Hij denkt in ketens: wat kunnen we telen, lokaal verwerken en rechtstreeks naar de bouw krijgen? Over biobased telen voor biobased bouwen, over een grote kans op een bouwvergunning, met kansen voor een ecologische wijk in Raalte.
Deze thematische samenvatting is gebaseerd op een gesprek met Gerard Willemsen (Wesepe) voor de podcast Moi, Buur(t) op Groen. Hij spreekt vanuit zijn praktijk als teler/ondernemer en ketenbouwer in biobased Salland.De podcast vind je hieronder.
“Vrije gewassen” als speelruimte
Naast contractteelten (zoals suikerbieten) houdt Gerard vrije ruimte op zijn areaal over voor gewassen zonder afnameplicht: granen, mais, gras/natuur en vezelgewassen. Op het laaggelegen land kiest hij soms bewust voor botanisch grasland (kruidenrijk, zonder bemesting): minder kilo’s, maar met subsidie een goed saldo en een mooie afzet als kruidenrijk hooi.
Zou jij in een ecologische wijk willen wonen?
Raalte op Groen maakt zich hard voor een ecologische wijk in wijk. Als je in zo’n wijk wil wonen, moet je natuurlijk van je laten horen. Bij grote interesse kan de gemeente zo’n plan niet links laten liggen. De werkgroep ‘Moi, buur(t) op Groen’ vraagt je dan ook bijgaande enquête in te vullen:
Klik hier voor de enquête: https://www.survio.com/survey/d/W1A2T1J3K5P5L4A8W
Waarom biobased?
Voor de ecologische wijk in Raalte is biobased bouwen een logische pijler: minder CO₂, minder stikstof, meer lokale waarde. Gerard sloot zich aan bij een telersgroep die biobased kansen verkent: “Boeren denken niet alleen in mest en mais; bouwers niet alleen in beton en staal. Je moet in elkaars keuken kijken.”
Hennep: kan, maar de keten is nog pril
- Teelt: begin mei zaaien; in ~100 dagen staat er een volwassen gewas.
- Veldwerk: maaien, op zwad leggen, roten (nat/droog cycli zodat bast en houtkern loskomen).
- Controle: teelt vindt plaats met gecertificeerd, niet-THC-ras; LNV controleert labels.
- Verwerking: o.a. bij HempFlax (Groningen) naar vezel/isolatie; maar capaciteit en opslag zaten vol → aanbod > verwerking.
Les: teelt lukt, maar verwerkingscapaciteit en logistiek remmen op dit moment.
Stro: de laagdrempeligste biobased stap
- Waarom stro? Het is het restproduct van tarwe/gerst/rogge dat er toch al is. Droog → harken en persen → balen.
- Toepassingen:
- Inblazen in prefab houtskeletwanden (bijv. TIFA, Lemele).
- Strobbox (Deventer): prefab stro-kernen persen en als wandmodules leveren.
- Veelgestelde zorgen (brand, muizen, rot): zijn technisch getackeld via detailering, dichtheden, dampopen bouwen en certificering. Isolatiewaarde is iets lager dan topkunststoffen, maar ruimschoots bruikbaar met de juiste opbouw.
Praktijkvoorbeeld Raalte: bij Salland Wonen zijn prefab daken met lokaal stro gemonteerd (productie TIFA, montage Maarten Boer). Zichtbaar, schaalbaar, lokaal.
Overige teelten: miscanthus (olifantengras)
- Functie: vezel/vulstof; in beton en wegenbouw voor lichtere elementen en sterkte.
- Plus: meerjarige teelt, lage input.
- Kans: kan de CO₂-intensiteit van traditionele materialen verlagen.
Kortere keten: waar de winst zit
Gerard wil minder schakels: “Het liefst rijd ik met mijn eigen kipper stro naar de timmerfabriek.”
Hobbels nu:
- Verwerkers willen stro vaak in 25-kg zakken → arbeid en stofprobleem.
- Benodigd: eenvoudige bulk-inblaas en stofbeheersing (gesloten systeem).
Oplossing: kleine procesinvesteringen bij verwerkers leveren grote ketenvoordelen op (minder handling, lagere kosten).
Geld, markt en subsidie
- Boer: “De schoorsteen moet roken.” Biobased teelt moet plus geven t.o.v. voer/onderploegen.
- Bouw: wil wel, maar kostprijs moet concurrerend zijn. Nieuwbouw is het logische startpunt (minder beperkingen dan renovatie).
- Subsidie: goed om opstart en innovatie te dekken, maar uiteindelijk moet de markt het doen.
- Snellere vergunningen bij lagere uitstoot (CO₂/NOx) kunnen een wezenlijk duwtje geven; dat is vaak waardevoller dan directe materiële subsidie.
Tijdlijn realisme: “Geef het twee jaar. Dan zie je of het kantelt. De keten moet tegelijk lopen: teler – logistiek – verwerker – bouwer – opdrachtgever.”
Ecologisch vs. biobased
- Biobased = hernieuwbare grondstoffen (stro, hennep, hout, miscanthus).
- Ecologisch = breder: materiaal + energie, water, biodiversiteit, gezondheid.
Gerard: “Je wilt lokaal, dampopen, gezond en met lage uitstoot. Maar ook betaalbaar. Het is balans.”
Kan Sallands hout de bouw dragen?
Met Groen Salland (agrarische natuurvereniging) voert Gerard landschapsbeheer uit (zagen/aanplanten).
- Kleinschalige elementen (singels/houtwallen) leveren vooral laagwaardig hout (biomassa/brandhout; incidenteel een mooie eik naar zagerij).
- Timmerhout komt vooral uit productiebossen (Scandinavië/Alpen).
Conclusie: lokaal hout is aanvulling, geen hoofdmotor voor seriebouw—biobased vezels (stro/hennep/miscanthus) zijn hier kansrijker.
Wat heeft de ecologische wijk in Raalte hier nu aan?
- Specificeer biobased in het programma van eisen (stro-isolatie in prefab wanden/daken, miscanthus-beton waar passend, hennep zodra capaciteit volgt).
- Werk met vaste ketenpartners: telersgroep (±6–7), logistiek, TIFA/Strobbox, aannemers → jaarkalender van oogst tot montage.
- Plan voor bulklogistiek (geen 25-kg zakken): container/bulk-inblaas + stofbeheersing.
- Benut vergunningvoordeel: maak CO₂/NOx-winst expliciet in de aanvraag → kans op snellere doorlooptijd.
- Start zichtbaar: eerste blok/straat volledig biobased als leerproject; meten (kosten/comfort/uitstoot) en opschalen.
Slot: gunnen, doen, leren
“Je moet elkaar wat gunnen,” zegt Gerard. “Als één schakel alleen maar de laagste prijs wil, valt de keten om. Maar als boer, verwerker en bouwer samen investeren—technisch én relationeel—dan werkt het. We hebben in Raalte met stro-daken laten zien dat het kan. Nu doorpakken: korte lijnen, duidelijke afspraken, en bouwen.”
Podcast
