De Boer heeft van de gemeente Leeuwarden vrij spel gekregen duurzaamheid verder te brengen. “Mijn baan is eigenlijk: doen wat nodig is,” vertelt hij. “Alles wat met duurzaamheid te maken heeft en wat ik vaak genoeg hoor langskomen, pak ik op. Hoor ik iets tien keer in een week, dan denk ik: daar moeten we wat mee.”
Zo ontstonden onder meer:
- een zonnebootrace in Friesland (inmiddels een wereldkampioenschap voor zonneboten),
- een stichting ter bevordering van energiecoöperaties (Friesland heeft nu 73 energiecoöperaties, de meeste van Nederland),
- en de Stichting “Freonen fan Fossylfrij Fryslân”, een netwerk van zo’n 130 bedrijven en instellingen die samen werken aan fossielvrij leven.
Eén van de projecten uit dat netwerk: de Bloeiweken.
Van blue zones naar Bloeiweken
Bouwe geeft in de winter talloze lezingen over energie. Honderd dia’s vol warmtepompen, isolatie en zonne-energie. Tot hij een paar jaar geleden iets nieuws toevoegde: drie dia’s over blue zones – gebieden in de wereld waar mensen opvallend gezond en oud worden.
“Die drie dia’s veranderden alles,” zegt Bouwe. “Na afloop ging het bij de bar nooit meer over die 97 energie-dia’s, maar áltijd over die drie over gezond oud worden. Toen wist ik: hier zit een enorme behoefte.”
De kenmerken van blue zones zijn bekend:
- meer bewegen,
- gezond eten,
- sociale activiteiten,
- een doel in het leven,
- matig eten,
- en vaak ook een vorm van zingeving of religie.
In Friesland leefde dat thema al langer. In Bakkeveen begon huisarts Jon Brouwers zo’n tien jaar geleden met een eigen blue-zone-achtig programma in haar praktijk. Ze ontdekte dat zo’n 70 procent van haar patiënten eigenlijk niet ziek hoefde te zijn als ze gezonder zouden leven: diabetes, hoge bloeddruk, overgewicht, noem maar op.
Ze zette met vrijwilligers een compleet dorpsprogramma op: wandelgroepen, zwemgroepen, eetgroepen, beweeggroepen, filmavonden. Twee keer per jaar worden deelnemers op tien gezondheidspunten gemeten. De resultaten zijn zichtbaar: minder klachten, minder medicatie, vrolijker mensen.
Die aanpak inspireerde Bouwe. Alleen: hij wilde het breder trekken dan één dorp of één huisartsenpraktijk.
Friesland bloeit: een dorp leeft een week lang als blue zone
Zo ontstond Friesland Bloeit. Het eerste pilotdorp was Wergea, vlak bij Leeuwarden, met zo’n 1800 inwoners. De uitdaging: leef een week lang alsof je in een blue zone woont.
Meer bewegen. Gezond eten. Dingen samen doen. Een doel in je leven voelen. Niet te veel eten. Geen ingewikkeld medisch programma, maar een vrolijk dorpsproject.
“Er vormde zich een kerngroep uit het dorp,” vertelt Bouwe. “Mensen uit de kerk, ondernemers, dorpsbelang, sportverenigingen, horeca, jongerenvereniging. Die zijn om tafel gegaan: wat gaan we in die week doen?”
Het dorp ging los:
- ’s ochtends om zeven uur gezamenlijk zwemmen in de vaart,
- met de fiets naar het werk,
- samen eten,
- acties vanuit de horeca,
- beweegactiviteiten door het hele dorp.
En minstens zo belangrijk: sociale verbinding. “Eenzaamheid is misschien wel dodelijker dan veel ziektes,” zegt Bouwe. “In de Bloeiweek zit heel bewust een sociaal programma verstopt.”
Omdat “Blue Zones” een beschermd begrip is, bedachten ze een eigen naam: Bloeiweek. Friesland Bloeit werd een fenomeen. Het kwam op tv, de krant stond er vol mee – en het jaar daarop staken zes dorpen de vinger op: “Dit willen wij ook.”
Inmiddels zijn er:
- 18 dorpen met een Bloeizone (een structureel programma),
- en in 2025 deden 28 dorpen en wijken mee aan een Bloeiweek,
ook in bestaande woonwijken in de stad.
