Jeroen Stegeman noemt zijn bedrijf De Buurman. Dat klinkt dichtbij, vertrouwd en overzichtelijk. Precies zoals hij vindt dat voedsel eigenlijk zou moeten zijn. Niet anoniem, niet van ver weg, niet verwerkt tot iets waarvan niemand nog weet wat erin zit, maar gewoon: eten van boeren en telers, via een korte keten naar mensen die goed willen eten.
De Buurman is ontstaan uit verwondering. Jeroen werkte jarenlang bij grote bedrijven en zag daar van dichtbij hoe het voedselsysteem steeds groter, anoniemer en eenzijdiger werd. Contracten werden vooral gunstig voor de grote partijen. Boeren en telers hielden weinig ruimte over om zelf te kiezen.
“Het grote zorgt ervoor dat contracten voor hén goed uitkomen, maar niet voor die ander,” zegt hij.
Daar wilde hij iets tegenover zetten. Een voedselketen waaraan ook de volgende generatie nog verder kan bouwen.
“Mijn opa zei al: een kathedraal is ook niet in een mensenleven gebouwd.”
Als buurman van boer naar klant
De Buurman verbindt boeren en telers met klanten. Dat kunnen consumenten zijn, maar ook bedrijven, overheden en instellingen. Vanuit Zwolle levert het bedrijf onder meer maaltijdboxen, fruit, groente, kant-en-klare maaltijden en foodboxen.
Toen Jeroen in 2014 begon met onderzoek, startte hij dicht bij huis: in Salland. Maar hij ontdekte al snel dat het aanbod van groente en fruit in de regio beperkt was. Via het Vechtdal, Zwolle en de IJsseldelta kwam hij uiteindelijk ook in de Flevopolder terecht.
Niet omdat dichtbij niet belangrijk is, maar omdat een korte voedselketen niet altijd betekent dat alles om de hoek groeit. Het doel blijft wel: steeds meer regionaal, steeds meer biologisch, steeds eerlijker.
Daarom helpt De Buurman boeren ook bij de omschakeling naar biologisch. Een aardappelteler die in omschakeling zat, kreeg van Jeroen al de biologische prijs betaald. De klant kreeg daar gewoon eerlijk bij verteld dat de boer nog in de overgangsfase zat.
“Want iemand die goed wil doen, moet je niet straffen.”
Jeroen Stegeman: Biologisch zou de basis moeten zijn
Jeroen vindt het vreemd dat boeren die biologisch willen werken zelf moeten betalen voor controle en certificering. Skal, het keurmerk voor biologisch, is nodig, zegt hij, maar waarom moet juist degene die goed doet de rekening betalen?
In Denemarken zag hij dat dit anders kan. Daar wordt biologisch werken meer ondersteund vanuit het systeem. In Nederland komt er volgens hem te vaak subsidie op de verkeerde plek terecht.
“Je moet niet alleen bij de boer zijn. Bedrijven, consumenten en overheid moeten biologisch gaan kopen.”
Daar ligt volgens hem de sleutel. Boeren willen vaak best veranderen, maar dan moet er wel perspectief zijn. Een stip op de horizon. Een markt die hun producten afneemt. Een klant die bereid is de echte prijs te betalen.
Zelfs in de gevangenis begint verandering bij eten
Een verrassend voorbeeld komt uit de gevangenis. De Buurman levert inmiddels twee keer per week aan elf locaties van justitiële instellingen waar gedetineerden zelf kunnen koken.
Dat gaat niet alleen over eten, maar ook over zelfredzaamheid. In Scandinavische landen is onderzocht dat gevangenen die leren koken met verse ingrediënten beter voorbereid terugkeren in de samenleving. Bovendien heeft goed eten invloed op gedrag, gezondheid en stabiliteit.
Jeroen ziet daar een prachtige vorm van impact.
Niet simpelweg kistjes eten afleveren, maar bijdragen aan een systeem waarin mensen leren zichzelf beter te redden.
Het varken terug in de kringloop
Als het over vlees gaat, is Jeroen niet dogmatisch. Vlees eten kan volgens hem best, maar wel veel minder en veel bewuster. Het dier moet zijn functie in de kringloop terugkrijgen.
