Over deze bijzondere vogel valt ontzettend veel te vertellen. De Latijnse naam, Apus apus, betekent ‘pootloos’. Dat klopt niet helemaal: gierzwaluwen hebben wel degelijk korte, krachtige poten, waarmee ze zich vastgrijpen aan muren en dakranden.
In de lucht herken je ze meteen aan hun lange, sikkelvormige vleugels. Ze lijken soms net kleine ankertjes die door de lucht schieten. Het grootste deel van hun leven brengen ze vliegend door; alleen om te broeden komen ze aan land.
De gierzwaluw wordt ook wel de ‘100 dagen vogel’ genoemd. Hij arriveert in Nederland rond eind april en 100-dagen later (begin tot midden augustus) vertrekt hij weer naar West- of Zuid Afrika. Een reis van zo’n 9.000 kilometer, die ze in slechts drie weken afleggen. Dat komt neer op gemiddeld zo’n 650 kilometer per dag… bijna niet voor te stellen.
Het is een echte zomergast. Vanaf eind april zijn ze weer in Nederland, en op warme avonden hoor je ze overal. In razendsnelle vluchten jagen ze op insecten: vliegen, muggen, bijen, wespen, kevers en zelfs spinnen. Per gezin worden er dagelijks tienduizenden insecten gevangen, een indrukwekkend aantal.
Is het weer hier slecht, dan vliegen ze gerust honderden kilometers om voedsel te vinden. Hun jongen kunnen in die tijd tot wel zeven dagen zonder eten door in een soort zomerslaap te gaan. De ouders verzamelen insecten in hun keelzak en voeren die later aan hun kroost.
Zoals veel vogels hebben ook gierzwaluwen het niet altijd makkelijk. Veranderingen in het weer, roofvogels zoals de boomvalk en slechtvalk, en voedseltekort vormen bedreigingen. Maar de grootste uitdaging is het verdwijnen van geschikte nestplaatsen. Gelukkig groeit het besef dat we deze vogels kunnen helpen.
Zo zijn er in de muur van mijn huis nestkasten ingemetseld. Eerst maakten spreeuwen en huismussen er gebruik van, maar sinds twee jaar hebben ook gierzwaluwen ze ontdekt. Het was bijzonder om te zien hoe de eerste jongen daar uitvlogen.
Nu maar hopen dat het een goed broedjaar wordt – en dat jullie er net zo van genieten als ik.