Duizenden Friezen hebben intussen ervaren hoe het is om met je hele dorp een week lang te leven “alsof je in een blue zone woont”.
Niet één leuke week, maar blijvende verandering
De Bloeiweken zijn geen eenmalige stunt. In bijna ieder dorp blijven er activiteiten hangen:
- wandel- en zwemgroepen,
- eetclubs,
- gezamenlijke film- of muziekavonden,
- acties voor vergroening of minder tegels.
“Je doet het niet voor één week,” zegt Bouwe. “Je doet het om gedrag te veranderen. Om elkaar iets blijvends te geven.”
Aanvankelijk waren er in Friesland al Bloeizones die het hele jaar door activiteiten organiseerden, maar die bloedden langzaam wat dood. De Bloeiweek bleek de ideale “energie-injectie”: één geconcentreerde periode waarmee je weer nieuwe mensen en ideeën aantrekt, die daarna doorlopen het jaar in.
De link met een ecologische wijk
Wat heeft dit alles met Raalte en een ecologische wijk te maken?
Volgens Bouwe: alles.
Door de aandacht voor blue zones en Bloeiweken kijken gemeenten en ontwikkelaars anders naar nieuwe woonwijken:
- Waar zet je de auto? Voor de deur – of juist verder weg zodat mensen elkaar lopend ontmoeten?
- Hoeveel groen breng je in de wijk?
- Is er ruimte om eigen voedsel te verbouwen?
- Hoe stimuleer je dat kinderen buiten spelen?
- Hoe zorg je voor ontmoetingsplekken in plaats van alleen stenen en schuttingen?
“In nieuwe wijken in Friesland zie je steeds meer die blue-zone-invloed terug,” zegt Bouwe. “Dat is een prachtige basis voor mensen die een ecologische wijk willen opzetten. Het sluit naadloos aan.”
Hoe begin je als dorp of wijk?
In Friesland is het simpel: het dorp belt eerst.
“Wij bellen nooit een dorp,” benadrukt Bouwe. “Als iemand belt en zegt: waarom hebben wij geen Bloeiweek? Dan antwoorden wij: omdat niemand ons nog gebeld had. Maar nu jij belt, kunnen we beginnen.”
Voorwaarde is dat er minstens acht mensen in het dorp zijn die dit willen dragen. Met die groep komt Friesland Bloeit langs, laat voorbeelden zien, brengt ideeën in en helpt met:
- een startbudget,
- een website,
- vlaggen en communicatiemateriaal,
- een “blokkenschema” voor het programma,
- en het opzetten van bijeenkomsten.
Daarna komt er een dorpsavond met zoveel mogelijk inwoners. Aan het eind van de avond hangen de flip-overs vol ideeën: van zwemgroep tot biologische lunch, van speelgoedruil op school tot wandeltocht met het koor.
Elk dorp maakt zo zijn eigen Bloeiweek.
En buiten Friesland?
Officieel is Friesland Bloeit een Fries project. In de praktijk helpen Bouwe en zijn collega’s al drie dorpen buiten de provincie “stiekem” op weg. Ook in de regio Zwolle wordt al gepraat over het opzetten van Bloeiweken. Voor Salland ligt de link via initiatieven als Kracht van Salland voor de hand.
Op de vraag of hij ook Raalte en omgeving wil helpen, hoeft Bouwe niet lang na te denken: “Zeker.”
De kosten? Friesland vraagt de betrokken gemeente om een bijdrage van ongeveer € 5.000 per dorp als het de eerste keer is. Dorpen weten dat vaak te verdubbelen of verdrievoudigen via lokale fondsen, coöperaties of bijvoorbeeld de Rabobank.
“Dan gaat het om misschien € 75.000 voor vijftien dorpen,” rekent Bouwe voor. “Dat is een schijntje als je ziet wat het oplevert aan minder huisartsenbezoek en meer sociale samenhang.”
En hij draait de vraag om: is dit nu een project voor het potje ‘duurzaamheid’, ‘biodiversiteit’, ‘eenzaamheid’ of ‘gezondheid’?
“Ons antwoord is altijd: allemaal,” lacht Bouwe. “Dan weet de gemeente even niet uit welk potje het moet. Dat is precies de bedoeling. Want dit gaat over brede welvaart. Over hoe we met elkaar gezond en gelukkig oud kunnen worden.”
Ben jij ook voor een ecologische wijk in de gemeente Raalte? Vul dan hier de enquête in:
