Hasan Kaddour: De Vreemdeling

Hasan Kaddour, vluchteling uit Syrië, inmiddels Nederlander en neergestreken in Olst, kent de worsteling tussen twee werelden als geen ander. Daar gaat dit verhaal over. Het is niet autobiografisch, maar bevat wel enkele persoonlijke gebeurtenissen. Een verhaal dat schommelt tussen absoluut pessimisme en de zoektocht naar optimisme van élke vluchteling. Dat is wel even een ander verhaal dan praten over hoeveel 'we' er toelaten.

Interessant? Deel het artikel

211008pixabay

Ik koos voor het korte verhaalformaat omdat het verhaal geen persoonlijke herinneringen bevat, hoewel wel enkele persoonlijke gebeurtenissen . Toch intrigeren ook gebeurtenissen van andere mensen, vluchtelingen zoals ik ooit was, die ik ken en wier verhalen ik ken. Ik probeerde hun verschillende gevoelens tussen absoluut pessimisme en optimisme te verzamelen. Ik wil een boodschap aan jullie overbrengen namens hen allemaal.

Bij de eerste vallende bom voelt hij de adrenaline zijn hele lichaam vullen. Je voeten dragen je zonder zelfs maar na te denken over waar heen richting de val, want je heel goed weet dat een granaat hoogstwaarschijnlijk op dezelfde plek terecht zal komen. Dan hoor je het geluid van de tweede bom die door de lucht suist en neerkomt. Je staat misschien even naast een muur (die je zal doden als de explosie dat niet doet), en dan loop je verder, in dezelfde onbewuste staat die je begeleidt om de explosie te horen en de explosie te volgen. De hel was geopend boven je stad, clusterbommen vielen op slechts een paar meter afstand. Misschien als je wat langzamer had gelopen of juist sneller zou je nu dood zijn. Je denkt even na… Waarom ben ik niet met de rest meegegaan naar de boerderij buiten de stad?

Wil je dood? Natuurlijk niet! Heb je immuniteit tegen de dood? Nee, die heb ik niet! Wil je het proberen? Ik denk het niet! Ben je bang voor de dood? Ik weet het niet! Alles wat je voelt, is duisternis die je ogen vult en een beklemming op je borst geeft, alsof je in de laatste wereld voor het einde der tijden bent, waar hoop is gestopt en het leven alleen nog draait om bloed en oorlog. Alles lijkt grijs, zelfs het bloed en de slachtoffers die geen geluk hadden met de vallende bom. Slachtoffers die onder het puin vandaan worden getrokken! Minuten zijn het toppunt van wanhoop over alles…

Hij ontwaakte uit deze herinnering die zijn hart had ingenomen. Zijn gedachten keerden vaak terug naar het verleden, waarom zijn vader erop stond hem “Mohajer” (migrant) te noemen, hoewel hij jaren voor de oorlog was geboren. Zijn vader was een politieke opposant van het dictatoriale regime! Is het een politieke lezing van de toekomst door zijn vader? Is het een soort voorspelling waarbij zijn vader ervan uitgaat dat de toekomst in het Midden-Oosten, dat al ontploft en helder is, niet helder zal zijn?

Is het een vorm van zekerheid dat zijn vader denkt dat de voortdurende oorlogen in de regio niets anders zullen opleveren dan een nog grotere oorlog? En dat de bewoners van dat gebied, dat in de geschiedenis bekend stond als het vruchtbare halvemaangebied , geen land meer onder hun voeten zullen hebben. In ieder geval bleek de voorspelling van zijn vader waar te zijn, en paste zijn naam die hem altijd het mikpunt van spot maakte op school en in de buurt, en de hatelijke opmerkingen… daar ging hij, de migrant. Waar ga je naartoe, migrant? Ga je met het vliegtuig of met de fiets migreren? En dan het bespottelijke gelach.

