Niet helemaal slavernij. Maar ook niet vrijwillig.
Heidweiller beschrijft hoe haar voorouders vanuit India naar Suriname werden verscheept om daar als contractarbeiders te werken op plantages. Officieel ging het om arbeidsovereenkomsten. In werkelijkheid ging het om misleiding, economische wanhoop en koloniale dwang om de plantages draaiende te houden nadat slavernij formeel was afgeschaft.
Want de afschaffing van slavernij betekende allerminst het einde van koloniale uitbuiting. Tussen 1834 en 1920 werden ruim 1,3 miljoen contractarbeiders vanuit India verscheept naar koloniale gebieden als Suriname.
Migratie begint niet bij aankomst
Migratie begint niet bij aankomst, migratie begint bij vertrek, lees ik in het boek. Wat achterblijft zijn familie, vrienden, taal, cultuur, landschap, herinneringen. Volgens Heidweiller dragen migranten die leegtes vaak generaties lang met zich mee.
Van India naar Suriname en dan twee generaties later – als Nederland van de kolonie af wil – van Suriname naar Nederland… dubbele leegte.
Verdeel-en-heers leeft voort
Heidweiller weigert in haar boek mee te gaan in wat zij noemt de “Oppression Olympics”: groepen die wedijveren over wie het meeste geleden heeft onder kolonialisme. Juist tijdens haar onderzoek zag ze hoe koloniale systemen altijd draaiden op: verdeel en heers.
Het ongemakkelijke inzicht is dat racisme en kolonialisme niet alleen ontsporingen van individuen waren, maar diep verweven raakten met economische en politieke systemen.
We zien dat vandaag terug in ons land. Een verwrongen eigen belang, met een plaat voor de kop waardoor je niet ziet dat ‘ze’ hier zijn door ons en dat ‘ze’ hier ook nog eens een keer zijn vóór ons.
Geschiedenis zoals onderwijs zou moeten zijn
We zijn hier door jullie gaat nauwelijks over gouverneurs, ministers of handelaren.
Het gaat over mensen. Over families die telkens opnieuw moesten vertrekken omdat machthebbers ergens anders besloten dat economie, handel of geopolitiek belangrijker waren dan menselijke levens. Daardoor voelt het boek als een geschiedenisles zoals geschiedenisles met zijn. Of zoals Heidweiller schrijft: “Als we ons verhaal niet kunnen vertellen, als ons het zwijgen wordt opgelegd en we worden buitengesloten, dan worden we ontmenselijkt.”
‘We zijn hier door jullie’ is uitgegeven bij De Correspondent
