades, Greenpeace-acties en stelde vervolgens de vraag: “Hoe zou jij reageren als je zelf zou moeten protesten?”
En dan het antwoord. “In Olst-Wijhe is ook een protest,” schreef Jongstra. “Een PRO-stemmer is ontstemd omdat de overige drie gemeenteraadspartijen PRO uitsluiten voor vorming van een coalitie.”
Jongstra herinnerde aan een citaat dat Pro’s fractievoorzitter in maart tegen De Volkskrant zei: “Maar de omgangsvormen die je in Den Haag ziet, die kennen we hier absoluut niet.” Smit bedoelde: uitsluitingspatronen als in het nationale parlement, dat gebeurt hier niet.
Jongstra’s conclusie was niet theatraal. Het was vernietigd: “In Den Haag werd PRO uitgesloten. Nou, hier dus ook.”
De column verscheen zonder aankondiging, zonder dat De Sallandse Geus het wist. Maar de timing zei alles: in dezelfde week waarin het opiniestuk verscheen, las een columnist in je eigen gemeente dezelfde problemen.
Je bent niet alleen……
De petitie die voelbaar maakte
Dezelfde week waarop Jongstra’s column verscheen, gebeurde iets dat niet te negeren viel. Een betrokken inwoner — geen politicus, geen partijlid — startte een petitie. Niet voor Pro. Maar tegen de manier waarop dit gebeurde.
De boodschap was eenvoudig en scherp: “Het uitsluiten en geen gesprek voeren met de grootste partij, vind ik een slecht voorbeeld voor de inwoners, met name voor de jeugd.”
Dit was geen partijbelang. Dit was democratische noodkreet. “Het is een petitie om aan te duiden dat uitsluiting van een gesprek op inhoud polariserend werkt.”
En dan gebeurde het onverwachte: burgers luisterden.
Binnen één week: 300 handtekeningen. Niet van fractieleden. Van inwoners die dezelfde conclusie trokken als columnisten en journalisten. Dit kan niet zo.
Pro Olst-Wijhe noemde het zelf: “Er is een storm aan steunbetuigingen onze kant op gekomen. Niet alleen van onze eigen leden maar ook van kiezers die geen lid zijn van onze partijen.”
Het was voelbaar. Tastbaar. De gemeente spreekt zichzelf tegen en dat hebben burgers in de gaten.
De formateur die toch luisterde
Op dezelfde avond waarop de petitie rondging, ontving Ellen Nauta (formateur, burgemeester van Hof van Twente) de petitie van de betrokken inwoner. En Nauta antwoordde. Niet met een standaardbriefje. Maar met erkenning.
“Ik heb kennisgenomen van de inhoud van uw petitie,” schreef Nauta. En toen: “Ik ben overigens al bezig om een afspraak in te plannen met de fractie van Pro Olst-Wijhe.”
Verder: “Uiteraard neem ik de inhoud van dat gesprek mee in de formatie binnen de opdracht die mij als formateur is gegeven.”
Hier gebeurde iets belangrijks. De formateur die alles voorbij de raad had gehaald, erkende nu dat Pro aan tafel hoorde. Niet “op passend moment” maar nu, direct. Niet achteraf maar in het proces zelf.
De applausmachine accepteerde. En begon te luisteren.
Het college dat zijn motieven onthult
In podcast “De stem van Olst-Wijhe” sprak de VVD-wethouder Hans Olthof openhartig. En wat hij zei, strookt niet met het officiële college-verhaal.
Het college verdedigt de keuze met: programmatische verschillen, vertrouwenskwesties.
Maar de wethouder zei: “Met Pro verbleekt je profiel. Na 4 jaar pak je in.”
Dus: is dit het college-standpunt of niet? En als niet, waarom spreekt een collegelid iets anders uit dan het college zelf?
Die vraag mag gesteld worden……
Want wat hij zei, is duidelijk. Dit is geen argument over inhoud of programma. Dit is een argument over macht. VVD wil niet worden opgelost. VVD wil zijn profiel behouden. Vier jaar bestuur zonder te hoeven delen.