Hij zit rustig, en de stilte heerst over zijn vredige Nederlandse dorp. Hij observeert de vogels die in zijn tuin eten, lachend in zichzelf, zeggend: “zelfs de vogels hier vechten niet! Natuurlijk, wanneer een wezen of mens de drie-eenheid van voedsel, veiligheid en voortplanting bezit, waarom dan vechten?”

Hij voert een innerlijke dialoog en laat zijn ogen heen en weer gaan tussen de vogels en de verre horizon, waar zwermen ganzen en eenden in totale vrijheid op lage hoogte vliegen.

Hij kijkt rond in zijn kamer, kijkt naar de bank. Dit schouwspel heeft hij al eerder gedroomd en hij herinnert zich die droom nog goed. Hij zag zichzelf de oorlog achter zich laten en kwam aan in Amsterdam. Daar was een onbekend standbeeld waarvan hij zich herinnert dat hij het niet kende, maar hij herinnert zich dat hij het omhelsde en kuste vanwege zijn vreugde, hij werd wakker door het geluid van een bom die de zware houten deur van de kamer deed vliegen en tegen de muur sloeg. Als deze  hem of een familielid in het huis had geraakt, zou het hem hebben gedood. Hij werd wakker, depressief, zijn hart brandend vanwege de realiteit waarin hij wakker werd en begon te rennen om zijn familie in zijn auto naar de schuilplaats te brengen, weg van de naderende vliegtuigen. Hoe wenste hij dat hij in de droom was gebleven.

Nu, na 8 jaar van migratie en asiel, verdient hij nu zijn geuzennaam volledig en schaamt hij zich er niet meer voor! Ik ben een migrant ( Mohajer)… een vluchteling!

Je verliest jezelf

waar is je gezicht?

zoon van verdriet

ik ben daar weggegaan

Na te zijn omgekomen in de oorlog.

Wie van ons is niet omgekomen in de oorlog?

Als hij door de straat loopt, gaat de monoloog tussen hem en zichzelf door. In de straten van Europa met al haar verschillende landen, voelde hij zich meer wees dan een graf in de woestijn. In de drukke straten van Europa, vol met alle verschillende landen, herinnert hij zich dat hij beroofd werd van thuis, stad en het huis waarin hij is geboren! Het is het gevoel van een wees wanneer hij uit het weeshuis komt en mensen ontmoet die met hun moeders lopen!!

Hij bereikt de plaats waar hij heen wil, zal een sollicitatiegesprek voeren. Hij had de hele nacht geoefend met het spelen van de scène en kende zijn rol perfect! Hij dacht aan veel dingen, aan zijn niet volledig beheerste Nederlandse taal die zijn spreken als lopen in een gebied vol valkuilen maakte; vallen en opstaan en doorgaan met praten. Hij dacht aan zijn uiterlijk met een Midden-Oosters aroma en zijn Arabische naam – zullen deze dingen hem tegenhouden? Hij las veel over discriminatie, vooral op de arbeidsmarkt. Hij herinnerde zichzelf eraan, fluisterend: “En ook bij de politie!”

Bij de sollicitatie zaten een man en een vrouw aan een respectabel schone tafel, houten stoelen verspreidden zich door de kamer met een schilderij aan de muur dat hij misschien als een kopie van een werk van Van Gogh herkende. Overigens las hij veel over Van Gogh toen hij jong was! “Hallo, het is goed dat je hier bent!” Zo begon de man het gesprek met hem, maar zodra hij begon te praten, keerden al die gedachten terug naar zijn hoofd – taal, assimilatie, verschil! Hij wist dat het sollicitatiegesprek voorbij was en verliet de straat opnieuw. Onmiddellijk begon de innerlijke monoloog van de persoon binnenin, op een domme manier, ja, lachend zonder reden en zonder betekenis? Veel van je woorden waren onnodig? Waarom was je een ander persoon? Waar is je natuur gebleven die er was? Het was een krachtige aanval van binnenuit die hem naar wanhoop bracht.

