Luister hier de podcast Hier Krijg Je Energie Van waarin Harrie Kiekebosch in gesprek gaat met Justin Brunsting en Lieke Helsper, beiden strategisch adviseur energietransitie bij de gemeente Raalte en klimaatburgemeester Annie Legebeke.
Het gesprek met Lieke, Justin en Annie is een uitnodiging om anders te kijken. Naar vakantie. Naar comfort. Naar reizen. En naar het eigen Salland.
Met de fiets en een tentje
Voor Annie Legebeke, klimaatburgemeester van Raalte, is ‘vakantie’ al lang niet meer het juiste woord. Zodra de kinderen niet meer meegingen, stapten zij en haar man weer op de fiets. Gelijk voor maanden. Hun eerste grote tocht duurde 108 dagen. Inmiddels hebben ze honderden kampeerdagen en -nachten achter de rug. Niet in hotels of b&b’s, maar vrijwel altijd in een tentje, onderweg met bagage op de fiets.
Afzien? Voor Annie is het juist het tegenovergestelde. Zij noemt het niet op vakantie gaan, maar “in een ander leven stappen”. Een leven met weinig spullen, weinig afleiding en weinig haast. Natuurlijk gaat er een klein trekkerstentje mee, waterdichte tassen, een paar zorgvuldig gekozen kledingstukken. En ja, ook een beetje luxe: stoeltjes, een tafeltje en een tent met luifel, zodat er ook bij minder weer nog leefruimte is. Het beeld van de pure minimalist moet dus iets worden bijgesteld. Maar het blijft een manier van reizen waarin elke extra broek en elke extra tube tandpasta telt.
Juist dat selecteren, schrappen en terugkijken blijkt een belangrijk onderdeel van duurzaam reizen. Annie werkt met lijsten. Wat is meegegaan? Wat is gebruikt? Wat is overbodig gebleken? Na elke tocht wordt die lijst weer aangepast. Alles wat niet nodig bleek, gaat er de volgende keer af. Al geeft ze lachend toe dat ze nog wel eens iets extra’s in haar tas stopt, uit angst voor kou of ongemak. Meestal blijkt juist dát de ballast waar ze onderweg last van heeft.
Niet te veel meenemen
Die ervaring herkennen ook Justin Brunsting en Lieke Helsper, beiden strategisch adviseur energietransitie bij de gemeente Raalte. Hun manier van vakantie vieren ziet er anders uit, maar de les is vergelijkbaar. Zij trekken er met gezin en vouwwagen op uit. Ook daar draait het uiteindelijk om keuzes maken. Niet te veel meenemen, want alles moet een plek krijgen. Alles wat meegaat, moet ook weer worden uitgepakt, opgeborgen en teruggelegd. En alles wat je niet gebruikt, blijkt achteraf alleen maar ballast.
De charme van kamperen zit voor hen niet alleen in buiten zijn, maar ook in het begrenzen van het leven. Met een vouwwagen neem je wel comfort mee — echte bedden, een matras, ruimte voor kinderen — maar je ontkomt niet aan de vraag wat wel en niet echt nodig is. De kinderen hoeven geen stapels speelgoed mee. Geen badmintonrackets meer, als die toch nauwelijks gebruikt worden. Geen fietsen als die op de camping vooral in de weg staan. Ook hier wordt na afloop geëvalueerd: wat hebben we niet aangeraakt, wat kan thuisblijven? Het is een soort huishoudboekje van de vakantievrijheid.
Minder organiseren, minder prikkels
Opvallend is dat die beperking door alle drie niet als verlies wordt ervaren, maar als winst. Minder spullen betekent minder gedoe. Minder organiseren. Minder prikkels. Meer eenvoud. Juist daarin zit ook een gezondere vorm van vakantie. Niet alleen vanwege de buitenlucht of de beweging, maar omdat het hoofd rustiger wordt.
Annie beschrijft hoe een lange fietstocht haar helpt om terug te keren naar iets basaals. Fietsen, eten, rusten, buiten zijn. Niet voortdurend nieuws volgen, niet steeds bezig zijn met wat er allemaal in de wereld speelt, niet telkens in gesprek hoeven. Zij en haar man fietsen vaak achter elkaar. Ook dat is veelzeggend: vakantie hoeft niet per se gevuld te worden met praten, plannen en presteren. Het mag ook stil zijn. Eenvoudig. Alleen het ritme van trappen, kijken, ademen.
Justin benoemt dat als een kern van kamperen: je hebt beperkte spullen en beperkte zaken om rekening mee te houden, en daardoor wordt het leven simpel. Misschien is dat wel precies wat veel mensen zoeken als ze zeggen dat ze “toe zijn aan vakantie”. Niet zozeer ver weg, maar los van alle overdaad die het dagelijks leven is binnengeslopen.
Wat is de essentie van deze vakantie
Vaak zie je vakanties groter, voller en intensiever worden. Verder weg, meer spullen, meer verwachtingen, meer verplaatsing. Maar die manier van reizen is niet vanzelfsprekend houdbaar. Niet voor het klimaat, maar soms ook niet voor onszelf.
