Is Wikipedia een bron? Op de school voor Journalistiek hadden we daar twintig jaar geleden stevige discussies over. Studenten vonden die bron lekker makkelijk. De meeste docenten vonden het maar niks. Niet betrouwbaar. Ik twijfelde. Waarom zou je het platform wantrouwen? En daarbij: wie controleert de reguliere encyclopedie?
Wikipedia is een bron
Vandaag de dag is Wiki een bron die je mag gebruiken. De discussie gaat nu over Chat GPT. En ook nu weer: is dat wel te vertrouwen? Net als bij Wikipedia tóen, kun je die vraag bij AI nú, niet zo algemeen stellen. Ja, Chat GPT kan hallucineren, dan lult ie maar wat uit zijn nek. Maar als je hem een rapport geeft, kan hij daar akelig nauwkeurig een samenvatting van geven en er een leesbaar artikel van fabriceren.
Vertrouwen geven
‘De 7 Regels voor vertrouwen’ is een boek waarin de oprichter van Wikipedia uitlegt waarom zijn idee een succes werd. Niet door deelnemers te wantrouwen, maar juist door ze te vertrouwen. Of eigenlijk: door ze vertrouwen te geven. Vervolgens willen ze dat niet beschamen. Dus gaat het (zo goed als) altijd goed.
Wikipedia-oprichter Jimmy Wales was het lachertje toen hij zijn plan uitrolde aan investeerders. Werken op basis van vertrouwen, dat ging toch nooit werken? Maar het lukte Wales. Hij kreeg vertrouwen omdat hij vertrouwen gaf. Omdat hij het zorgvuldig opbouwde. En toen was de hele wereld zijn redactie!
Het boek leest ook als een uitleg waarom de samenleving piept en kraakt. Politici en journalisten hebben hun vertrouwen te grabbel gegooid, waardoor de eersten niks meer voor elkaar krijgen en de tweeden niet meer geloofd worden. Politici maken beleid. Journalisten moeten informeren. Twee pijlers onder de democratie die betonrot vertonen. Grootste voorbeeld van vandaag de dag is het asielbeleid dat gevoerd wordt met leugens als argument. Kerngetallen over arbeidsmigranten en hun noodzaak voor onze rijkdom sneeuwen onder.
Dichterbij krijgt Raalte een coalitie met een partij die door de oppositie gewantrouwd wordt en willen GB en VVD in Olst-Wijhe niet met Pro regeren vanwege wantrouwen. Dat is geen bestigheid zullen we maar zeggen, voor de kwaliteit van beleid.
‘De 7 regels voor vertrouwen’ is geen succesverhaal over Wikipedia, maar een uitleg hoe je vertrouwen opbouwt en waar dat toe leidt. Onderdeel is dat je het grondig met elkaar oneens kunt zijn, als je maar wel respectvol andermans mening beluistert. Gevolg blijkt te zijn dat de tegenstanders zich uitputten in goede argumenten om gelijk te krijgen. Goede argumenten, dat is de enige manier om vertrouwd te worden en vertrouwen te krijgen. Als je de ander vertrouwen geeft, zal die zich ook beperken tot goede argumenten.
Jimmy Wales laat zien dat vertrouwen geen vaag ideaal is, maar een concreet systeem, een concept dat we zouden moeten omarmen.