De wethouder zei het ook: “Dus wat ons betreft geen enkele reden om met hen in zee te gaan.”
Hier gebeurde iets belangrijk. Een collegelid zei zonder het in te zien wat het werkelijke motief was: niet beleid, maar bestuursmacht. Niet democratie, maar doorregeren.
De verdediging was eigenlijk heel eerlijk. Te eerlijk, wellicht. Want het zei: dit is een machtskeuze, geen inhoudelijke keuze.
Dat is niet wat je in een gemeente hoort te horen.
En dan nu naar de VVD-raadsleden zelf. Jullie zijn gekozen door 380 inwoners. Niet om de wethouder na te doen. Niet om applausmachinetje te zijn. Maar om te vertegenwoordigen. Dus: wat hebben jullie gezegd tegen deze keuze? Hebben jullie je stem gebruikt, of hebben jullie hem ingeleverd bij de fractiedeur?
Kijk naar wie wel zichtbaar is. De wethouder voert wekelijks een podcast met een oud-raadslid — iemand die na vier jaar geen verkiesbare plaats kreeg van de partijkiescommissie. Dus wie bepaalt wie hoort? De wethouder. Wie verdwijnt? Wie durft tegen te spreken. En wie krijgt een microfoon? Wie loyaal is.
Want hier is wat echt zuur is: de wethouder geeft af op de PvdA en Pro, scherp en hard. Maar zijn eigen fractie staat toe te kijken. Niks. Geen tegenspraak, geen nuance, geen “maar wij vinden dit ook niet helemaal goed.” Dat is pas zuur. Niet voor Pro. Maar voor democratie.
Want als jullie zwijgen, bepaalt de wethouder. En dan zijn jullie niet meer dan decoratie……
Wat het betekent
Laat ik voorkomen dat dit klinkt als schouderklopjes. De columnisten, lezers en burgers hadden gelijk. De formateur corrigeerde koers. Maar het systeem zelf — de raad die zwijgt, de fracties die besloten zonder raadsmedeweten — veranderde niet door een paar kritische geluiden.
Toch betekent dit moment iets. Het betekent dat de kritiek niet uit de lucht was gegrepen. Het was geen activisme. Het was herkenning. De gewone inwoner (columnisten, betrokken burgers, de 300 ondertekenaars) zag wat De Sallandse Geus had opgeschreven en zei: ja, dat is het probleem.
De applausmachine accepteerde inderdaad. Maar ze stond niet meer onaangeroerd. Er was iemand die zei: je zou kunnen zeggen nee.
De vervolgvraag
Laat ik voorkomen dat dit klinkt als overwinning. De raad zwijgt nog steeds. De drie partijen hebben hun keuze nog niet herzien. Het systeem — fracties die onderling beslissen, raadsleden die knikken — veranderde niet door een paar kritische stemmen.
Toch gebeurde hier iets. Iets belangrijks.
De kritiek was niet uit de lucht gegrepen. Het was geen activisme. Het was herkenning. De columnisten, burgers, zelfs de formateur: ze zeiden allemaal hetzelfde. Dit kan beter. Dit moet anders.
Dat betekent: de raad kan niet meer zeggen dat dit democratisch is. Dat kan het college niet meer zeggen. Dat weten ze inmiddels zelf.
En nu: wat nu?
De afspraak tussen Nauta en Pro moet nog plaatsvinden. Het gesprek moet nog gevoerd worden. De raad moet nog kiezen: accepteert zij deze keuze, of herneemt zij haar rol?
Voor de raadsleden van VVD, CDA en Gemeentebelangen: hebben jullie dit geluid gehoord? De columnisten, de burgers, de formateur, allemaal zeiden ze: het kan beter.
En voor de raad van Pro, D66, GroenLinks en PvdA: gaat dit zwijgen door? Of staan jullie eindelijk op en zeggen: wacht, we doen dit verkeerd?
Tenzij iemand eindelijk zijn hand opsteekt. Niet om in te stemmen. Maar om het gesprek gewoon aan te gaan.