Hij kon zichzelf alleen maar verdedigen door verontschuldigingen te bedenken die acceptabel leken. Ik was het niet, ja, als de taal je bedriegt, zul je jezelf zien met je handen en je gezichtsuitdrukkingen en bewegingen om de leegte te vullen, en je zult spreken met woorden zonder betekenis om de stilte te vullen. Je ogen zullen afwijken (verloren gaan) in een poging om de persoon voor je te overtuigen, met hints die ook niet zonder domheid zijn. Dit maakte hem er anders uit laten zien.

Toen hij in zijn land was, had hij genoeg zelfvertrouwen om het leger te trotseren. wat is er met jou gebeurd? Waarom accepteer je nu de rol van de dwaas? Wat heeft je ertoe aangezet om deze rol te spelen en het te laten lijken alsof je buiten je lichaam leeft?

Hij keek naar de gezichten van de mensen op straat, dacht na en praatte verder. Je verliest jezelf.

Toen sprak hij tegen zichzelf op een filosofische manier: Ja, deze dagen hebben ons geleerd om neutrale gezichtsuitdrukkingen op ons gezicht te graveren… zodat we eruitzien als de gezichten van buitenlandse toeristen… ze zetten een glimlach zonder betekenis op… en verwondering zonder reden… ze laten hun gezichten als het oppervlak van stilstaand water achter, vrij van uitdrukkingen… zelfs als verdriet het weg zou vagen… Ik vrees dat we spijt krijgen van die gezichten… Ik vrees voor onszelf met onze gezichten.

Zijn gedachten gingen al snel de andere kant op, maar hoe kijken mensen hier naar mij? De persoon binnenin stond klaar om te antwoorden: mensen geloven dat al deze vluchtelingen nu te maken hebben met dezelfde aard en persoonlijkheid als in hun land van herkomst! Glimlachend! Altijd tolerant! heel boos! Altijd stil, soms zelfs tolerant ten aanzien van zijn rechten..

Denk je dat iemand die in zijn eigen land heeft geleefd en is opgegroeid tot de persoon die hij is, kan lijken te veranderen als hij ergens anders is! Maar dat gebeurde en gebeurt!

Als je een wild dier verplaatst met zijn gewoontes naar een totaal andere omgeving, wat gebeurt er dan? Het dier kan zich niet aanpassen aan zijn nieuwe omgeving, het zal veel van zijn gewoontes veranderen of op zijn minst aanpassen om in de nieuwe omgeving te passen, want anders sterft het!

Er was altijd een sterke muur om op te leunen en die is hij nu kwijtgeraakt. Jij was de zoon van het land, jij was degene die hulp bood aan anderen,

Het is moeilijk om hier en daar te leven.. Om ’s ochtends in dit land naar je werk te gaan en de straten over te steken met je lichaam hier en je geest daar . Gezichten hier gaan aan je voorbij alsof ze zijn uitgewist door de afwezigheid van de zon … Je ontmoet alleen ogen en hun blikken, staart na blik… en flauwe glimlachjes. En je blijft deze de handen schudden en naar hen glimlachen, maar je bent nergens, je bent zonder gelaatstrekken, je voelt dat je gelaatstrekken verborgen zoek je naar je schaduw onder de zon, maar je ziet geen schaduw voor je. We zijn gekomen om te leven met twee gezichten, twee harten en één oog, zodat het kompas niet verloren gaat.

Hij overtuigde zichzelf verder: De vluchteling doet extra moeite om een normaal mens te worden, zoals het gezegde gaat dat je niet weet dat er mensen zijn die enorme inspanningen leveren om gewoon te zijn?! Hij herinnert zich een citaat van Albert Camus:

  “Niemand beseft dat bepaalde mensen enorme hoeveelheden energie verbruiken om gewoon normaal te zijn”

Je begint onder nul en moet gewoon naar het wateroppervlak komen, naar het nulpunt, om je reis te beginnen met de rest van de mensen. Zo is de marathonrace die je is opgelegd, en het leven biedt niet veel luxe in de keuzes (of je verdrinkt of begint op het wateroppervlak)!