Vroeger ging voedsel dat overbleef naar varkens en kippen. Nu wordt veel reststroom uit de horeca vernietigd of verbrand. Dat vindt hij absurd.
“Circulariteit in voedsel is zo mooi. Het dier hoort daar gewoon in thuis.”
Hij noemt ook natuurvlees van Schotse hooglanders die natuurgebieden begrazen. Staatsbosbeheer hoeft dan niet te maaien, de dieren onderhouden het landschap en leveren uiteindelijk vlees met voedingswaarde.
Niet elke dag barbecue dus. Wel vlees als onderdeel van een kloppende kringloop.
De supermarkt als verleidingsmachine
De Buurman wil gemak bieden, maar dan wel met goed eten. Maaltijdboxen met seizoensproducten. Recepten waarmee je binnen een half uur kunt koken. Winkels waar je vindt wat je op een dag echt nodig hebt.
Dat staat haaks op de supermarkt, waar volgens Jeroen de verhouding compleet scheef is gegroeid.
“In onze winkel is het 80 procent goed en 20 procent lekker erbij. In de supermarkt is het vaak andersom.”
Hij ziet schappen vol frisdrank, energiedrank, tussendoortjes en bewerkt voedsel. Producten met lange ingrediëntenlijsten en slimme namen die gezond lijken, maar dat vaak niet zijn.
Volgens Jeroen is gezond eten niet duur. Het probleem zit in alles eromheen: frisdrank, snacks, tussendoortjes en gemakseten.
“Als je drie keer per dag goed eet, heb je al die tussendoortjes niet nodig.”
Ook kraanwater mag volgens hem weer belangrijker worden. Duizend liter kost maar een paar euro. Toch betalen mensen zonder nadenken veel meer voor flessenwater en frisdrank.
Goed eten in zorg en onderwijs
Jeroen ziet grote kansen bij zorginstellingen, ziekenhuizen en scholen. Maar daar zit ook de grootste blokkade: eten is vaak een kostenpost geworden. Er wordt gestuurd op budget, logistiek en efficiëntie, niet op gezondheid.
In veel instellingen worden maaltijden kant-en-klaar binnengebracht en alleen nog opgewarmd. Terwijl juist daar goed voedsel van grote waarde kan zijn.
Ook in het onderwijs ziet hij hetzelfde. Hogescholen en scholen praten over gezondheid, maar het aanbod lijkt volgens hem vaak meer op een snackbar dan op een plek waar jongeren leren goed voor zichzelf te zorgen.
Daar zit volgens Jeroen de systeemfout: beleid zegt het ene, de praktijk doet het andere.
Kan dit ook in Salland?
Jeroen woont in Raalte. De Buurman zit nu vooral in Zwolle, met winkels, een productiekeuken en een verdeellocatie. Maar Salland is voor hem zeker niet uitgesloten.
Wat hij nodig heeft? Een betaalbare plek. Geen winkelcentrum met veel te hoge vierkantemeterprijzen, want die kosten moeten uiteindelijk weer worden doorberekend in het eten.
En liefst een gemeente die niet alleen praat over gezondheid, duurzaamheid en lokaal voedsel, maar zelf de eerste klant wordt.
“Als je als gemeente wil dat er een beter en gezonder voedselaanbod komt, dan moet je dat zelf ook inkopen voor je medewerkers.”
Practice what you preach
Misschien ligt daar wel een mooie kans voor Raalte. Het gemeentehuis is toch te groot Een mooie plek waar De Buurman kan beginnen. En dan de gemeente als eerste klant. Jeroen ziet dat wel zitten. Boeren en telers uit de regio die aansluiten. En inwoners die ontdekken dat goed eten niet ingewikkeld hoeft te zijn.
Want uiteindelijk gaat het Stegeman niet om een winkel, een maaltijdbox of een productiekeuken. Het gaat om een voedselketen die weer klopt.
Of, zoals een buurman dat zou zeggen: gewoon goed eten, van dichtbij, voor elkaar.
