Klimaatburgemeester Raalte: Sloten vormen onderdeel van het ecosysteem 

Om een efficiëntere bedrijfsvoering te verkrijgen en om de raakvlakken met water te verkleinen vanwege de terecht strengere regels van watervervuiling door meststoffen etc. verdwijnen er steeds meer sloten. Een ramp voor de natuur!

1. Economische motivatie van agrariërs

• Agrariërs vergroten en rationaliseren hun bedrijven om economisch rendabel te blijven.
• Slootdemping maakt landbouwpercelen makkelijker bereikbaar en efficiënter te bewerken met landbouwmachines.
• Sommige boeren nemen bewust het risico omdat zij ervaren dat gemeenten nauwelijks handhaven.

2. Ecologische en landschappelijke functie van sloten

• Sloten spelen een cruciale rol in de waterhuishouding:
  • voorkomen wateroverlast bij natte periodes
  • houden water vast bij droogte
• Ze vormen een belangrijk ecologisch overgangsgebied (gras–water) waar veel soorten leven.
• Verdwijning van sloten tast het karakteristieke Nederlandse landschap aan.

3. Verlies van biodiversiteit

• Gedempte sloten waren leefgebied voor beschermde planten zoals:
  • grote boterbloem
  • grote pimpernel
  • waterkruiskruid
• Dieren zoals modderkruipers en poelkikkers worden bij demping vaak letterlijk begraven.
• Volgens ecologen betekent slootdemping vaak onomkeerbaar verlies van populaties die soms al eeuwen aanwezig zijn (“groen erfgoed”).

4. Wettelijke context

• In Nederland is vrijwel elke vierkante meter planologisch gereguleerd.
• In bestemmingsplannen (bijv. “Agrarisch met waarden”) mag slootdemping meestal alleen met vergunning.
• Doel van deze regels:
  • bescherming van natuur en landschap
  • waarborging van waterbeheer.

5. Structureel handhavingsprobleem

• Onderzoek (Volkskrant) laat zien dat veel gemeenten niet optreden, zelfs als slootdempingen bekend zijn.
• In 12 onderzochte gemeenten verdwenen meer dan 4000 sloten.
• Sinds 2017 zijn naar schatting ruim 10.000 sloten in Nederland illegaal gedempt.

6. Lokale signalen en waarschuwingen

• Natuurorganisatie Landschap Overijssel meldde al eerder illegale dempingen (bijv. 123 sloten in één gebied).
• Sommige sloten lagen zelfs op gemeentegrond.
• Het betrof gebieden met zeldzame en beschermde flora en fauna.

7. Belangrijke bestuurlijke conclusie

• Ruilverkaveling of herinrichting is geen vrijbrief om bestemmingsplannen of natuurbescherming te omzeilen.
• Het probleem ligt niet alleen bij boeren, maar ook bij gebrekkige gemeentelijke handhaving en prioritering.

✅ Kernboodschap voor klimaat- en natuurbeleid:
Slootdemping ondermijnt tegelijk biodiversiteit, klimaatadaptatie (waterbeheer) en landschapskwaliteit, terwijl regelgeving aanwezig is maar structureel onvoldoende wordt gehandhaafd.

Anny Legebeke 

Klimaatburgemeester v Raalte