Maar wat anderen niet weten, is de interne strijd die je doormaakt, bijna tot waanzin drijft! Deze strijd die 24 uur per dag doorgaat, zelfs tijdens het slapen! En alles wat er gebeurt, heeft een heel ander beeld van hem. Het asiel heeft zijn persoonlijkheid volledig omgegooid!

Ik wil mezelf, ik wil mijn oude zelf, ik wil mezelf zijn nu.

Het was een schreeuw van binnenuit, een tegenhanger van degene die schreeuwt.

We kijken naar mensen van binnenuit naar buiten, we zien onszelf als het middelpunt wanneer we naar anderen kijken. Als je bijvoorbeeld naar die oude zieke man kijkt, zie je hem door je gevoelens, gedachten en verbeelding en ga je ermee om op basis daarvan.

Je kunt pijn voelen en zuchten van verdriet, of hem troosten, of zelfs om hem lachen. Maar heb je ooit overwogen voor één moment om in zijn schoenen te staan? Dat hij een mens is en zichzelf ook als het middelpunt van het universum beschouwt, overtuigingen en gedachten heeft en. En aan jou denkt als je langsloopt. Misschien denkt hij wel aan zichzelf: hoe graag zou hij willen dat hij jonger was, of misschien bekritiseert hij je. En als je uit zijn zicht verdwijnt, stel je dan voor dat je op zijn plaats bent, hij zal zijn routineleven voortzetten, en jij bent weg en hebt de deur achter je gesloten. En je zult uit zijn gedachten verdwijnen.

Kun je je voorstellen dat je voor een moment in die persoon bent, je één voelt met hem en naar jezelf kijkt vanuit zijn perspectief?! Dat jij de ander bent, dat is niet het probleem, maar jij bent ook de ander voor jezelf geworden! Hier ligt de ramp.

Gebrek aan vertrouwen in de wereld. Je stelde jezelf voor dat je binnen het idee zit dat je het middelpunt van het universum bent, dat zoiets jou niet kan overkomen, zoals de dood, hoewel we allemaal weten dat het komt, maar we denken dat het ons niet zal overkomen zoals die persoon die je leest over zijn dood in een verschrikkelijk verkeersongeluk bijvoorbeeld. We zullen niet zijn zoals deze plek, en dus kon hij zichzelf niet voorstellen dat hij ooit gezocht en achtervolgd zou worden.

Hij kon zich niet voorstellen dat hij dit enorme aantal bommen en raketten zou meemaken en in het midden van de smerigste oorlog van de eeuw zou worden geplaatst. En hij kon zich niet voorstellen dat hij zou sterven, en hij kon zich niet voorstellen dat zijn dorp zou worden bezet en geplunderd, zoals hij in de middeleeuwse verhalen las over de verovering van steden en dorpen en hun plundering en het nemen van hun inwoners als slaven. En hij kon zich niet voorstellen dat zijn huis waarin hij leefde en zijn hele leven doorbracht, een ruïne zou worden en geplunderd zou worden tot aan de muren. En hij kon zich niet voorstellen dat zijn familie als ontheemden in naburige steden zou leven. En niet, niet en niet. Maar al deze dingen gebeurden!! Dan vertelt hij me dat ik vertrouwen moet hebben in het leven??!! Hoe kan ik vertrouwen hebben dat ik niet zal sterven in een verkeersongeluk zoals elke andere persoon, of dat ik niet ooit dakloos zal worden op een dag, bijvoorbeeld de daklozen in de straten van de steden. Ik las eens een artikel dat sprak over het risico van dakloosheid, dat van de mensen dit kan overkomen, er zijn zakenmensen en geleerden en cultuurmensen die door het leven en geluk zijn bedrogen en alles hebben verloren en vervolgens dakloos zijn geworden, zo simpel is het.