Dat besef speelt ook bij Justin en Lieke, juist omdat zij beroepsmatig met energietransitie bezig zijn. Toch klinkt er in hun verhaal geen streng oordeel door over mensen die vliegen of kiezen voor comfort. Wel het pleidooi om bewuster af te wegen. Wat is eigenlijk de essentie van deze vakantie? Wil je een stad zien? Rust zoeken? Tijd met je gezin? Buiten zijn? Avontuur? Als je weet waar je werkelijk naar op zoek bent, blijken er vaak meerdere routes naar dat doel te leiden. En dan hoeft de meest vervuilende of hectische optie niet automatisch de logische te zijn.
Lieke: Soms denk je bij een weekend weg meteen aan vliegen naar een stad als Sevilla. Maar als de werkelijke behoefte is om tot rust te komen, dan kan dat misschien ook met een treinreis van een uur verderop en een fijn hotel. Dan krijg je nog steeds wat je zocht, zonder de grote verplaatsing die je eerst vanzelfsprekend vond. Dat is geen verbod op verre reizen, maar een uitnodiging om scherper te krijgen wat je eigenlijk verlangt.
Ook vliegen wordt in het gesprek niet zwart-wit benaderd. De interviewer noemt zijn eigen plan om naar Marokko te vliegen voor een fietsvakantie. Kan dat? De reactie aan tafel is genuanceerd. Natuurlijk mag de uitstoot van een reis meespelen in de afweging. Natuurlijk is het goed om te beseffen dat er dichterbij ook veel moois is. Maar niemand beweert dat je altijd en overal de perfecte keuze moet maken. Dat zou niet alleen onrealistisch zijn, het kan ook verlammend werken.
Justin: je kunt niet altijd alles de hele tijd helemaal goed doen. De wereld is daar eenvoudigweg nog niet op ingericht. Juist daarom is het belangrijk dat mensen duurzaamheid wel meenemen in hun keuzes, zonder dat elke beslissing onder een moreel vergrootglas hoeft te liggen. Een verre reis kan verrijkend zijn. Zeker als je je onderweg echt verbindt met een land, met de bevolking, met een andere manier van leven. Annie ziet daar zelfs nog een extra waarde in: reizen kan je ideeën geven die je later thuis weer toepast of doorvertelt. Ook dat is een vorm van duurzaamheid: je laten veranderen door wat je onderweg ziet.
Elektrisch rijden
Met een elektrische auto op pad gaan, voor veel mensen is dat nog altijd een bron van scepsis. Kan dat wel, met kinderen, bagage en zelfs een vouwwagen erachter? Hun ervaring is duidelijk: ja, dat kan, en vaak beter dan mensen denken.
Lieke en Justin vertellen hoe zij met een elektrische auto en vouwwagen prima langere afstanden afleggen. Je moet iets meer plannen, dat wel. Niet wachten tot de accu bijna leeg is, maar tijdig kijken waar laadpunten zijn. In sommige landen, zoals Duitsland en Denemarken, vraagt dat wat meer vooruitdenken. In Frankrijk is laden inmiddels zo vanzelfsprekend geworden dat er op veel plekken volop keus is. Vaak wordt zo’n laadstop juist een natuurlijk rustmoment. Even koffie halen, naar het toilet, kinderen laten spelen — en na een half uur kun je alweer verder.
De praktijk blijkt dus minder ingewikkeld dan veel mensen vermoeden. Justin had van tevoren ook zijn twijfels en stippelde de route nauwgezet uit. Maar eenmaal onderweg merkte hij dat de laadinfrastructuur zo sterk verbeterd is, dat je vaak gewoon onderweg een geschikte plek vindt. Niet alleen bij tankstations langs de snelweg, maar ook in dorpen en op parkeerplaatsen. Dat vergt een andere manier van denken, maar niet per se veel meer inspanning.
Een caravan vangt veel meer wind en kost dus ook veel meer actieradius. Voor elektrische rijders is dat een serieuze factor. Justin: een caravan is groot achter de auto en klein op de camping, een vouwwagen is klein achter de auto en groot op de camping.
Ook daar zit weer een interessante les in voor wie gezonder en duurzamer op vakantie wil. Het gaat niet alleen om de vraag óf je reist, maar ook hóe je dat doet. Welke vorm past bij je doel, bij je gezin, bij je middelen? Sommige keuzes blijken dan verrassend logisch. Niet omdat ze modieus zijn, maar omdat ze praktisch, comfortabel en lichter zijn.
En Salland?
We zoeken het mooie vaak ver weg. Maar waarom altijd denken aan weggaan, terwijl Salland zelf zo’n aantrekkelijk gebied is? De Lemelerberg, de Sallandse Heuvelrug, de landgoederen tussen Heino en Dalfsen, de bossen, de heide, de zandwegen, de mogelijkheden om te wandelen, fietsen, mountainbiken en kamperen — het ligt hier allemaal letterlijk om de hoek.
Niet voor niets dat anderen juist hier naar toe komen voor hun vakantie. Lieke, die uit Brabant komt, hoort nog regelmatig van mensen dat ze vroeger in Heino of omgeving op vakantie gingen. Salland is voor veel Nederlanders allang een vakantielandschap.
Duurzaam op vakantie gaan, met minder op vakantie gaan, anders naar vakantie kijken, nadenken over de bestemming. Het is dichtbij al voorhanden!
