Van klimaatweek naar beweging
De functie klimaatburgemeester is zo’n vijf jaar geleden in het leven geroepen door het toenmalige ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Het idee: tijdens de Nationale Klimaatweek lokale inwoners stimuleren om hun omgeving mee te nemen in verduurzaming.
Aanmelden kon simpelweg via een oproep. Geen verkiezing, geen benoemingsprocedure.
“Het zijn allemaal mensen die zeggen: ik wil er iets extra’s voor doen,” vertelt Fransjan. “Maar wat mij betreft gaat het niet om alles weten over klimaat. Het gaat om gemeenschap bouwen. Zodat we samen in beweging komen.”
Dat woord — samen — valt vaak.
Ben jij iemand voor op de Groene Bank of ken je iemand die daar op zou moeten zitten? Laat het ons weten!
Verbinden is belangrijker dan gelijk krijgen
Fransjan ziet zijn rol vooral als verbinder. Hij werkte jarenlang in de voedseltransitie en weet hoe ingewikkeld systeemverandering kan zijn.
“Steeds meer mensen voelen dat ze iets moeten met klimaat of duurzaamheid. Maar ze weten niet wat. Of met wie. Daar kan ik helpen.”
Anny herkent dat volledig. Zij bezoekt bijeenkomsten in Raalte — over woningbouw, buitengebied, leefomgeving — en zoekt daar het gesprek.
“Je komt telkens andere mensen tegen. Mensen uit het buitengebied, mensen uit je wijk. We wandelen in elkaars wereld. Dan moet je elkaar leren kennen. Respecteren. Samenwerken.”
Niet beleren. Niet polariseren.
In gesprek blijven.
De klas als startpunt
Anny’s aanpak is sterk educatief. Zo werd bij het hijsen van de klimaatvlag een basisschool betrokken bij de gedachte van kringloop en circulair leven.
Het project groeide uit tot een volledig schoolprogramma — van de jongste tot de oudste klas. Aan het einde organiseerden de kinderen zelfs een kleine kringloopwinkel.
“Kinderen zijn snel geïnspireerd,” zegt Anny. “Maar ouders, opa’s, oma’s — die stonden er ook. Zo werkt het door.”
Voor haar is dat de kern: voorbeeldgedrag en gesprek.
“Het goede voorbeeld begint bij jezelf. Je kunt geen klimaatburgemeester zijn en ondertussen achteloos omgaan met alles.”
Klimaat aan de markt
Fransjan kiest voor andere vormen. Op Earth Day haalde hij oud-weerman Gerrit Hiemstra naar Olst — met een volle zaal als resultaat. Hij organiseerde een actie ‘Brief aan Moeder Aarde’. En hij staat maandelijks met een klimaatkraam op de weekmarkt.
“Informatie is belangrijk. Maar nog belangrijker is het gesprek. Uit onderzoek blijkt dat veel mensen denken dat zij de enige zijn die zich zorgen maken. Zodra je merkt dat je niet alleen bent, gaat de deur open.”
Dat is misschien wel zijn belangrijkste inzicht: klimaat is ook een sociaal vraagstuk.
Wat moet er in verkiezingsprogramma’s?
Met gemeenteraadsverkiezingen in zicht krijgen beide klimaatburgemeesters de vraag wat partijen zouden moeten meenemen.
Anny wijst op woningbouw. Niet alleen bouwen, maar wonen.
“Bouw toekomstbestendig. Circulair. Natuurinclusief. Zorg voor biodiversiteit. Kijk naar oudere wijken — daar valt veel te vergroenen. Niet belerend, maar samen met bewoners.”
Meer groen betekent niet alleen mooiere straten, maar ook gezondere leefomgevingen.
Frans-Jan legt een ander accent: landbouw en water.
Hij verwijst naar het Groen Boerenplan, waarin honderden boeren experimenteren met duurzamere vormen van landbouw. “Samen leren hoe we die duurzame samenleving inrichten — dat is het motto.”
En waterkwaliteit vraagt volgens hem meer aandacht. Nederland loopt in Europa achter. Pesticiden, hormonen en andere zogenoemde “zeer zorgwekkende stoffen” blijven een probleem.
“Water verbindt alles. Het is fundamenteel.”
Vrijwilligers als fundament
Een opvallend punt in het gesprek: vrijwilligerswerk.
Het VN-jaar van de vrijwilliger biedt volgens Fransjan aanleiding om hun rol serieuzer te nemen.
“Steeds meer cruciaal werk rust op vrijwilligers. Zonder hen valt er veel weg. Maar het is vaak een sluitpost.”
Ook Anny herkent dat. Bestuursfuncties zijn lastig te vullen. Veel gepensioneerden dragen enorme verantwoordelijkheid.
“Het is bijna een halve werkweek,” zegt ze. “En als die mensen wegvallen, valt er echt iets om.”
Ondersteuning, erkenning en soms ook financiële waardering zijn volgens hen nodig om die ruggengraat van de samenleving overeind te houden.
Geen partijpolitiek, wel richting
Beide klimaatburgemeesters benadrukken dat zij geen stemadvies geven. Ze willen boven partijen staan.
Maar hun boodschap is duidelijk: denk lange termijn. Denk samenhang. Denk gemeenschap.
Niet harder werken uit armoede.
Maar samen leren hoe het anders kan.
Wie met hen in contact wil komen, kan hen eenvoudig mailen — hun adressen zijn openbaar. Want klimaatburgemeester zijn betekent vooral: aanspreekbaar zijn.
Contact
- Fransjan de Waard (Olst): klimaatburgemeester-olst@sallandsamen.nu
- Anny Legebeke (Raalte): klimaatburgemeesterraalte@outlook.com
Luister hier naar de podcast