Heimwee

Wat moet worden verduidelijkt, is dat heimwee voor de uitgeweken vluchteling niets te maken heeft met recente herinneringen, de jaren voor het vertrek, maar eerder iets als een tsunami die je herinneringen omdraait en oudere herinneringen weer laat verschijnen. En het vreemde is dat je je dingen herinnert, die je je niet meer kon herinneren; ze waren volledig uit je geest verdwenen, maar door intern zelfonderzoek besef je dat jij degene bent die ze weer naar boven heeft getrokken, ze heeft opgediept vanuit onder het stof en de lagen van geheugens en gebeurtenissen, veranderingen en aanpassingen.

Ja, jij houdt vast aan een verhaal uit oude herinneringen, en dan begin je al dan niet bewust te graven Hoe dieper je graaft, hoe meer sporen verschijnen die met elkaar verbonden zijn. Zoals een archeoloog ga je het verhaal aan jezelf vertellen. Het maakt niet uit als je af en toe wat toevoegt, je zegt tenslotte dat een schrijver het recht heeft om dit te doen!

Dikwijls en vaak dacht dat tienjarige kind in zijn eenvoudige dorp op het platteland van dat land in het Midden-Oosten aan waar zijn leven op een dag zou eindigen. Het was kinderlijk denken, maar dit waren toch de herinneringen die zich in zijn hoofd afspelen. Welke landen zal ik ooit bezoeken in mijn leven? Zal ik ooit de Noord- of Zuidpool kunnen bezoeken? Het denken was het resultaat van het lezen van veel kinderverhalen en zelfs enkele verhalen voor volwassenen. Het avontuur van Kapitein Robert Falcon Scott nestelde zich in het hoofd van het kind, samen met andere avonturen, waardoor een geest ontstond die meer leefde in dagdromen dan in de werkelijkheid.

Dit was pijnlijk en een probleem op de basisschool. De leraar die je altijd verraste met een vraag terwijl je verdiept was in dagdromen en je handen bezig waren met het redden van de prinses! Waar zal ik ooit uitkomen!

Er wordt altijd gezegd dat de mens een wonder is, omdat hij zichzelf verdedigt tegen zichzelf als dat nodig is, en altijd de juiste middelen vindt. Deze herinneringen waren vaak een manier om troost te vinden nadat het lot je had geslingerd naar landen ver over zee. Het was een soort zelfontdekking voor de vluchteling en expat in die landen. Toen de eenzaamheid hem in het begin van zijn leven daar geselde.

Zoals de psycholoog zegt: “Wat er nu gebeurt is normaal; nadat je bent ontsnapt aan die gruwelen, horror en dood en veiligheid hebt gevonden, beginnen de psychologische problemen te verschijnen. Maar ze zullen verdwijnen, dus maak je geen zorgen.”

Hij zat op het houten bankje op straat en leek op iemand die aan het sterven was. Alle tegenstrijdigheden werkten in zijn hoofd en hart, tot het punt waarop hij de gezichten van de mensen die voorbijliepen bij zonsondergang niet meer kon onderscheiden.

Albert Camus fluisterde weer in zijn oor
“In de diepten van de winter leerde ik eindelijk dat er in mij een onoverwinnelijke zomer lag.“

 

Word supporter van HierinSalland

HierinSalland is voor, maar ook van Salland. Word supporters en ondersteun ons. Door mee te doen of met een kleine bijdrage.

Interessant? Deel het artikel

Blijf op de hoogte

Abonneer je op een of meerdere van onze nieuwsbrieven en ontvang elke week een update van de artikelen op Hier in Salland. Om de twee weken verloten we onder de abonnees om en om een pakket uit de biologische boerderijwinkel Overesch en de biologische Supermarkt in het Bos van Kleinlangevelsloo, beiden in Raalte. Bekijk de spelregels.

Meer over

Blijf op de hoogte

Abonneer je op onze nieuwsbrief en ontvang elke week een update van de artikelen op Hier in Salland. Iedere maand verloten we onder de abonnees een pakket uit de biologische boerderijwinkel Overesch in Raalte. Bekijk de spelregels.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *