“Symboolpolitiek.” Het is inmiddels het standaardrefrein sinds Amsterdam reclame voor fossiel en vlees verbiedt. Alsof symboliek iets vrijblijvends is. Alsof het er niet toe doet. Maar precies daar zit de denkfout.
Reclame is geen neutraal prikbord. Het is een normaliseringsmachine. Dag in, dag uit vertelt reclame ons wat normaal is, wat wenselijk is, wat erbij hoort. Als vlees eten, vliegen en fossiele auto’s overal worden aangeprezen, dan concluderen veel mensen logischerwijs: dit zal wel oké zijn. Anders mocht het toch niet?
En juist daarom is dit verbod zo krachtig. Ja, het is symbolisch. Maar dat is geen zwakte — dat is de kern. We hebben het hier niet over één maatregel die morgen alles verandert, maar over een sociale kanteling: van “dit hoort erbij” naar “dit past niet meer bij de samenleving die we willen zijn”.
Zo werken transities. Niet met één grote klap, maar via verschuivende normen. Zo ging het ook bij roken. Niet omdat één verbod alles oploste, maar omdat symbolische stappen de ruimte maakten voor ander beleid, ander gedrag en andere keuzes.
Er wordt vaak gezegd: eerst moet duurzaam goedkoper, makkelijker en comfortabeler worden. Dat klinkt logisch, maar het is maar de helft van het verhaal. Je kunt het ook omdraaien: stel een norm, en dwing beleid, markt en innovatie om mee te bewegen. Een reclameverbod is zo’n normstellend signaal. Het zegt: dit aanbod is problematisch.
Nee, dit verbod zorgt er niet voor dat mensen morgen massaal stoppen met vliegen of vlees eten aldus Reint Jan Renes. En nee, reclameborden zijn niet de grootste uitstoters. Maar wie dat als tegenargument gebruikt, begrijpt niet waar reclame over gaat — en niet hoe maatschappelijke verandering werkt.
Symbolen maken beleid mogelijk. Ze openen het volgende gesprek. En soms is een duidelijk signaal precies wat nodig is om de volgende stap überhaupt denkbaar te maken.
Anny Legebeke 🍀👩🌾🍀
Klimaatburgemeester van Raalte
Tevens lid v d Sallandse KB
1 reactie
Dick Mars
Inhoudelijk helemaal met Anny eens, voor wat betreft de ” kracht” van reclame.
Waar het betoog volgens mij mank gaat, is bij de – niet gestelde – vraag of gemeenten dit soort reclames moeten verbieden. Ze nemen daarbij dus de stelling in dat de gemeente kan bepalen wat we wel of niet mogen eten. Terwijl het geen landelijk beleid is, en naar mijn idee ook nooit zal worden. En de vergelijking met roken gaat mank, want dat was wel het gevolg van landelijk, zelfs Europees beleid. Het lijkt nu net of bijvoorbeeld Greenpeace bepaalt welke reclame er getoond mag worden